Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Достар діни қоғамының тарихы
History of the Religious Society of Friends
Достар діни қоғамы 17 ғасырдың ортасында Англиядағы Ульверстонда евангелистік христиандық қозғалыс ретінде пайда болды. Мария Митчелл (1818-1889) – кәсіби астроном және астрономия профессоры қызметін атқарған тұңғыш халықаралық деңгейде танымал әйел.
The Religious Society of Friends began as a proto evangelical Christian movement in England in the mid 17th century in Ulverston. Maria Mitchell (1818 1889) was the first internationally known woman to work as both a professional astronomer and a professor of astronomy.
Джордж Фокс және Достар діни қоғамы
Джордж Фокс он бір жасында Құдай оған "Тазалықты сақтап, Құдайға да, адамдарға да адал болу" туралы айтқанын жазды. Мендегі барлық үміттер, мені де, басқа да адамдарды да тастап, сырттан көмекке мұқтаж болдым, не істеу керегін білмей қалдым. Сонда, міне, сонда, мен "Сенің жағдайыңа сөйлей алатын біреу бар, тіпті Иса Мәсіх бар" деген дауыс естідім. Оны естігенде жүрегім қуаныштан секірді. Содан кейін Иеміз маған жер бетінде менің жағдайыма сөйлей алатын ешкімнің болмауының себебін көрсетті, осылайша мен Оған барлық даңқты сыйладым. Өйткені, бәрі күнәға батып, сенімсіздікке түсіп қалған, мен де сондай болғанмын. Иса Мәсіх нұрын шашып, иман, құдірет сыйлап, біріншілікке ие болу үшін. Құдай осылай істесе, кім Оған кедергі келтіре алады?
When George Fox was eleven, he wrote that God spoke to him about "keeping pure and being faithful to God and man." Quote|And when all my hopes in them and in all men were gone, so that I had nothing outwardly, to help me, nor could tell what to do; then, O then, I heard a voice which said 'There is one, even Christ Jesus, that can speak to thy condition.' When I heard it, my heart did leap for joy. Then the Lord let me see why there was none upon the earth that could speak to my condition, namely, that I might give him all the glory. For all are concluded under sin, and shut up in unbelief, as I had been, that Jesus Christ might have the pre eminence, who enlightens, and gives grace, faith, and power. Thus when God doth work, who shall let (hinder) it?
Нейлер белгісі
1656 жылы танымал квакер дін қызметкері Джеймс Нейлер, құйылған жаңбырдың астында Бристоль қаласына атпен кіргенде, квакерлердің қалыпты сенімдерінен асып түсті. Оған бірқатар ер адамдар мен әйелдер қосылып, "Қасиетті, қасиетті, қасиетті" деп айтып, киімдерін жерге тастады, бұл Иса Мәсіхтің Иерусалимге кіруіне ұқсас болды. Бұл, әрине, "Мәсіхтің жарығы" әр адамда бар екенін көрсетуге жасалған әрекет болғанымен, көптеген куәгерлер Нейлер мен оның ізбасарларының Нейлерді Иса Мәсіх деп есептегенін сенді. Қатысушылар билік органдарына ұсталды және сотқа берілді. Парламент Нейлердің дәстүрден тыс көзқарастарына қатты ашуланып, оны ауыр жазалады және мерзімі белгісіз Бристольге қайтарып жіберді. Бұл, пуритан үкіметінің алдында қозғалыстың беделін нашарлатты, себебі кейбіреулер Нейлерді (сол кезде түрмеде отырған Фокс емес) қозғалыстың нақты басшысы деп санайтын. Көптеген тарихшылар бұл оқиғаны ерте квакер тарихындағы шешуші кезең деп есептейді, өйткені көптеген басқа басшылар, әсіресе Фокс, ұқсас әрекеттерге жол бермеу үшін ұйымның беделін арттыруға күш салды. Бұл күш-жігер 1666 жылы "Бауырластардан алынған куәлікпен" аяқталды, ол өз сөздерімен "бізді қасиетті және зақымсыз сақтамайтын" ережелерді жек көретіндерге бағытталған; ол Нейлер ісімен басталган орталықтандыру процесін жалғастырды және Қоғамда әлі де жасырынған сепаратистерді оқшаулауға бағытталған. Фокс сондай-ақ тәртіптік мәжілістерді ұйымдастырып, оларға некелерді бақылауда маңызды рөл берді, бұл оппозицияны оқшаулауға және жаңа өзгерістерге наразылық тудыруға көмектесті. 1660 және 1670 жылдары Фокс өзі елді аралап, ай сайынғы (жергілікті) және тоқсан сайынғы (аймақтық) мәжілістердің ресми құрылымын құрды, бұл құрылым бүгінге дейін қолданылып келеді.
In 1656, a popular Quaker minister, James Nayler, went beyond the standard beliefs of Quakers when he rode into Bristol on a horse in the pouring rain, accompanied by a handful of men and women saying "Holy, holy, holy" and strewing their garments on the ground, imitating Jesus's entry into Jerusalem. While this was apparently an attempt to emphasize that the "Light of Christ" was in every person, most observers believed that he and his followers believed Nayler to be Jesus Christ. The participants were arrested by the authorities and handed over to Parliament, where they were tried. Parliament was sufficiently incensed by Nayler's heterodox views that they punished him savagely and sent him back to Bristol to jail indefinitely. This was especially bad for the movement's respectability in the eyes of the Puritan rulers because some considered Nayler (and not Fox, who was in jail at the time) to be the actual leader of the movement. Many historians see this event as a turning point in early Quaker history because many other leaders, especially Fox, made efforts to increase the authority of the group, so as to prevent similar behaviour. This effort culminated in 1666 with the "Testimony from the Brethren", aimed at those who, in its own words, despised a rule "without which we cannot be kept holy and inviolable"; it continued the centralizing process that began with the Nayler affair and was aimed at isolating any separatists who still lurked in the Society. Fox also established women's meetings for discipline and gave them an important role in overseeing marriages, which served both to isolate the opposition and fuel discontent with the new departures. In the 1660s and 1670s Fox himself travelled the country setting up a more formal structure of monthly (local) and quarterly (regional) meetings, a structure that is still used today.
Басқа да ертедегі даулар
Осы тенденциялардың салдарынан 1660 және 1670 жылдары Қоғам дау-дамайға ұшырады. Біріншіден, бұрынғы сыйлы пастор және миссионер Джон Перро, басқа Досы жиналыста дұға еткенде ер адамдардың бас киімдерін шешуі керек пе деген мәселе көтерді. Ол сондай-ақ ғибадат жиналыстарының белгілі бір кестесіне қарсы болды. Көп ұзамай бұл шағын мәселе орталық билікке жасалған шабуылға айналды. Кейін, 1670 жылдары Бристольдік Уильям Роджерс және Ланкаширден келген топ, олардың өкілдері Джон Стори мен Джон Уилкинсон екеуі де құрметті басшылар болды, жарылысқа (схизмаға) бастады. Олар әйелдердің артып келе жатқан ықпалына және Лондонға жақын Достар арасындағы биліктің орталықтандырылуына келіспеді. 1666 жылы Ричард Фарнворт басқаруымен онға жуық жетекші (Фокс Скарборо түрмесінде болғандықтан қатыспады) Лондонда жиналып, «Бауырластардың куәлігі» деп аталатын құжат жариялады. Олар жақтастары арасындағы жақсы тәртіпті сақтау үшін қағидалар белгіледі, сепаратистерді лауазымдардан шеттетуге және жаңылыс тарату мақсатымен саяхаттауға тыйым салды. Олар болашақта Қоғамдағы биліктің өзінде екенін жариялады. Ғасыр соңына таман осы басшылардың көбі қайтыс болды, бірақ Лондонның билігі орнатылды, ал наразылық топтардың ықпалы көбінесе басылды.
The Society was rent by controversy in the 1660s and 1670s because of these tendencies. First, John Perrot, previously a respected minister and missionary, raised questions about whether men should uncover their heads when another Friend prayed in meeting. He also opposed a fixed schedule for meetings for worship. Soon this minor question broadened into an attack on the power of those at the centre. Later, during the 1670s, William Rogers of Bristol and a group from Lancashire, whose spokesmen John Story and John Wilkinson were both respected leaders, led a schism. They disagreed with the heightening influence of women and centralizing authority among Friends closer to London. In 1666, a group of about a dozen leaders, led by Richard Farnworth (Fox was absent, being in prison in Scarborough), gathered in London and issued a document that they styled "A Testimony of the Brethren". It set rules to maintain the good order that they wanted to see among adherents and excluded separatists from holding office and prohibited them from travelling lest they sow errors. Looking to the future, they announced that authority in the Society rested with them. By the end of the century, these leaders were almost all now dead but London's authority had been established; the influence of dissident groups had been mostly overcome.
Әйелдер мен теңдік
Олардың ең радикалды жаңалықтарының бірі әйелдердің еркектермен шамалас рөл атқаруы болды, бұл туралы Тейлор (2001) көрсеткендей. Қатаң патриархалдық қағидалар сақталғанына қарамастан, Достар әйелдердің рухани теңдігіне сенді және оларға радикалды азамат соғысы секталары пайда болғанға дейін болмағаннан гөрі әлдеқайда белсенді рөл атқаруға мүмкіндік берді. 1650-1670 жылдардағы көптеген әйел квакер жазушылары мен уағыздаушыларының қатарында Маргарет Фелл, Дороти Уайт, Хестер Биддл, Сара Блэкбороу, Ребекка Траверс және Элис Кервен есімдері болды. Дегенмен, квакерлердің ертедегі әйел мүшелерін қорғауы кейде күмәнді болды, ал 1660 жылы монархия қалпына келтірілгеннен кейін квакерлер әйелдерді ашық түрде қорғауға көбірек тартынды, себебі олар діни қызметтерге кедергі келтіру сияқты тактика қолданды. Әйелдер жиналыстары әйелдерді қарапайым, әйелге лайық істерге тарту мақсатымен ұйымдастырылды. Доркас Доул және Элизабет Стирредж сияқты жазушылар сол кезде әйелдерге арналған деп есептелген тақырыптарға көшті. Кейбір квакерлер әйелдерді шіркеудің қоғамдық мәселелеріне, оларға белгілі бір билік пен жауапкершілік жүктелген мәселелерге (мысалы, кедейлерге көмек беру және квакерлердің некелерін әдепсіз деп тануға жол бермеу) қатыстырудан аулақ болуға тырысты. Квакерлер тіпті 1683 жылы да ашық түрде жинала берді. Ауыр айыппұлдар салынды және бұрынғы жылдардағыдай, әйелдер де билік тарапынан еркектермен бірдей қатаңдықпен қарастырылды.
