Кіріспе

Оңтүстік Йоркширдегі ауыл, Англия.

Хакенторп – Шеффилд қаласының оңтүстік-шығысында 5 миль қашықтықта орналасқан ауыл, қазір қаланың тарихи қалашығы деп есептеледі. Ауылдың көп кеңеюіне байланысты, 1950 жылдары Шеффилд қаласының құрамына енді. 19 және 20 ғасырлардың көп бөлігінде ауыл болат өндірісімен әйгілі болды, ал Томас Станифорт & Co Сикл зауыты Мейн-стритте орналасқан. Ауылдың тағы бір маңызды ерекшелігі – 17 ғасырда Джон Ньюболдтың Хаунсфилд отбасы үшін салған Хакенторп сарайы. Джеймс Хаунсфилд көрнекті жер иесі болған. Бүгінде бұл ғимарат балабақша ретінде пайдаланылуда. Хакенторп мектебі 20 ғасырда ауылдағы балаларға білім берді, бірақ 1999 жылы бұзылып, қазіргі кезде ауыл балалары Rainbow Forge мектебіне барады. Бүгінде ауылда тұрғын үйлер көптеп салынып, дамыды. Алайда, бұрынғы орақ зауыты, иеліктері мен пошта бөлімі ауылда сақталып, оның өнеркәсіптік тарихын еске салады. Хакенторп бұрын Дербиширдегі Бейттон ауданының бір бөлігі болған, бірақ қазір Оңтүстік Йоркширдің құрамына кіреді.

Ерте тарих

Ауыл туралы алғашқы мәлімет 9 ғасырдағы англосаксондық Дербишир жер иелерінің жазбаларынан алынған. Ауыл сол кезде Экингторп деп аталды, бұл «Эк халқының ауылы» дегенді білдіреді. Сол кездегі ауыл «Ұлы орманның» шетінде орналасқан, ол қазіргі Ротер доласы ауылдық паркі орналасқан жерде жатыр және Дербишир, Ноттингемшир, Батыс Йоркшир және Линкольншир аймақтарына дейін созылды. Бүгінде «Ұлы орманның» жалғыз қалдығы – Шервуд орманы. Экинторпқа британдық шабуылшылар, яғни англдар қоныстанған. Шабуылдар 500 жыл шамасында римдік кезеңнің соңында болды. Бұл шабуылдар алдында аймақ Мерсия Корольдігінің құрамына кірді, ал жергілікті Шир Брук көршілес Нортумбрия Корольдігімен шекара құрады. Шекараға жақындығының арқасында ауыл шабуылға жиі ұшырады. Шеффилд мұражайында 19 ғасырда аймақта табылған көптеген сүйектер мен кремний құралдары сақталған, олар неолит дәуіріне дейін жатады, бұл аймақта англдар қоныстанғанға дейін де адамдар тұрғанын көрсетеді. Кейінгі ғасырларда ауыл шаруашылық жерлерден тұрды, шаруалар жерді өңдеумен қатар жергілікті феодалдардың иеліктерінде де жұмыс істеді. Ауыл шаруашылығынан бөлек, аймақта көмір мен темір кенінің молдығы анықталды, ол көптеген тұрғындарға табыс әкелді. 1653 жылы Вудхауздан келген бай жер иелері Джон мен Элис Ньюбоулдтар Майн-стритте Хакенторп сарайын салды, бұл ауылдың өсіп келе жатқан байлығының белгісі болды. 18 ғасырдың басында Хакенторп өнеркәсіптік орталыққа айнала бастады, көмір шахталары, карьерлер мен диірмендер Хакенторп пен Бирли арасында орналасты. Осы кезеңнің қалдықтарын бүгінде де Майн-стриттегі 1743 жылдан бері салынған, бастапқыда орақ жасауға арналған Станифорт зауыдында көруге болады, ол ауладағы тоғанмен бірге сақталған. Осы кезеңдегі теміршілікке пайдаланылған ескі су тоғандарының кейбіреулерін жергілікті Шир Брук аңғарының табиғи қорығында, әсіресе Карр Форджда табуға болады. 19 ғасырда аймақта айтарлықтай өсім болды, ал кішкентай ауыл енді ауылға айналды. 1813 жылы Хакенторп сарайының қарсы бетінде шіркеу салынды, ол 1899 жылы Шеффилд жолының соңындағы Мәсіх шіркеуімен ауыстырылды. 1820 жылы жергілікті орақ жасаушылар бу күшін пайдалана бастады, ал 1840 жылы Шеффилд көмір компаниясы аймақта бірнеше шахта ашты. Осы кезде Бейтон теміржол стансасы Ротерхамнан Дербиге бағытталған Мидленд желісімен аймаққа кіріп-шығушыларға қызмет етті. 1855 жылы Бейтон еншісіндегі Ұлттық мектеп ашылды, ол 1880 жылға дейін аймаққа қызмет етті, содан кейін Лорд Манверс Хакенторп ауылына қызмет ететін екінші мектеп салуға рұқсат берді. 1877 жылы Бірли кеніштерінің біріншісі ашылды, ол күніне 500 тонна көмір өндірді. 19 және 20 ғасырлар бойы кеніштер ауыл тұрғындары үшін маңызды жұмыс орындары болды.

20 ғасыр

Ауылда көмір өндірудің үлкен рөлі болғандықтан, кеніш иелері жергілікті жұмысшылар үшін қатарлап үйлер салуға кірісті. Осы шамада Фрешевилл елді мекендерінің құрылысы басталды, ол бұрын Бёрли Мур деп белгілі, көбінесе ауылдық аймақ болатын. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін Шеффилдте тұрғын үйлер жетіспеді және қала мен Хакентхорп арасындағы жерлер қарқынды дамыды, нәтижесінде ауыл 1967 жылдың 1 сәуірінде қала шегіне қосылды. Бұл сонымен қатар ауылдың Дербишир облысынан Йоркширге өтуіне әкеп соқты. 1970 жылдарға дейін даму жалғасты, Мосборо ауылының төңірегіндегі аймақтар дамып, қала құрамына енді. Осы кезде көмір өндіру тоқтады, Бірли кеніштерінің жабылуымен аймақта үлкен өзгерістер болды.

21 ғасыр

Бүгінде ауыл бұрынғысының көлеңкесіне айналған, көптеген ескі террасалы үйлер бұзылып, олардың орнына заманауи тұрғын үйлер салынған. Staniforth Works әлі де сақталып тұр, қазір шағын бизнестерге орналасқан, бұл ауылдың өнеркәсіптік тарихын еске салады. Хакенторп сарайы Main Street-те орналасқан және қазір балалар бағы ретінде пайдаланылады. Басқа ескі ғимараттардың ішінде почта кеңсесі және темірші шеберханасы бар, ол қазір ветеринарлық клиника ретінде қолданылады. Даму Бірли Мур аймағына шоғырландырылды, қазір Мейн-стрит пен Бірли Спа-Лейн қиылысында сауда орталығы орналасқан. Осы аймақта жаңа тұрғын үйлер де салынды, ал көптеген ауыл шаруашылық жерлері жойылды.

Атау шығу тегі

Британ аралдарындағы көптеген қалалар мен елді мекендер сияқты, Хакенторп атауы көне норвеж тілінен келген, ол "Хахеннің шеткі шаруашылығы" деген мағынаны білдіреді. Көп жылдар бойы бұл ауыл Бейттон және Бирли приходтары арасында бөліскен, бірақ 14-шы ғасырда жергілікті диалектілер жер аттарына ықпал ете бастағанда Хакенторптың қазіргі түрі пайда болды.