1503 жылғы үшінші итальян соғысы шайқасы: Гонсало Фернандес де Кордованың 6,3 мыңдық әскері 9 мыңдық француз әскерін жеңіп, мылтықтардың күшін көрсетті.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
1503 жылғы үшінші итальян соғысындағы шайқас
700 қарулы адам
800 жеңіл атты әскер
1,000 аркебузиер
2,000 ландскнехт
1,000-нан астам басқа жаяу әскер
20 зеңбірек
| күші2 = ~9,000
Гонсало Фернандес де Кордованың (El Gran Capitán) басшылығындағы 6,300 сарбаздан тұратын испандық әскер, ішінде 2,000 ландскнехт пикмендері, 1,000 аркебузиер және 20 зеңбірек болды. Олар, шамамен 40 зеңбірегі бар, негізінен жандарм ауыр атты әскері мен швейцариялық жалдамалы пикмендерден құралған 9,000 сарбаздық француз әскерін жеңді. Шайқас кезінде қаза тапқан Немур герцогы Луи д'Арманьяк бұл әскерге басшылық еткен. Бұл оқ ату қаруымен жеңіске жеткен алғашқы еуропалық шайқастардың бірі болды, себебі француз атты әскері мен швейцариялық пикмендердің шабуылдары қорғаныс орғылының артында тұрған испандық аркебузиерлердің атысына тап болды.
1503 battle in the Third Italian War
700 men at arms
800 light horse
1,000 arquebusiers
2,000 landsknechts
1,000+ other infantry
20 guns
| strength2 = ~9,000
The Spanish force under the command of Gonzalo Fernández de Córdoba (El Gran Capitán) comprising 6,300 men, including 2,000 Landsknecht pikemen, 1,000 arquebusiers and 20 cannons, defeated the French force of 9,000 men, mainly gendarme heavy cavalry and Swiss mercenary pikemen, with about 40 cannons, led by Louis d'Armagnac, Duke of Nemours, who was killed during the battle. It was one of the first European battles won by gunpowder weapons, as the attacks by the French cavalry and Swiss pikemen were shattered by the fire of Spanish arquebusiers behind a defensive ditch.
Дайындықтар
1502 жылдың соңында үшінші итальян соғысы қайта жақтанды, себебі 1500 жылғы 11 қарашада қол қойылған құпия Гранада шартынан туындаған келіспеушіліктер болды. Францияның Людовик XII-сі Неаполь тағына отыратыны туралы келісімге келгенімен, ол және Испания монархтары өзара бақылауларындағы бірнеше аумақтар мәселесінде тез арада дауласа бастады. Фернандес де Кордова басқаратын испан әскерлері бастапқыда француздармен тікелей қақтығыстан аулақ болды, оларды немқұрайлылыққа салуды үміттенеді. Бірқатар шайқастардан кейін, Сериньола шайқасы соғыстың осы кезеңіндегі алғашқы маңызды шайқас болды, ал бір апта бұрын Калабриядағы Семинара шайқасы екінші рет өтті. Фернандес де Кордова саны жағынан кем болды, бірақ ол жердің артықшылығына ие болды, испандықтар Сериньоланың биіктіктерін ор қазып, тік қадалармен нығайтты. Испан жаяу әскері кейінірек пайда болған терционың тікелей алдындағысы – коронелиялар деп аталатын жаңа типтегі бөлімшелерге ұйымдастырылды. Олар найза, аркебуз және қылыштармен қаруланған. Бұл құрылым испан армиясын революцияландырды, бұл армия, француз сияқты, 15 ғасырға дейін Испаниядағы мұсылмандарға қарсы Реконкиста шайқастарында атты әскерге басымдық берген. Таудың алдында аркебузиерлер орналасқан ор қазылды, ал олардың артында Ландскнехт пикемендері тұрды. Испан артиллериясы бүкіл шайқас алаңын жақсы көретін жүзімдіктер арасындағы төбеге орналастырылды. Испан жеңіл атты әскері – жинеттер позицияның алдыңғы бөлігін қорғады, ал итальяндық кондотьер Просперо Колонна басқаратын испан ауыр атты әскері резервте қалды. Испан әскері Ордоннанс реформаларына негізделген кәсіби француз армиясына қарсы тұрды, ол Compagnies d'ordonnance ауыр қаруланған атты әскеріне және жалдамалы швейцарлық пикемендеріне сүйенді. Бұл армия испандықтарға қарағанда көбірек артиллерияға ие болды, бірақ француз артиллериясы шайқасқа белсенді қатысу үшін уақытында келмеді.