One of their most radical innovations was a more nearly equal role for women, as Taylor (2001) shows. Despite the survival of strong patriarchal elements, Friends believed in the spiritual equality of women, who were allowed to take a far more active role than had ordinarily existed before the emergence of radical civil war sects. Among many female Quaker writers and preachers of the 1650s to 1670s were Margaret Fell, Dorothy White, Hester Biddle, Sarah Blackborow, Rebecca Travers and Alice Curwen. Early Quaker defenses of their female members were sometimes equivocal, however, and after the Restoration of 1660 the Quakers became increasingly unwilling to publicly defend women when they adopted tactics such as disrupting services. Women's meetings were organized as a means to involve women in more modest, feminine pursuits. Writers such as Dorcas Dole and Elizabeth Stirredge turned to subjects seen as more feminine in that period. Some Quaker men sought to exclude them from church public concerns with which they had some powers and responsibilities, such as allocating poor relief and in ensuring that Quaker marriages could not be attacked as immoral. The Quakers continued to meet openly, even in the dangerous year of 1683. Heavy fines were exacted and, as in earlier years, women were treated as severely as men by the authorities.
Англиядағы қуғын-сүргін
1650 жылы Джордж Фокс алғаш рет түрмеге қамалды. 1650-жылдардан 1670-жылдарға дейін ол қайта-қайта түрмеге тасталды. Басқа квакерлер де оның ізінен түрмеге түсті. Айыптау себебі көбінесе тәртіпсіздік тудыру, ал кейде дінге қарсы сөздер айту болды. Парламент қабылдаған екі заң «Достарға» ерекше қиындықтар туғызды. Біріншісі – 1662 жылғы Квакерлер заңы, ол Корольге адалдық серт беруден бас тартуды қылмыс деп жариялады. Корольге адалдық серт беруден бас тартқандарға ешқандай құпия жиналыс өткізуге рұқсат берілмеді, ал «Достар» кез келген «жоғары сенімді» серт беруді дұрыс емес деп есептегендіктен, бұл заң олардың діни бостандығын шектеді. Екіншісі – 1664 жылғы Конвентикулярлық заң, ол Корольге адалдық серт бермегендердің құпия жиналыстар өткізуін қылмыс ретінде бекітті. Осы заңдарға қарамастан, «Достар» ашық түрде жинала беруді жалғастырды. Олар осылай істеу арқылы өздерінің нанымдарының күшін көрсетіп, дұрыс деп санайтын істері үшін жазаға ұшуға дайын екендерін білдірді.
In 1650 George Fox was imprisoned for the first time. Over and over he was thrown in prison during the 1650s through the 1670s. Other Quakers followed him to prison as well. The charge was causing a disturbance; at other times it was blasphemy. Two acts of Parliament made it particularly difficult for Friends. The first was the Quaker Act 1662 which made it illegal to refuse to take the Oath of Allegiance to the Crown. Those refusing to swear an oath of allegiance to the Crown were not allowed to hold any secret meetings and, because Friends believed it was wrong to take any "superstitious" oath, their freedom of religious expression was certainly compromised by this law. The second was the Conventicle Act 1664 which reaffirmed that the holding of any secret meeting by those who did not pledge allegiance to the Crown was a crime. Despite these laws, Friends continued to meet openly. They believed that by doing so, they were testifying to the strength of their convictions and were willing to risk punishment for doing what they believed to be right.
Англиядағы ресми қуғын-сүргіннің аяқталуы
Англияның II Джеймс патшасы тұсында қуғын-сүргін дерлік тоқтады. Джеймс 1687 және 1688 жылдары Кешірім туралы жарлық шығарды, және оның авторы Уильям Пенн болды деп көптеген адамдар ойлады. 1689 жылы Төзімділік туралы заң қабылданды. Ол сана еркіндігіне мүмкіндік берді және басқа біреудің құлшынып жүруіне кедергі келтіруді қылмыс деп жариялады. Осылайша квакерлер, әлі де кеңінен түсінілмеген немесе қабылданбаған болса да, төзімділікке қол жеткізді.
Under James II of England, persecution practically ceased. James issued a Declaration of Indulgence in 1687 and 1688, and it was widely held that William Penn had been its author. In 1689 the Toleration Act was passed. It allowed for freedom of conscience and prevented persecution by making it illegal to disturb anybody else from worship. Thus Quakers became tolerated though still not widely understood or accepted.
Нидерланды
Квакерлер алғаш рет 1655 жылы Нидерландыға Уильям Эймс пен Маргарет Феллдің немере інісі Уильям Катон Амстердамда қоныстанғанда келді. Квакерлер Нидерландыны Англиядағы қуғын-сүргіннен пана табу орны ретінде қарастырды және голландиялық коллегианттармен, сондай-ақ сол жерде баспана іздеген меннониттермен байланыста екендерін сезінді. Дегенмен, ағылшын квакерлері өздері қалдырып кетпек болған қуғын-сүргіннен ешқандай айырмашылық жоқ қудалауға тап болды. Бірақ, ақырында Нидерландыда квакерлік дінге өткендер пайда болды, Амстердамды негіз етіп, Нидерланды мен көршілес мемлекеттерде уағыз сапарлары басталды. 1661 жылы Эймс пен Катон Рейн графтығының Палатин аймағына сапар шегіп, Гейдельбергте Карл I Людовикпен кездесті. Пенсильванияның квакер негізін қалаушы, анасы голландиялық Уильям Пенн 1671 жылы Нидерландыға сапар жасап, Эмден квакерлерінің қуғын-сүргінін өз көзімен көрді. 1710 жылы Амстердамда шамамен 500 квакер отбасы болды, бірақ 1797 жылы қалада бар болғаны жеті квакер қалды. Изабелла Мария Гуда (1745–1832), Ян Клаустың немересі, Кейзерсграхттағы жиналыс үйіне қарауылдық жасады, бірақ ол жалға ақысын төлеуді тоқтатқанда, Лондон Жылдық жиналысы оны үйден шығарып салды. Квакерлердің Нидерланды өмірінен 1800 жылдардың басында іздері суытылып, 1920 жылдары қайта пайда болды, ал 1931 жылы Нидерланды Жылдық жиналысы құрылды. Достар діни қызметкерлері болмағандықтан, теологиялық білім алу үшін семинариялар қажет болған жоқ. Осының салдарынан олар отарлау кезеңінде ешқандай колледж ашпады және Пенсильвания университетінің құрылуына қатыспады. Квакерлердің негізгі колледждері – Хаверфорд колледжі (1833), Эрлхэм колледжі (1847), Свартмор колледжі (1864) және Брин-Мор колледжі (1885) – барлығы кейін құрылды. Достар Пенсильваниядағы алғашқы бастауыш мектептерді – Пенн Хартиясын (1689), Дарби Достар мектебін (1692) және Абингтонды (1696) ашты.
Quakers first arrived in the Netherlands in 1655 when William Ames and Margaret Fell's nephew, William Caton, took up residence in Amsterdam. The Netherlands were seen by Quakers as a refuge from persecution in England and they perceived themselves to have affinities with the Dutch Collegiants and also with the Mennonites who had sought sanctuary there. However, English Quakers encountered persecution no different from that they had hoped to leave behind. Eventually, however, Dutch converts to Quakerism were made, and with Amsterdam as a base, preaching tours began within the Netherlands and to neighboring states. In 1661, Ames and Caton visited the County Palatine of the Rhine and met with Charles I Louis, Elector Palatine at Heidelberg. William Penn, the Quaker founder of Pennsylvania, who had a Dutch mother, visited the Netherlands in 1671 and saw, first hand, the persecution of the Emden Quakers. There were an estimated 500 Quaker families in Amsterdam in 1710 but by 1797 there were only seven Quakers left in the city. Isabella Maria Gouda (1745–1832), a granddaughter of Jan Claus, took care of the meeting house on Keizersgracht but when she stopped paying the rent the Yearly Meeting in London had her evicted. The Quaker presence disappeared from Dutch life by the early 1800s until reemerging in the 1920s, with Netherlands Yearly Meeting being established in 1931. The Friends had no ordained ministers and thus needed no seminaries for theological training. As a result, they did not open any colleges in the colonial period, and did not join in founding the University of Pennsylvania. The major Quaker colleges were Haverford College (1833), Earlham College (1847), Swarthmore College (1864), and Bryn Mawr College (1885), all founded much later. The Friends did start the first elementary schools in Pennsylvania, Penn Charter (1689), Darby Friends School (1692) and Abington (1696).
Қуғын-сүргін және жаңа дүниедегі қабылдау
1657 жылы кейбір квакерлер Роджер Уильямс құрған Провиденс плантацияларында дін тануға мүмкіндік алды. Басқа квакерлер пуритандық Массачусетсте қудалауға ұшырады. 1656 жылы Мэри Фишер мен Энн Остин Бостонда уағыздауды бастады. Олардың Ішкі Нұрға жеке басқаруға талап етуі оларды еретиктер деп санауға себеп болды. Олар Массачусетс шығанағындағы колонияда тұтқындалып, елден қуылды. Кітаптары өртеліп, мүлкі тәркіленді. Олар қорқынышты жағдайда қамалды, содан кейін депортацияланды. Жаңа Англиядағы кейбір квакерлер түрмеге қамалды немесе қуылды. Кейбіреулері қамшымен соққыға жығылып, белгіленді. Мысалы, Кристофер Холдердің құлағы кесілді. Пуритан басшылары бірнеше адамды, әдетте елден қуғынға ұшырату туралы бұйрықтарды елемегендері және оларға қарсы шыққандары үшін өлім жазасына кесті. Мэри Дайер осылайша 1660 жылы өлім жазасына кесілді. Массачусетсте квакерлер діні үшін шейіт болған үш адам – Уильям Робинсон, Мармадук Стивенсон және Уильям Леддра. Эдвард Берроу бұл оқиғаларды «Куакерлер» деп аталатын Құдай халқының қайғылы және зор қудалануы мен азап шегуі туралы декларациясында (1661) сипаттаған. 1667 жылы Род-Айленд пен Нью-Джерсиде жұмыс істеген ағылшын квакерлері Алиса мен Томас Кервен Массачусетс заңымен Бостонда тұтқындалып, көпшілік алдында қамшымен соққыға ұшырады. 1657 жылы Англиядан квакерлер тобы Жаңа Амстердамға келді. Олардың бірі Роберт Ходжсон көп адамға уағыздады. Ол тұтқындалып, түрмеге жабылды және қамшымен соққыға ұшырады. Губернатор Питер Стьювесант квакерлерге баспана беруде кінәлі деп танылғандарға айыппұл салу және түрмеге қамау жазасын белгіледі. Кейбір жанашыр голланд отаршылары оны босатуға көмектесті. Жарлық шығарылғаннан кейін бірден, Нью-Йорк штатының қазіргі Флашинг қаласындағы қала хатшысы Эдвард Харт 1657 жылғы 27 желтоқсанда азаматтарын жинап, Стювесантқа Флашинг наразылығы деп аталатын петиция жазды. Петицияда 1645 жылғы Флашинг қалалық хартасы, дін бостандығын қамтамасыз ететіні айтылды. Стьювесант Хартты және құжатты оған ұсынған лауазымды тұлғаны тұтқындады, петицияға қол қойған екі судьяны түрмеге қамап, қалған қол қоюшыларды бас тартуға мәжбүрледі. Бірақ квакерлер Флашингте жинала беруге асықты. 1662 жылы Стьювесант Джон Боунды үйінде заңсыз жиналыстар өткізгені үшін тұтқындап, колониядан қуды. Боун дереу Амстердамға барып, квакерлер үшін жақтау сұрады. Голландияның Батыс Үндістан компаниясы квакерлікті «қорқынышты дін» деп атағанмен, 1663 жылы Стьювесанттың шешімін жоққа шығарып, оған «әркімнің өз нанымында болуға рұқсат беруді» бұйырды.
In 1657 some Quakers were able to find refuge to practice in Providence Plantations established by Roger Williams. Other Quakers faced persecution in Puritan Massachusetts. In 1656 Mary Fisher and Ann Austin began preaching in Boston. They were considered heretics because of their insistence on individual obedience to the Inner Light. They were imprisoned and banished by the Massachusetts Bay Colony. Their books were burned, and most of their property was confiscated. They were imprisoned under terrible conditions, then deported. Some Quakers in New England were only imprisoned or banished. A few were also whipped or branded. Christopher Holder, for example, had his ear cut off. A few were executed by the Puritan leaders, usually for ignoring and defying orders of banishment. Mary Dyer was thus executed in 1660. Three other martyrs to the Quaker faith in Massachusetts were William Robinson, Marmaduke Stephenson, and William Leddra. These events are described by Edward Burrough in A Declaration of the Sad and Great Persecution and Martyrdom of the People of God, called Quakers, in New England, for the Worshipping of God (1661). Around 1667, the English Quaker preachers Alice and Thomas Curwen, who had been busy in Rhode Island and New Jersey, were imprisoned in Boston under Massachusetts law and publicly flogged. In 1657 a group of Quakers from England landed in New Amsterdam. One of them, Robert Hodgson, preached to large crowds of people. He was arrested, imprisoned, and flogged. Governor Peter Stuyvesant issued a harsh ordinance, punishable by fine and imprisonment, against anyone found guilty of harboring Quakers. Some sympathetic Dutch colonists were able to get him released. Almost immediately after the edict was released, Edward Hart, the town clerk in what is now Flushing, New York, gathered his fellow citizens on Dec. 27, 1657 and wrote a petition to Stuyvesant, called the Flushing Remonstrance, citing the Flushing town charter of 1645, which promised liberty of conscience. Stuyvesant arrested Hart and the other official who presented the document to him, and he jailed two other magistrates who had signed the petition, and also forced the other signatories to recant. But Quakers continued to meet in Flushing. Stuyvesant arrested a farmer, John Bowne, in 1662 for holding illegal meetings in his home and banished him from the colony; Bowne immediately went to Amsterdam to plead for the Quakers. Though the Dutch West India Company called Quakerism an "abominable religion", it nevertheless overruled Stuyvesant in 1663 and ordered him to "allow everyone to have his own belief".
Сэндвич пен Дэниел Уинг
Боуденнің Америкадағы Достар қоғамының тарихында 1657 жылғы 6-айдың 20-сы күні Кристофер Холден және Джон Копленд есімді екі ағылшын досы Сандвичке келгені айтылады. Олар онда Джон Уинг пен Дебора Бачилердің ұлы, Стивен Бачилердің немересі Дэниел Уингтің төзімділікке ұмтылған дос екенін және қанаушылық заңға қарсы тұрғанын көрді. Дэниел Уинг, оның ағасы Стивен Уинг және басқалары Сандвич қаласында "жеке үйлерде жиылыстар өткізгені үшін, басқаларды жиылыстарға шақырғаны үшін, уағыздаушыларды қабылдағаны үшін және лайықсыз сөздер айтқаны үшін" ерлер мен әйелдерді қамшымен жазалаған қанаушылық заңға қарсы шықты. 1658 жылға қарай Дэниел Уинг және онымен бірге әрекет еткендер белсенді түрде нанымға келді және қоғамның құжаттарында өздерінің есімдерін тіркеген 18 отбасы болды. 1658-1660 жылдардағы жазушылар "Біздің бұл жерде екі мықты орын бар, біреуі Ньюпортта, екіншісі Сандвичте; Сандвич қаласының дені оларға жатады" деді, ал Достардың ай сайынғы жиналыстарының жазбалары Сандвич ай сайынғы жиналысының Америкада алғаш құрылғанын көрсетеді.
In Bowden’s History of the Society of Friends in America, it is mentioned that “two English Friends, named Christopher Holden and John Copeland came to Sandwhich on the 20th of the 6th month” of 1657 and there they found friends of toleration and resisters of an oppressive law in Daniel Wing, the son of John Wing and Deborah Bachiler, and grandson of Stephen Bachiler. Daniel Wing and his brother Stephen Wing and others resisted an oppressive law in the town of Sandwhich which publicly punished men and women by whipping, for “meetings at private houses, for encouraging others in holding meetings, for entertaining the preachers and for the unworthy speeches”. By 1658, Daniel Wing, with others who acted with him, became active converts and there were 18 families who recorded their names in the documents of the society. Writers of 1658 1660 said “We have two strong places in this land, the one at Newport and the other at Sandwhich; almost the whole town of Sandwhich is adhering towards them” and the records of the Monthly Meetings of Friends show that the Sandwhich Monthly Meeting was the first established in America.
Уильям Пенн және колониялық Пенсильваниядағы қоныстану
1681 жылы корольге қарызы бар колонист Уильям Пенн Пенсильванияның иелігін алды, ол рухани және дүниелік мәселелерді біріктіру арқылы «қасиетті тәжірибе» жасауға тырысты. Пенсильвания діни бостандыққа кепілдік берді және оны сақтап, көптеген квакерлер мен басқаларды қызықтырды. Квакерлер саяси билікке ие болды, бірақ әскери операцияларды немесе қорғанысты қаржыландыру мәселесінде күрт дауласты, соңында олар саяси биліктен бас тартты. Олар үкіметтен алшақтау тұрып, ерікті қайырымдылық қоғамдарына кеңінен қатысып, екінші «қасиетті тәжірибе» жасады. Азаматтық белсенділік бағдарламаларына мектептер, ауруханалар және қаланың барлық халқы үшін паналау орындары кірді. Олардың жаңа көзқарасы – дағдарыс сезімінен туған ескертушілік мораль болды. Филадельфиядағы квакер саудагерлерінің байлығының арқасында одан да кең көлемді қайырымдылық жасауға мүмкіндік болды. Квакерлер шекаралық елді мекендерді қорғау үшін әскери күштер жібергісі келмеді. Олар провинциялық үндістер агенттерін, аудармашыларды, саудагерлерді қадағалау және өздерінің сауда бекеттерін салу үшін комиссарларды тағайындау құқығын беретін заң қабылдады. 1756 жылдың сәуір айында Филадельфия квакерлері Тыныш шаралар арқылы үндістермен бейбіт қарым-қатынасты қалпына келтіру және сақтау мақсатымен «Достық қауымдастығын» құрды. Оның мақсаты Уильям Пенннің «Қасиетті тәжірибесінің» мұрасын орындау болды, оған «үндістермен достық қарым-қатынасты сақтау» кірді. Қауымдастық үндістер ісі жөніндегі комиссарларға қаржылай көмек көрсетті, бұл квакерлерге Пенсильваниядағы үнді дипломатиясы мен саудасын бақылауға көмектесті.
William Penn, a colonist to whom the king owed money, received ownership of Pennsylvania in 1681, which he tried to make a "holy experiment" by a union of temporal and spiritual matters. Pennsylvania made guarantees of religious freedom, and kept them, attracting many Quakers and others. Quakers took political control but were bitterly split on the funding of military operations or defenses; finally they relinquished political power. They created a second "holy experiment" by extensive involvement in voluntary benevolent associations while remaining apart from government. Programs of civic activism included building schools, hospitals and asylums for the entire city. Their new tone was an admonishing moralism born from a feeling of crisis. Even more extensive philanthropy was possible because of the wealth of the Quaker merchants based in Philadelphia. The Quakers did not want to provide military troops to defend frontier settlements. They passed a bill that gave themselves the authority to appoint commissioners to oversee provincial Indian agents, interpreters, traders, and the legal means to build their own trade posts. In April 1756, a group of Philadelphia Quakers formed the Friendly Association for Regaining and Preserving Peace with the Indians by Pacific Measures. Its purpose was to fulfill the legacy of William Penn's "Holy Experiment", which included "preserving the Friendship of the Indians. The association provided funding for commissioners of Indian affairs helping the Quakers control Indian diplomacy and trade in Pennsylvania.