The Third Italian War was re kindled in late 1502, over disagreements stemming from the secret Treaty of Granada, signed on 11 November 1500. Although it was agreed that Louis XII of France would assume the throne of Naples, he and the monarchs of Spain soon quarreled over several territories between their respective spheres of control. The Spanish forces under Fernández de Córdoba avoided contact with the French at first, hoping to lure the French into complacency. After a series of skirmishes, the battle of Cerignola was the first major engagement in this phase of the war, alongside the second battle of Seminara in Calabria the week before. Fernández de Córdoba was outnumbered but had the advantage of the terrain, with the Spanish occupying and fortifying the heights of Cerignola with ditches and stakes. The Spanish infantry was organized into a new type of unit called coronelías, the immediate predecessor of the later tercios. They were armed with a mix of pikes, arquebuses, and swords. This type of formation had revolutionized the Spanish army, which like the French, had centered on cavalry well into the 15th century, in the battles of the Reconquista against the Muslims in Spain. In front of the hillside, a ditch was dug behind which the arquebusiers took their positions, with the Landsknecht pikemen behind them. The Spanish artillery was placed on top of the hill among the vineyards, having a good view of the entire battlefield. The Spanish light cavalry jinetes screened the front of the position, while the Spanish heavy cavalry under the Italian condottiero Prospero Colonna were kept in reserve. The Spanish troops faced a professional French army based on the Ordonnance reforms, relying on the heavy armoured cavalry of the Compagnies d'ordonnance and mercenary Swiss pikemen. This army also had more artillery than the Spanish, but the French artillery would not arrive in time to take an active part in the battle.
Шайқас
Соғыс испан әскерінің ортасына қарсы француз ауыр атты әскерінің екі шабуылымен басталды, бірақ екеуі де қарқынды испан артиллериясы мен аркебус атысымен тойтарылды. Келесі шабуыл испандықтардың оң жақ қанатын бұзуға бағытталды, бірақ француз атқыштарының көптегені испан бекінісіне құлап, шабуыл испан аркебузиерлерінің қызу атысымен қайтадан кері қайтарылды. Аркебус оқтарынан қаза тапқандардың бірі – Немур, ол кіші қарудан қаза тапқан алғашқы еуропалық генерал болуы мүмкін. Швейцариялық командир Шандье басшылықты қолға алған соң, швейцариялық пикмендер Ив д’Алегренің француз арьергарды мен артиллериясы келгенше күтпей, атты әскермен бірге шабуылға шықты. Француз жаяу әскерінің орталыққа шабуылдауын көріп, Кордова аркебузиерлерді қанаттарға шығарды, ал Ландскнехт пикмендері бекіністің артына орналасты. Швейцариялық құрамалар гаскондық жаяу әскерімен бірігіп, қорғаныс позициясын бұзуға қол жеткізе алмады. Ландскнехттер алдыңғы қатарда тұрып, аркебузиерлер қанаттарына оқ жаудырды, ал испан жеңіл атты әскері қысым жасады, нәтижесінде швейцариялықтар мен француздар қайтадан ауыр шығынға ұшырады, оның ішінде Шандье де қаза тапты. Фернандес де Кордова испандық және неміс жаяу әскерімен, сондай-ақ ауыр испан атты әскерінің қорымен қарсы шабуылға шықты. Атты аркебузиерлер қалған француз жандармдарын қоршап, жойды, бірақ швейцариялық пикмендер салыстырмалы түрде ұйымдасқан түрде шегіне алды.