XVIII ғасыр
1691 жылы Джордж Фокс қайтыс болды. Осылайша, квакерлер қозғалысы 18 ғасырға ең беделді алғашқы көшбасшыларының біреуінсіз кірді. 1688 жылғы Төзімділік заңының арқасында Ұлыбританияда адамдар енді «Достар» болуы үшін қылмыскер деп есептелмейтін болды. Осы кезеңде, басқа адамдар квакерлерді әлеуметтік және экономикалық мәселелерде адалдығы үшін тануды бастады. Көптеген квакерлер өндіріс немесе саудамен айналысты. Бұл квакер кәсіпкерлердің сәтті болуының бір себебі – адамдардың оларға сенуі болды. Тұтынушылар квакерлердің тауарларға әділ баға қоюға және баға төмендетуге қарсы тұруға берілгендігін білді. Сондай-ақ, квакерлердің сапалы жұмыс істеуге ұмтылғанын және олардың өнімдері ақшасына лайық болатынын жақсы білді. Осы кезде квакерлердің компаниялары жасаған пайдалы және танымал өнімдердің қатарында Абрахам Дарби II және Абрахам Дарби III жасаған темір және болат өнімдері, сондай-ақ Уильям Алленнің фармацевтикалық өнімдері болды. Дарбилер Шропширдегі Бросли қаласында алғашқы жиналыс үйін ашты.
In 1691 George Fox died. Thus the Quaker movement went into the 18th century without one of its most influential early leaders. Thanks to the Toleration Act 1688, people in Great Britain were no longer criminals simply by being Friends. During this time, other people began to recognize Quakers for their integrity in social and economic matters. Many Quakers went into manufacturing or commerce. These Quaker businessmen were successful, in part, because people trusted them. The customers knew that Quakers felt a strong conviction to set a fair price for goods and not to haggle over prices. They also knew that Quakers were committed to quality work, and that what they produced would be worth the price. Some useful and popular products made by Quaker businesses at that time included iron and steel by Abraham Darby II and Abraham Darby III and pharmaceuticals by William Allen. An early meeting house was set up in Broseley, Shropshire by the Darbys.
Америка отарлары
Солтүстік Америкада квакерлер, басқа діни топтар сияқты, шекараға көшіп-қонуға қатысты. Алғашқыда бұл Пенсильвания мен Нью-Джерсиден Ұлы Вагон жолымен оңтүстікке қарай жылжуды қамтыды. 1759 жылғы Вирджиния штатының Фредерик округіндегі Хопвелл достар үйі және 1798 жылғы Вирджиния штатының Линчбург қаласындағы Оңтүстік өзені бойындағы достар үйі сияқты тарихи үйлер американ квакерлігінің кеңейген шекараларына куәлік етеді. Мэриленд пен Вирджиниядан квакерлер Каролина және Джорджия штаттарына көшіп барды. Кейінірек олар Солтүстік-Батыс аймағына және одан әрі батысқа жылжыды.
In North America, Quakers, like other religious groups, were involved in the migration to the frontier. Initially this involved moves south from Pennsylvania and New Jersey along the Great Wagon Road. Historic meeting houses such as the 1759 Hopewell Friends Meeting House in Frederick County, Virginia and Lynchburg, Virginia's 1798 South River Friends Meetinghouse stand as testaments to the expanding borders of American Quakerism. From Maryland and Virginia, Quakers moved to the Carolinas and Georgia. In later years, they moved to the Northwest Territory and further west.
Әлеуметтік реформа
Квакерлер әлеуметтік мәселелерге көбірек мән беруде және қоғамда белсенділігін арттыруда болды. Құлдық (кейін қарастырылатын) ең даулы мәселе еді. Квакерлерді алаңдатқан тағы бір мәселе – психикалық ауруларға қатысты қарау. 1796 жылы шай саудагері Уильям Тук Йорк қаласында "Тынығу ошағын" ашты. Бұл орын психикалық ауруларға барлық адамдарға тән деп санаған достардың құрметпен қарауымен ерекшеленді. Сол кездегі көптеген психиатриялық ауруханалар мұндай адамдарды өте жаман жағдайға түсіріп, оларға көмектеспеді. Америка революциясы кезінде квакерлердің бейбітшілікке берілгендігі сынға ұшырады, өйткені Он үш колонияда тұратын көптеген адамдар жаңа Америка Құрама Штаттарына деген патриотизм мен зорлық-зомбылықты қабылдамау арасындағы қайшылыққа тап болды. Осы қиын жағдайға қарамастан, көптеген адамдар белгілі бір деңгейде қатысты және Америка революциясында квакерлердің көптеген өкілдері болды. 18 ғасырдың соңына қарай квакерлер жеткілікті деңгейде танылып, қабылданды, сондықтан АҚШ Конституциясында квакер азаматтарына арналған ерекше ережелер енгізілді – атап айтқанда, түрлі анттарды "қасам" емес, "растау" арқылы беруге рұқсат берілді.
Quakers were becoming more concerned about social issues and becoming more active in society at large. Slavery (considered below) was the most controversial issue. Another issue that became a concern of Quakers was the treatment of the mentally ill. Tea merchant, William Tuke opened the Retreat at York in 1796. It was a place where the mentally ill were treated with the dignity that Friends believe is inherent in all human beings. Most asylums at that time forced such people into deplorable conditions and did nothing to help them. The Quakers' commitment to pacifism came under attack during the American Revolution, as many of those living in the Thirteen Colonies struggled with conflicting ideals of patriotism for the new United States and their rejection of violence. Despite this dilemma, a significant number still participated in some form, and there were many Quakers involved in the American Revolution. By the late 18th century, Quakers were sufficiently recognized and accepted that the United States Constitution contained language specifically directed at Quaker citizens—in particular, the explicit allowance of "affirming", as opposed to "swearing" various oaths.
Құлдықты жою
Көптеген квакерлер Америкаға алғаш келген кезде құлдарды ұстауға қарсы болмады. Көптеген квакерлер үшін "құлдыққа ешқандай қарсылық жоқ еді, егер құл иелері құлдардың рухани және материалдық қажеттіліктерін қамтамасыз етсе". 1681 жылдан 1705 жылға дейін Филадельфия жылдық жиналысының басшыларының 70% құлдарға ие болды; алайда, 1688 жылдан бастап кейбір квакерлер құлдыққа қарсы айыптап сөйледі. Джон Бланстон, Пенсильвания штатының Дарби қаласының квакер негізін қалаушысы; және ПА Отарлау Ассамблеясының 12-ші спикері; 1715 жылы құлдыққа қарсы алғашқы әрекетке қатысты. "Дос" журналының 28 томының 309-бетінде "1715 жылғы алтыншы айдың бірінші күні Провиденс жиналыс үйінде өткен тоқсандық жиналыстың хаттамасы" мәтіні бар. Онда былай делінген: "Кездесу алдындағы маңызды мәселе – кейбір достардың әлі де негр құлдарын импорттау, сатып алу және сатумен айналысып жатқандығы; осы мәселені мұқият және ойлы түрде қарастырғаннан кейін, бұл жиналыстың бірауыздан пікірі мен шешімі – достар болашақта импортталатын кез келген негр құлдарын импорттауға, сатып алуға немесе сатуға қатыспауы керек; және келесі жылдық жиналысқа олардың келісімін сұрап ұсыну керек. Жиналыс атынан және бұйрық бойынша қол қойылған, Кэлеб Пьюзи, Ж. Райт, Нико. Фэрламб, Дж. Бланстон".
Most Quakers did not oppose owning slaves when they first came to America. To most Quakers, "slavery was perfectly acceptable provided that slave owners attended to the spiritual and material needs of those they enslaved". 70% of the leaders of Philadelphia Yearly Meeting owned slaves in the period from 1681 to 1705; however, from 1688 some Quakers began to speak out against slavery. John Blunston, Quaker pioneer founder of Darby Borough, Pennsylvania; and 12th Speaker of the PA Colonial Assembly; took part in an early action against slavery in 1715. In The Friend, Vol. 28:309 there is text of a "minute made in 'that Quarterly Meeting held at Providence Meeting house the first day of the Sixth month, 1715' ." It reads as follows "A weighty concern coming before the meeting concerning some Friends being yet in the practice of importing, buying and selling negroe slaves; after some time spent in a solid and serious consideration thereof, it is the unanimous sense and judgment of this meeting, that Friends be not concerned in the importing, buying or selling of any negro slaves that shall be imported in future; and that the same be laid before the next Yearly Meeting desiring their concurrence therein. Signed by order and on behalf of the Meeting, Caleb Pusey, Jno. Wright,Nico. Fairlamb, Jno. Blunsten"
1688 жылы Германтаун (Пенсильвания) ай сайынғы жиналысы құлдыққа қарсылық білдірді, бірақ 1754 жылы Филадельфия жылдық жиналысы мәселеде бірлікке келгенше, квакерлер арасында құлдықты жою кеңінен таралмады. Бірлікке жету (рухани келісім) ұзақ және қиын процесс болды. Уильям Пенн өзі құлдарға ие болған. Кейбір квакер бизнесмендері Барбадоста байлық жинады немесе британдық/Вест-Индия/Америка үшбұрышында жұмыс істейтін кемелерге ие болды. Бірақ бірте-бірте құлдықтың шындығы түсініліп, 18 ғасырдың басында Джон Вулман сияқты белсенді мүшелердің ықпалымен жағдай өзгерді. Вулман Нью-Джерсидегі фермер, саудагер және тігінші болды. Ол құлдықтың дұрыс емес екеніне сенімді болды және кеңінен таралған "Джон Вулманның күнделігін" жариялады. Ол былай деп жазды: "Бұл құрлықтағы құлдар қысымға ұшырап, олардың шақырулары Жоғары Жаратушының құлағына жетті. Оның соттарының тазалығы мен нақтылығы соншалық, Ол бізге ешқандай жақпайды". Жалпы квакерлер құлдарды жаман ұстауға қарсы болды және оларға христиан дінін үйретуді және оқуды насихаттады. Вулман адамдарды сатып алу, сату және иеленудің барлық тәсілі қағида бойынша дұрыс емес екенін дәлелдеді. Басқа квакерлер де осы пікірмен келісіп, құлдырау қозғалысына белсенді қатысты. Құлшылыққа қарсы күрескен басқа квакерлер осылай қарапайым болған жоқ. Бенджамин Лей құлшылықты құмарлықпен және жеке түрде атқаратын, бірде қауымға жалған қанды бүркіп, осы қызметі үшін жазаланды. Бастапқыда олар құлдарды кемелерден сатып алмау туралы келісімге келгеннен кейін, бүкіл қоғам 1755 жылы бұл мәселе бойынша бірлікке келді (рухани келісім), содан кейін ешкім квакер болып, құлға ие бола алмады. 1790 жылы жаңа Конгресске келіп түскен алғашқы құжаттардың бірі – Квакерлердің (Бенджамин Франклин арқылы ұсынылған) Құрама Штаттардағы құлдықты жою туралы үндеуі болды. 1756 жылы Филадельфия жылдық жиналысының басшыларының 10% ғана құлдарға ие болды. Вирджиния құл шаруашылығының бекінісі болды. 1765 жылы квакер дін қызметкері Джон Гриффит "құлдар көп жерде діннің өмірі жоғалып кетеді, бұл тәжірибе христиан дінінің рухына қарама-қайшы келеді, өйткені жарық қараңғылыққа қарама-қайшы келеді" деп жазды.
The Germantown (Pennsylvania) Monthly Meeting published its opposition to slavery in 1688, but abolitionism did not become universal among Quakers until the Philadelphia Yearly Meeting reached unity on the issue in 1754. Reaching unity (spiritual consensus) was a long and difficult process. William Penn himself owned slaves. Some Quaker businessmen had made their fortunes in Barbados or owned ships that worked the British/West Indies/American triangle. But gradually the reality of slavery took hold and the promotion by concerned members such as John Woolman in the early 18th century changed things. Woolman was a farmer, retailer, and tailor from New Jersey who became convinced that slavery was wrong and published the widely read "John Woolman's Journal". He wrote: " Slaves of this continent are oppressed, and their cries have reached the ears of the Most High. Such are the purity and certainty of his judgments, that he cannot be partial to our favor." In general Quakers opposed mistreatment of slaves and promoted the teaching of Christianity and reading to them. Woolman argued that the entire practice of buying, selling, and owning human beings was wrong in principle. Other Quakers started to agree and became very active in the abolition movement. Other Quakers who ministered against slavery were not so moderate. Benjamin Lay would minister passionately and personally and once sprayed fake blood on the congregation, a ministry which got him disowned. After initially finding agreement that they would buy no slaves off the boats, the entire society came to unity (spiritual consensus) on the issue in 1755, after which time no one could be a Quaker and own a slave. In 1790, one of the first documents received by the new Congress was an appeal by the Quakers (presented through Benjamin Franklin) to abolish slavery in the United States. By 1756 only 10% of leaders of Philadelphia Yearly Meeting owned slaves. Virginia was a bastion of slaveholding. In 1765, the Quaker minister John Griffith wrote that " the life of religion is almost lost where slaves are numerous the practice being as contrary to the spirit of Christianity as light is to darkness"
Құлшылықты айыптаған тағы екі ертедегі танымал Достар Энтони Бенезет пен Джон Вулман болды. Олар квакерлерден: "Бізді ұрлап, құл ретінде шет елдерге сатудан артық қандай жамандық бар?" деп сұрады. Сол жылы квакерлер мен неміс меннониттері Пенсильвания штатының Германтаун қаласында жиналып, құлдықтан бас тартудың себептерін талқылады. Олардың төртеуі Франсис Дэниел Пасториус жазған құжатқа қол қойды, онда былай делінген: "Біз ер адамдарды осында әкелуге, немесе оларды өз еркіне қарсы тонап, сатуға қарсымыз". 1755 жылдан 1776 жылға дейін квакерлер құлдарды босату бойынша жұмыс істеді және құл ұстауға тыйым салған алғашқы батыс ұйымы болды. Квакерлердің күш-жігерінен Бен Франклин мен Томас Джефферсон Континенттік Конгрессті 1775 жылдың 1 желтоқсанынан бастап Америкаға құлдарды әкелуге тыйым салуға көндіре алды. Пенсильвания сол кезде құлдыққа қарсы ең күшті штат болды және Фрэнклиннің көмегімен "Құлдыққа қарсы күресті ұйымдастыру, заңсыз түрде құлдыққа түскен негрлерге көмек көрсету және африкалықтардың жағдайын жақсарту үшін Пенсильвания қоғамы" (Пенсильвания құлдыққа қарсы қоғамы) құрылды. Олар Жерасты теміржолында жұмыс істеді және олардың күш-жігері көптеген құлдарды босатуға көмектесті. Мейсон-Диксон шебінен солтүстікке қарай, Пенсильвания штатының Честер округы – Жерасты теміржолының алғашқы орталықтарының бірі – "құлдыққа қарсы күрестің ошағы" деп есептелді. Алайда, барлық квакерлер Жерасты теміржолына қатысты бірдей пікірде болған жоқ: өйткені құлдық көптеген штаттарда әлі де заңды болғандықтан, кез келген адамның құлға қашуға және бостандыққа қол жеткізуге көмектесуі заңсыз болды. Көптеген квакерлер, құлдарды тең деп есептеген, құлдарды босатуға көмектесудің дұрыс екенін және біреуді құл ретінде ұстаудың әділетсіз екенін ойлады; көптеген квакерлер құл іздеушілерге үйлерінде құлдарды ұстап отырғаны туралы сұрағанда "жоқ" деп жауап беретін, өйткені олардың ойынша құл деген мұндай нәрсе болған емес. Басқа квакерлер бұл заңды бұзу және бейбітшілікті бұзу деп есептеді, екеуі де квакерлік құндылықтарына қайшы келеді, осылайша бейбітшілікке сенуші квакерлердің нанымына зиян келтіреді. Сонымен қатар, заңмен және үкіметпен байланысқа түсу квакерлердің қашықтауға тырысқан нәрсесі болды. Бұл бөліну квакерлердің кішірек, тәуелсіз тармақтарының құрылуына әкелді, олар ұқсас сенімдер мен көзқарастары бар. Алайда, құлдықтың дұрыс емес екеніне сенген және құлдарға көмектескені үшін тұтқынға алынған көптеген танымал квакерлер болды. Огайодан келген мектеп мұғалімі Ричард Дилингхем 1848 жылы үш құлдың қашуына көмектескені үшін тұтқынға алынды. Томас Гарретттың Делавэрдегі үйінде Жерасты теміржолының тоқталысы болды және 1848 жылы құл отбасының қашуына көмектескені үшін кінәлі деп танылды. Гарретттың Харриет Табменмен де жұмыс істегені айтылады, ол басқа құлдардың бостандыққа қол жеткізуіне көмектескен танымал құл болды. Оқытушы Леви Коффин және оның әйелі Кэтрин Индианада тұрған квакерлер, 21 жылдан астам уақыт бойы құлдарды үйлерінде жасырып, Жерасты теміржолына көмектескен. Олар 3000 құлдың бостандыққа қол жеткізуіне көмектескендерін мәлімдеді. Сьюзан Б. Энтони да квакер болды және әйелдер құқықтарымен айналысқан жұмысымен қатар құлдыққа қарсы жұмыс істеді.
Two other early prominent Friends to denounce slavery were Anthony Benezet and John Woolman. They asked the Quakers, "What thing in the world can be done worse towards us, than if men should rob or steal us away and sell us for slaves to strange countries". In that same year, a group of Quakers along with some German Mennonites met at the meeting house in Germantown, Pennsylvania, to discuss why they were distancing themselves from slavery. Four of them signed a document written by Francis Daniel Pastorius that stated, "To bring men hither, or to rob and sell them against their will, we stand against." From 1755 to 1776, the Quakers worked at freeing slaves, and became the first Western organization to ban slaveholding. From the efforts of the Quakers, Ben Franklin and Thomas Jefferson were able to convince the Continental Congress to ban the importation of slaves into America as of December 1, 1775. Pennsylvania was the strongest anti slavery state at the time, and with Franklin's help they led "The Pennsylvania Society for Promoting The Abolition of Slavery, The Relief of Free Negroes Unlawfully Held in Bondage, and for Improving the Condition of the African Race" (Pennsylvania Abolition Society). in the Underground Railroad, and their efforts helped free many slaves. Immediately north of the Mason Dixon line, the Quaker settlement of Chester County, Pennsylvania—one of the early hubs of the Underground Railroad—was considered a "hotbed of abolition". However, not all Quakers were of the same opinion regarding the Underground Railroad: because slavery was still legal in many states, it was therefore illegal for anyone to help a slave escape and gain freedom. Many Quakers, who saw slaves as equals, felt it was proper to help free slaves and thought that it was unjust to keep someone as a slave; many Quakers would "lie" to slave hunters when asked if they were keeping slaves in their house, they would say "no" because in their mind there was no such thing as a slave. Other Quakers saw this as breaking the law and thereby disrupting the peace, both of which go against Quaker values thus breaking Quaker belief in being pacifistic. Furthermore, involvement with the law and the government was something from which the Quakers had tried to separate themselves. This divisiveness caused the formation of smaller, more independent branches of Quakers, who shared similar beliefs and views. However, there were many prominent Quakers who stuck to the belief that slavery was wrong, and were even arrested for helping the slaves out and breaking the law. Richard Dillingham, a school teacher from Ohio, was arrested because he was found helping three slaves escape in 1848. Thomas Garrett had an Underground Railroad stop at his house in Delaware and was found guilty in 1848 of helping a family of slaves escape. Garrett was also said to have helped and worked with Harriet Tubman, who was a very well known slave who worked to help other slaves gain their freedom. Educator Levi Coffin and his wife Catherine were Quakers who lived in Indiana and helped the Underground Railroad by hiding slaves in their house for over 21 years. They claimed to have helped 3,000 slaves gain their freedom. Susan B. Anthony was also a Quaker, and did a lot of antislavery work hand in hand with her work with women's rights.
Еркін квакерлер
1781 жылдың 20 ақпанында Филадельфияда (Пенсильвания) "Достар діни қоғамы", кейде "Еркін квакерлер діни қоғамы" деп аталатын шағын бөлінген топ құрылды. Көбінесе "Еркін квакерлер" деп танылатын бұл қоғамды Америка революциясы кезінде Бейбітшілік туралы куәлікке сәйкес келмегендігі үшін қуылған квакерлер құрған. Алғашқы жиналыстардағы белгілі Еркін квакерлердің арасында Лидия Дарра және Бетси Росс болды. 1783 жылдан кейін Еркін квакерлердің саны азая бастады, себебі кейбір мүшелері қайтыс болды, ал қалғандары Достар қоғамына немесе басқа діни ұйымдарға қабылданды. Бұл қозғалыс 1830 жылдарға қарай толықтай жойылды.