The battle began with two charges by the French heavy cavalry against the centre of the Spanish army, but these were both repulsed by intense Spanish artillery and arquebus fire. The next assault tried to force the Spanish right flank, but many of the French cavalrymen fell into the Spanish ditch and the attack was again thrown back by a storm of fire from the Spanish arquebusiers. One of those killed by the arquebus volleys was Nemours, making him possibly the first European general killed in action by small arms fire. With the Swiss commander, Chandieu, taking charge, the Swiss pikemen attacked with the cavalry instead of waiting for the arrival of the French rearguard and artillery under Yves d'Alègre. Seeing the imminent French infantry assault upon his center, Córdoba withdrew the arquebusiers to the flanks and the Landsknecht pikemen took their place behind the ditch. The Swiss formations, joined by the Gascon infantry, were unable to break into the defensive positions. Held by the Landsknechts in the front, fired into their flanks by the arquebusiers and harassed by the Spanish light cavalry, the Swiss and French were again driven back with heavy casualties, including Chandieu. Fernández de Córdoba then launched a counterattack by the Spanish and German infantry and the reserve of heavy Spanish cavalry. Mounted arquebusiers surrounded and routed the remaining French gendarmes, but the Swiss pikemen managed to retreat in a relatively organized fashion.
Салдары
Француздардың ауыр жеңілісі оларға шамамен 4000 сарбазға, ал испандықтардың жоғалтулары шамамен 500 адамды құрады. Жеңіске жеткен испан әскерлері француздық керуендерін және артиллериясын басып алды. Шабуылдың соңында алғаш рет "намазға шақыру" (toque de oracion) жарияланды – бұл практика кейіннен көптеген Батыс армиялары қабылдады. Ұлы капитан француз денелерімен толы далаларды көргенде (испандар сияқты олар да христиан болғандықтан), үш ұзын үн ойнатылып, әскерлеріне барлық қаза тапқандар үшін дұға етуге бұйрық берді. Немурдың денесін Кордованың бұйрығымен Тристао да Кунья алып шықты, ол оған әскери қабір жасады. Шабуылдан кейін жеңілген француз армиясы Неапольдің солтүстігіндегі Гаета бекінісіне шегінді. Де Кордованың әскерлері бекініске шабуыл жасауға тырысты, бірақ барлық шабуылдары сәтсіз аяқталды. Қоршаудағы француз әскері ұзақ қоршауға дайындалған еді және теңіз арқылы жабдықталып тұрды. Гаетаны басып алу мүмкін болмағандықтан және француз күштерінің келуінен сескеніп, де Кордова қоршауды көтеріп, Гаетадан оңтүстікке қарай 8 шақырым жерде орналасқан Кастеллонеге шегінді. Кері көріп қарағанда, Церигнола шұңқыр және ату тактикасының қалыптасуын және 1643 жылы Рокрой шайқасында жеңіліске дейін 140 жылға созылған Еуропа майдандарында испандық үстемдіктің басталуын білдіреді. Бұл, негізінен отты қарудың қолданылуы арқасында жеңіске жеткен алғашқы маңызды шайқас саналады, және 1575 жылы Жапониядағы Нагашино шайқасымен салыстыруға болады.
The severe French defeat cost them around 4,000 soldiers, with Spanish losses amounting to some 500 men. The French supply wagons and artillery was captured by the victorious Spanish troops. The end of the battle saw the first time a "call to prayer" (toque de oracion) was issued, a practice that was later adopted by most Western armies, when the Great Captain, upon seeing the fields full of French bodies (who, like the Spaniards, were Christian), ordered three long tones to be played and his troops to pray for all the fallen. The body of Nemours was retrieved by Tristao da Cunha by orders of Córdoba, who hosted a military funeral for him. After the battle the defeated French army retreated to the fortress of Gaeta north of Naples. De Córdoba's forces attempted to storm the fortress, but the attacks all failed. The besieged French were prepared for a long siege and were receiving supplies by sea. Thus unable to take Gaeta and fearing the arrival of possible French reinforcements, de Córdoba lifted the siege and retreated to Castellone, some 8 kilometers south of Gaeta. In retrospect, Cerignola marks the rise of pike and shot tactics and the beginning of 140 years of Spanish dominance on European battlefields until the defeat of Rocroi in 1643 It is considered to be the first major battle won largely through the use of firearms, comparable to what was to occur in Japan seven decades later in the Battle of Nagashino in 1575.