A small breakaway group, the Religious Society of Free Quakers, originally called "The Religious Society of Friends, by some styled the Free Quakers", was established on February 20, 1781 in Philadelphia, Pennsylvania. More commonly known as Free Quakers, the Society was founded by Quakers who had been expelled for failure to adhere to the Peace Testimony during the American Revolution. Notable Free Quakers at the early meetings include Lydia Darragh and Betsy Ross. After 1783, the number of Free Quakers began to dwindle as some members died and others were either accepted back into the Society of Friends or by other religious institutions. The movement had died out by the 1830s.
Квакерлердің қоғамға ықпалы
19 ғасырда Достар айналасындағы әлемге ықпалын жалғастырды. Бұрынғы ғасырда Достар бастаған көптеген өнеркәсіптік кәсіпорындар Миллиганның сауда және өнеркәсіптегі британдық квакерлердің өмірбаяндық сөздігінде сипатталғандай, жалғасты, ал жаңалары ашылды. Достар әлеуметтік әділет және теңдік салаларындағы жұмыстарын да жалғастырып, күшейтті. Олар ғылым, әдебиет, өнер, құқық және саясат салаларында да үлес қосты. 1825 жылы Эдвард Пиз Англияның солтүстігінде Стоктон мен Дарлингтон темір жолын ашты. Бұл әлемдегі алғашқы заманауи темір жол болды және шахталардан теңіз порттарына көмір тасыды. Генри мен Джозеф Роунтри Англияның Йорк қаласында шоколад фабрикасын иеленді. Генри қайтыс болғаннан кейін, Джозеф оны басқарды. Ол сол кездегі көптеген жұмыс берушілерге қарағанда жұмысшыларына жақсы жағдай жасады. Сонымен қатар, ол кедейлер үшін қолжетімді бағадағы тұрғын үйлерді қаржыландырды. Джон Кэдбери тағы бір шоколад фабрикасын құрды, оны ұлдары Джордж пен Ричард кейін басқарды. Үшінші шоколад фабрикасын Джозеф Сторрс Фрай Бристольде ашты. Кеме жасаушы Джон Вигхам Ричардсон Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы белгілі квакер еді. Кеме жасау орнының ортасындағы кеңсесі әрдайым жұмыскерлеріне ашық болды, ол оларға қатты қамқорлық жасады және аймақтағы Жұмысшылардың қайырымдылық қорының (кәсіби одақтар қозғалысының алға басушысы) негізін қалады. "Мавритания" кемесін салған Сван Хантер мен Вигхам Ричардсон өзінің бейбітшілікке берілгендігінен соғыс кемелерін салудан бас тартты. Квакерлер осы ғасырда да тең құқықты белсенді түрде қолдады. 1811 жылы Элиас Хикс құлдардың "құнды тауарлар" екенін көрсететін памфлет жариялады, яғни қақпайлықтың өнімі, сондықтан олардан пайда табу квакерлік принциптерге қайшы келеді. Осыдан құл еңбегімен жасалған барлық өнімдерді пайдаланудан бас тарту оңай болды, бұл дос және басқалар арасында қолдау тапқан, бірақ дау тудырған еркін өнімдер қозғалысы болды. Люкреция Мотт және Сьюзан Б. Энтони сияқты квакер әйелдері құлдықты жою қозғалысына қосылды, бұл оларды құлдыққа қарсы күресте квакер емес адамдармен саяси ынтымақтастыққа түсуге итермеледі. Әйелдерді құлдыраушылық қызметтен алғашқыда шеттетудің нәтижесінде олар әйелдердің дауыс беру және қоғамға әсер ету құқығына назар аударды. Томас Гарретт құлдықты жою қозғалысына жетекшілік етті, Гарриет Табманға құлдықтан қашуға және Жер асты теміржолын үйлестіруге жеке көмектесті. Ричард Диллингэм құлдарға қашуға көмектескені үшін түрмеде қайтыс болды. Леви Кофин құлдықтан қашқан мыңдаған адамның Канадаға көшіп кетуіне көмектесті және бұрынғы құлдар жасаған өнімдерді сату үшін дүкен ашты. Бұл кезде квакерлерді мазалаған тағы бір мәселе түрме реформасы болды. Элизабет Фрай және оның інісі Джозеф Джон Гурни тұтқындарға жақсы қарау және өлім жазасын жою үшін күресті. Олар Ньюгейттегі әйелдер түрмесінің жағдайын жақсарту қауымдастығын құруға белсенді қатысты, ол түрмедегі әйелдер мен балалардың тұру жағдайын жақсартуға қол жеткізді. Олардың жұмысы түрме жүйесіне қатысты алаңдаушылықты тудырды, сондықтан Парламент жағдайды жақсарту және өлім жазасын көздейтін қылмыстардың санын азайту үшін заң қабылдады. Достар қоғамының алғашқы күндері квакерлерге жоғары білім алуға рұқсат етілмеді. Бірақ кейбіреулері университеттерге және одан да жоғары білім алуға мүмкіндік алды, бұл квакерлердің ғылымның әртүрлі салаларына енуіне мүмкіндік берді. Томас Янг ағылшын квакері оптикамен тәжірибе жасады, жарықтың толқын теориясына үлкен үлес қосты. Сондай-ақ, ол көздің линзасының қалай жұмыс істейтінін анықтады, астигматизмді сипаттады және түстерді қабылдау туралы гипотеза жасады. Янг Розетта тасын аударуға да қатысты. Ол демотикалық мәтінді аударып, иероглифтерді түсіну процесін бастады. Мария Митчелл комета ашқан астроном еді. Ол сондай-ақ құлдықты жою және әйелдердің сайлау құқығын қорғау қозғалысында белсенді болды. Жозеф Листер Пастердің микробтар туралы еңбегіне сүйене отырып, медицинада стерильді әдістерді қолдануды ұсынды. Томас Ходжкин анатомия саласында үлкен жетістіктерге жеткен патолог еді. Ол өзінің атымен аталатын лимфома түрін алғаш рет сипаттаған дәрігер болды. Ол тарихшы, сондай-ақ құлдықты жою және аборигендерді қорғау қозғалысында белсенді қатысты. Джон Дальтон материяның атомдық теориясын және басқа да ғылыми жетістіктерді жасады. Квакерлер өнер саласында көпке танылмады. Көптеген квакерлер үшін бұл қарапайымдыққа берілгендігін бұзушы және тым "әлемдік" деп есептелді. Алайда, кейбір квакерлер бүгінде шығармашылық еңбектерімен танымал. Джон Гринлиф Уиттиер АҚШ-тағы редактор және ақын болды. Оның шығармаларының арасында квакер тарихымен байланысты өлеңдер мен квакер теологиясын көрсететін гимндер бар. Ол сондай-ақ құлдықты жою қозғалысында жұмыс істеді. Эдвард Хикс діни және тарихи суреттерді наif стилінде салған, ал Фрэнсис Фрит британдық фотограф, оның каталогтарында мыңдаған топографиялық көріністер болды. Бастапқыда квакерлер заң бойынша және өздерінің сенімдеріне байланысты құқық және саясат саласына қатысуға тыйым салынды. Бірақ уақыт өте келе, Англия мен АҚШ-тағы бірнеше квакерлер осы салада жұмыс істеді. Джозеф Пиз жоғарыда аталған Эдвард Пиздің ұлы болды. Ол әкесінің бизнесін жалғастырып, кеңейтті. 1832 жылы ол Парламентке сайланған алғашқы квакер атанды. Ноа Хейнс Суэйн АҚШ Жоғарғы Сотында қызмет еткен жалғыз квакер болды. Ол 1862 жылдан 1881 жылға дейін Сот судьясы болды. Ол құлдыққа күшті қарсы болды және жас кезінде құлдар бар штаттан, Вирджиниядан, еркін штатқа, Огайоға көшіп кетті.
During the 19th century, Friends continued to influence the world around them. Many of the industrial concerns started by Friends in the previous century continued as detailed in Milligan's Biographical dictionary of British Quakers in commerce and industry, with new ones beginning. Friends also continued and increased their work in the areas of social justice and equality. They made other contributions as well in the fields of science, literature, art, law and politics. In the realm of industry Edward Pease opened the Stockton and Darlington Railway in northern England in 1825. It was the first modern railway in the world, and carried coal from the mines to the seaports. Henry and Joseph Rowntree owned a chocolate factory in York, England. When Henry died, Joseph took it over. He provided the workers with more benefits than most employers of his day. He also funded low cost housing for the poor. John Cadbury founded another chocolate factory, which his sons George and Richard eventually took over. A third chocolate factory was founded by Joseph Storrs Fry in Bristol. The shipbuilder John Wigham Richardson was a prominent Newcastle upon Tyne Quaker. His office at the centre of the shipyard was always open to his workers for whom he cared greatly and he was a founder of the Workers’ Benevolent Trust in the region, (a forerunner to the trades’ union movement). Swan Hunter and Wigham Richardson, the builders of the RMS Mauretania, refused to build war ships on account of his pacifist beliefs. Quakers actively promoted equal rights during this century as well. As early as 1811, Elias Hicks published a pamphlet showing that slaves were "prize goods"—that is, products of piracy—and hence profiting from them violated Quaker principles; it was a short step from that position to reject use of all products made from slave labour, the free produce movement that won support among Friends and others but also proved divisive. Quaker women such as Lucretia Mott and Susan B. Anthony joined the movement to abolish slavery, moving them to cooperate politically with non Quakers in working against the institution. Somewhat as a result of their initial exclusion from abolitionist activities, they changed their focus to the right of women to vote and influence society. Thomas Garrett led in the movement to abolish slavery, personally assisting Harriet Tubman to escape from slavery and to coordinate the Underground Railroad. Richard Dillingham died in a Tennessee prison where he was incarcerated for trying to help some slaves escape. Levi Coffin was also an active abolitionist, helping thousands of escaped slaves migrate to Canada and opening a store for selling products made by former slaves. Prison reform was another concern of Quakers at that time. Elizabeth Fry and her brother Joseph John Gurney campaigned for more humane treatment of prisoners and for the abolition of the death penalty. They played a key role in forming the Association for the Improvement of the Female Prisoners in Newgate, which managed to better the living conditions of woman and children held at the prison. Their work raised concerns about the prison system as a whole, so that they were a factor behind Parliament eventually passing legislation to improve conditions further and decrease the number of capital crimes. In the early days of the Society of Friends, Quakers were not allowed to get an advanced education. Eventually some did get opportunities to go to university and beyond, which meant that more and more Quakers could enter the various fields of science. Thomas Young an English Quaker, did experiments with optics, contributing much to the wave theory of light. He also discovered how the lens in the eye works and described astigmatism and formulated an hypothesis about the perception of color. Young was also involved in translating the Rosetta Stone. He translated the demotic text and began the process of understanding the hieroglyphics. Maria Mitchell was an astronomer who discovered a comet. She was also active in the abolition movement and the women's suffrage movement. Joseph Lister promoted the use of sterile techniques in medicine, based on Pasteur's work on germs. Thomas Hodgkin was a pathologist who made major breakthroughs in the field of anatomy. He was the first doctor to describe the type of lymphoma named after him. An historian, he was also active in the movement to abolish slavery and to protect aboriginal people. John Dalton formulated the atomic theory of matter, among other scientific achievements. Quakers were not apt to participate publicly in the arts. For many Quakers these things violated their commitment to simplicity and were thought too "worldly". Some Quakers, however, are noted today for their creative work. John Greenleaf Whittier was an editor and a poet in the United States. Among his works were some poems involving Quaker history and hymns expressing his Quaker theology. He also worked in the abolition movement. Edward Hicks painted religious and historical paintings in the naive style and Francis Frith was a British photographer, whose catalogue ran to many thousands of topographical views. At first Quakers were barred by law and their own convictions from being involved in the arena of law and politics. As time went on, a few Quakers in England and the United States did enter that arena. Joseph Pease was the son of Edward Pease mentioned above. He continued and expanded his father's business. In 1832 he became the first Quaker elected to Parliament. Noah Haynes Swayne was the only Quaker to serve on the United States Supreme Court. He was an Associate Justice from 1862 to 1881. He strongly opposed slavery, moving out of the slave holding state of Virginia to the free state of Ohio in his young adult years.
Теологиялық шиғындар
Квакерлер теологиялық келіспеушіліктер, доктрина және уағыз тарату мәселелері бойынша туған даулар оларды Гурнейшілерге бөлді, олар квакерлердің ерте жазбаларының қазіргі әлемге қолданылуына күмән келтірді, ал консервативті Уилбуршілер оларға қарсы болды. Уилбуршілер Фокс (1624–91) және басқа ерте достардың жазбаларын ұстанып қана қоймады, сонымен қатар Гурнейшілерді, сондай-ақ 1820 жылдары құлдыққа қарсы күресте және теологиялық мәселелерде бөлініп шыққан Хикситтерді де ортодоксалды квакерлік сенімге қайтаруға тырысты. Теологиядан басқа, бұл бөліністер әлеуметтік және психологиялық ерекшеліктерді де көрсетті. Басты топтар – дамуға ұмтылған Гурнейшілер, православиелік Уилбуршілер және реформаторлық Хикситтер еді. Азамат соғысынан (1861–65) кейін олардың арасындағы айырмашылықтар күшейіп, одан әрі бөлінуге алып келді. Гурнейшілер көбірек уағызшыл болып, методистерге ұқсас жаңару және қасиеттілік қозғалысын қабылдады және американдық квакерлік қозғалыстың басты күшіне айналды. Олар пасторлық жүйе сияқты радикалды жаңалықтарды ресми түрде қолдады. Хикситтер мен Уилбуршілердің ешқайсысы мұндай сандық өсімді бастан кешірген жоқ. Хикситтер көбірек либералды болды және олардың саны азайды, ал Уилбуршілер ортодоксалды және бөлінген күйде қалды. 1839 жылдан кейін болған Екінші Ұлы ояну кезінде Достар АҚШ-ты шарлаған жаңарулардың ықпалына түсе бастады. Нью-Джерсидегі квакерлер Роберт Пирсолл Смит және оның әйелі Ханна Уайтл Смит үлкен әсер етті. Олар квакерлер мен түрлі конфессиялар арасында христиандық кемелдік туралы, сонымен қатар қасиеттілік және киелілік деп те аталатын уэслилік идеяны таратуға көмектесті. Олардың жұмысы көптеген жаңа христиандық топтардың құрылуына себеп болды. Ханна Смит сонымен қатар әйелдердің сайлау құқығы және тыйым салу қозғалыстарына да қатысты.
Quakers found that theological disagreements over doctrine and evangelism had left them divided into the Gurneyites, who questioned the applicability of early Quaker writings to the modern world, and the conservative Wilburites. Wilburites not only held to the writings of Fox (1624–91) and other early Friends, they actively sought to bring not only Gurneyites, but Hicksites, who had split off during the 1820s over antislavery and theological issues, back to orthodox Quaker belief. Apart from theology there were social and psychological patterns revealed by the divisions. The main groups were the growth minded Gurneyites, Orthodox Wilburites, and reformist Hicksites. Their differences increased after the Civil War (1861–65), leading to more splintering. The Gurneyites became more evangelical, embraced Methodist like revivalism and the Holiness Movement, and became probably the leading force in American Quakerism. They formally endorsed such radical innovations as the pastoral system. Neither the Hicksites nor Wilburites experienced such numerical growth. The Hicksites became more liberal and declined in number, while the Wilburites remained both orthodox and divided. During the Second Great Awakening after 1839 Friends began to be influenced by the revivals sweeping the United States. Robert Pearsall Smith and his wife Hannah Whitall Smith, Quakers from New Jersey, had a profound effect. They promoted the Wesleyan idea of Christian perfection, also known as holiness or sanctification, among Quakers and among various denominations. Their work inspired the formation of many new Christian groups. Hannah Smith was also involved in the movements for women's suffrage and for temperance.
Хикс сайттары
XIX ғасырда Ирландиядағы, содан кейін АҚШ-тағы қоғам бірнеше рет жарылып кетті. 1827-28 жылдары Элиас Хикстің пікірлері мен ықпалы Филадельфия, Нью-Йорк, Огайо, Индиана және Балтимордағы бес жылдық жиынға бөліну әкелді. Қалалық көшбасшылардың билігіне көңілі толмаған ауылдық достар Хикспен бірігіп, діни сенімдерде қатаң тәртіпке қарсы шықты. Хиксті қолдағандар "хиксшілдер" деп, ал оған қарсы болғандар "ортодокс" деп аталды. Ортодокс достардың жақтастары көбірек болғанымен, олар кейіннен тағы да бөлініп кетті. Хиксшілдердің жалғыз жарылуы 1840 жылдары Пенсильвания штатының Лонгвуд қаласындағы білімді және реформашыл "Прогрессивті Достар" тобының пайда болуымен болды; олар шамамен бір ғасыр бойы тұрақсыз жағдайда болды.
The Society in Ireland, and later, the United States suffered a number of schisms during the 19th century. In 1827–28, the views and popularity of Elias Hicks resulted in a division within five yearly meetings, Philadelphia, New York, Ohio, Indiana, and Baltimore. Rural Friends, who had increasingly chafed under the control of urban leaders, sided with Hicks and naturally took a stand against strong discipline in doctrinal questions. Those who supported Hicks were tagged as "Hicksites", while Friends who opposed him were labeled "Orthodox". The latter had more adherents overall, but were plagued by subsequent splintering. The only division the Hicksites experienced was when a small group of upper class and reform minded Progressive Friends of Longwood, Pennsylvania, emerged in the 1840s; they maintained a precarious position for about a century.
Гурнейттер
1840 жылдардың басында Америкадағы православиелік достар Англияның Джозеф Джон Гурни мен Род-Айлендтің Джон Уилбур арасындағы Атлант мұхиты арқылы жүрген дауға қатысты. Гурни Хиксайттардың бөлінуінің мысалынан алаңдап, Киелі Жазулардың билігін баса көрсетті және басқа христиандық топтармен тығыз жұмыс істеуді қолдады. Ал Уилбур, жауап ретінде, Киелі Рухтың билігін ең бастысы деп қорғады және Достар дәстүріндегі Рухпен жетекшілік ететін қызметтің әлсіреуіне жол бермеуге тырысты. Гурниді жанашыр достарға хат арқылы сынай бастағаннан кейін, Уилбур 1842 жылы күмәнді процедурамен жылдық жиналысынан қуылды. Бәлкім, ең танымал православиелік дос – ақын және аболиционист редактор Джон Гринлиф Уиттиер болды. Келесі бірнеше онжылдықтар бойы Вильбурит-Гурнейттардың бірнеше бөліністері болды. 19 ғасырдың соңынан бастап Дуган Кларк кіші басшылық еткен көптеген американдық Гурнейит квакерлері жалақы төленетін пасторларды, жоспарланған уағыздарды, жаңаруларды, гимндерді және протестанттық құлшылықтың басқа да элементтерін қабылдады. Олар ескі "жай стильді" артта қалдырды. Мұндай квакерлер жиналысы "жоспарланған жиналыс" деп аталады. Дәстүрлі, үнсіз құлшылық "жоспарланбаған жиналыс" деп аталады, бірақ жоспарланбаған жиналыстардың бағдарламаның болмауына қаншалықты қатаң сай келетіні туралы кейбір айырмашылықтар бар. Кейбір жоспарланбаған жиналыстар құлшылықтың бір бөлігі ретінде гимндерді оқуға немесе басқа да іс-шараларға орын бөлуі мүмкін, ал басқалары жоспарланған іс-шаралардан аулақ болу дәстүрін сақтайды. (Сондай-ақ Джоэл Бинге қараңыз.)
In the early 1840s the Orthodox Friends in America were exercised by a transatlantic dispute between Joseph John Gurney of England and John Wilbur of Rhode Island. Gurney, troubled by the example of the Hicksite separation, emphasized Scriptural authority and favored working closely with other Christian groups. Wilbur, in response, defended the authority of the Holy Spirit as primary, and worked to prevent the dilution of the Friends tradition of Spirit led ministry. After privately criticizing Gurney in correspondence to sympathetic Friends, Wilbur was expelled from his yearly meeting in a questionable proceeding in 1842. Probably the best known Orthodox Friend was the poet and abolitionist editor John Greenleaf Whittier. Over the next several decades, a number of Wilburite–Gurneyite separations occurred. Starting in the late 19th century, many American Gurneyite Quakers, led by Dougan Clark Jr., adopted the use of paid pastors, planned sermons, revivals, hymns and other elements of Protestant worship services. They left behind the old "plain style". This type of Quaker meeting is known as a "programmed meeting". Worship of the traditional, silent variety is called an "unprogrammed meeting", although there is some variation on how the unprogrammed meetings adhere strictly to the lack of programming. Some unprogrammed meetings may have also allocated a period of hymn singing or other activity as part of the total period of worship, while others maintain the tradition of avoiding all planned activities. (See also Joel Bean.)
Бейкониттер
Британиядағы Достардың көпшілігі доктриналық тұрғыдан күшті евангелистік болды және олар осы ірі бөлінулерден қашып, тек православиемен хаттасып, көбінесе Хикситтерді елемеді. Биконит даусы Англияда 1835 жылы Айзек Крудсонның "Достар қоғамына шамшырақ" атты кітабынан туындады. Ол Манчестер жиынында тіркелген пастор болды. Дау 1831 жылы Достар арасындағы доктриналық айырмашылықтардың күшеюінен туды және 1836–1837 жылдардың қысында Айзек Крудсон мен Манчестер жиынының 48 мүшесінің отставкасымен аяқталды. Англияның әртүрлі аймақтарында, соның ішінде белгілі бір мүшелер де бар, шамамен 250 адам кетіп қалды. Олардың көпшілігі Плимут бауырластарына қосылып, олардың қауымына қарапайым құлшылықтың ықпалын әкелді. Плимутшылардың арасында бұрынғы квакерлер болғандардың ішінде Тоттенхэмдік Джон Элиот Говард және Роберт Маккензи Беверли болды.
For the most part, Friends in Britain were strongly evangelical in doctrine and escaped these major separations, though they corresponded only with the Orthodox and mostly ignored the Hicksites. The Beaconite Controversy arose in England from the book A Beacon to the Society of Friends, published in 1835 by Isaac Crewdson. He was a Recorded Minister in the Manchester Meeting. The controversy arose in 1831 when doctrinal differences amongst the Friends culminated in the winter of 1836–1837 with the resignation of Isaac Crewdson and 48 fellow members of the Manchester Meeting. About 250 others left in various localities in England, including some prominent members. A number of these joined themselves to the Plymouth Brethren and brought influences of simplicity of worship to that society. Those notable among the Plymouthists who were former Quakers included John Eliot Howard of Tottenham and Robert Mackenzie Beverley.
Америка тумасы
Квакерлер 19 ғасырдың бірінші жартысындағы көптеген реформалық қозғалыстарға қатысты. Азамат соғысынан кейін олар президент Грантты американдық үндістерге қатысты әділ саясаттағы идеалдарына көндіріп, Гранттың "Бейбітшілік саясатына" белсенді түрде араласты. Квакерлердің жоғары идеалдары болды, олар христиан дініне өтуді маңызды санамады және үндістермен бірге жақсы жұмыс істеді. Олар құлдыққа қарсы күресте жақсы ұйымдастырылып, ынталандырылған еді, ал Азамат соғысынан кейін бұрынғы құлдар мен батыс тайпаларын да қамти отырып, өздерінің күш-жігерлерін кеңейтуге дайын болды. Олар Гранттың сенімін жеңіп алып, оның бейбітшілік саясатының басты құралына айналды. 1869–1885 жылдары олар көптеген резервацияларда және бас басқармаларда миссиялық қызметтерде, моральдық жаңғырту мен қол өнеріне бағытталған агенттер ретінде тағайындалды. Олардың индейлерді американдық мәдениетке ассимиляциялау жөніндегі түпкі мақсатына шекаралық жерге деген құштарлық пен Конгресс тарапынан көрсетілген қолдау саясатының салдарынан қол жеткізілмеді.
The Quakers were involved in many of the great reform movements of the first half of the 19th century. After the Civil War they won over President Grant to their ideals of a just policy toward the American Indians, and became deeply involved in Grant's "Peace Policy". Quakers were motivated by high ideals, played down the role of conversion to Christianity, and worked well side by side with the Indians. They had been highly organized and motivated by the anti slavery crusade, and after the Civil War were poised to expand their energies to include both ex slaves and the western tribes. They had Grant's ear and became the principal instruments for his peace policy. During 1869–85, they served as appointed agents on numerous reservations and superintendencies in a mission centered on moral uplift and manual training. Their ultimate goal of acculturating the Indians to American culture was not reached because of frontier land hunger and Congressional patronage politics.
ХХ ғасырдағы өзгерістер
20-шы ғасырда квакерлік бірлікке ұмтылыспен ерекшеленді, бірақ ғасыр соңында квакерлер бұрынғыдан да күшті бөлінді. Бірінші дүниежүзілік соғыс кезінде Ұлыбританиядағы және АҚШ-тағы квакерлердің көбі «либерализм» деп аталатын ұстанымға келді, ол негізінен діннің теологиялық қағидаларын жинап айтуға баса назар аудармай, әлеуметтік әрекет пен бейбітшілікке баса назар аударуды білдірді. Сондықтан, 1955 жылы Хиксит және Православтық болып екіге бөлінген Филадельфия және Нью-Йорк жылдық жиналыстары біріккенде, ал келесі онжылдықта Балтимордағы екі жылдық жиналыс та оларға қосылды, олардың барлығы ортақ либерализм негізінде бірікті. Уақыт өте келе және осы либералды өзгерістердің салдары айқын болған сайын, достардың әртүрлі топтары арасындағы жік сызықтары күшейді. Бірінші дүниежүзілік соғыс бастапқыда Руфус Джонс және Генри Кэдбери басқаратын Православтық достардың күш-жігерімен 1917 жылы Америкалық Достар Қызмет Комитетін құруға алып келді, бұл бірлікке ұмтылыстың көрінісі болды. Ұлыбританияда Квакерлерге әскери қызмет мәселелерін шешуге көмектесу үшін Лондондық жылдық жиналыстың агенттігі ретінде Достар Қызмет Комитеті құрылды; ол көптеген атаулар өзгергеннен кейін де Квакерлік бейбітшілік және әлеуметтік куәгер ретінде жалғасуда. Әртүрлі жылдық жиналыстардан қолдау алатын ар-ожданға қарсылық білдірушілерге қызмет көрсету платформасы ретінде қарастырылған AFSC 1920-ші жылдары евангелистік квакерлерден қолдауын жоғалта бастады және олардың арасындағы айырмашылықтарды күшейтті, бірақ Герберт Гувер сияқты көрнекті достар оған әрі қарай қоғамдық қолдау көрсетуді жалғастырды. Орегон, Огайо және Канзастағы көптеген квакерлер Бесжылдық жиналыстан (кейіннен Достар Біріккен жиналысы) алшақтады, оны Джонстың теологиялық либерализмімен уланған деп санайды; Орегон жылдық жиналысы 1927 жылы шықты. Сол жылы 11 евангелист Вайоминг штатындағы Шайенде либерализмнің ықпалына қарсы тұруды жоспарлады, бірақ депрессия мен соғыс жиырма жыл бойы, екінші дүниежүзілік соғыс аяқталғанға дейін, тағы бір жиналыс өткізуге мүмкіндік бермеді. Мұндай жікке бөлінуді жеңу үшін либералды квакерлер 1920 жылы Лондонда және 1937 жылы Пенсильваниядағы Свартмор және Хаверфорд колледждерінде квакерлердің дүниежүзілік конференцияларын ұйымдастырды, бірақ олар көптеген евангелистер үшін тым либералды және тым қымбат болды. Бірлікке бағытталған сәтті күш-жігер Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Вашингтонда құрылған және квакерлердің лоббистік тобы болған Ұлттық заң шығару жөніндегі Достар комитеті болды. 1958 жылы Достар әлемінің консультациялық комитеті құрылды, оның мақсаты Достар қоғамының барлық тармақтары жиналып, ортақ мәселелерді қарастыра алатын және бір-бірін тануға мүмкіндік беретін бейтарап алаң құру болды; ол әлемнің әртүрлі бөліктерінде өткізілетін үшжылдық конференцияларды өткізді, бірақ ол өз қызметіне көптеген қарапайым квакерлерді тартудың жолын таба алмады. Оның агенттіктерінің бірі, «Қысты соғыс» кезінде құрылған және «Дүние ресурстарын дұрыс бөлу» деп аталатын, «бірінші әлемдегі» квакерлерден «үшінші әлемдегі» шағын өзін-өзі қолдау жобаларын қаржыландыру үшін қаражат жинады, оның ішінде кейбіреулерін Евангелиелік Достар Халықаралық ұйымы қолдады. 1955 жылдан бастап он жыл бойы Хикситтік ажырасымен 1827 жылы бөлінген үш жылдық жиналыс – Филадельфия, Балтимор және Нью-Йорк, сондай-ақ Канада жылдық жиналысы қайта бірікті. Квакерлердің әртүрлі топтары арасындағы келіспеушіліктер, Достар Біріккен жиналысы, Достар Бас конференциясы, Евангелиелік Достар Халықаралық және Консервативті жылдық жиналыстар теологиялық және нақты әлеуметтік мәселелерді қамтыды. 1900 жылы құрылған және негізінен Шығыс, Батыс жағалауы және Канадада орналасқан FGC саяси спектрдің либералды жағына бағдарланған, негізінен бағдарламаланбаған және өзін американдық Достар қызмет комитетімен тығыз байланыста ұстаған. 20-шы ғасырдың соңында ол бір жынысты некеге тұруды қолдап, гомосексуалистердің құқықтарын қолдады және әдетте әйелдің аборт жасау құқығын қолдады. Оның мүшелері кәсіби және орта немесе одан жоғары сыныпты адамдар болды. Орта батыста, әсіресе Индианада және Солтүстік Каролинада тамыр жайған FUM тарихи тұрғыдан ауыл және шағын қалалық болды. Бұл қауымның құрамына кіретін достар қауымдары негізінен бағдарламалық және пасторлық болды. Оның жылдық жиналыстарының аз бөлігі (Нью-Йорк, Жаңа Англия, Балтимор, Оңтүстік-Шығыс және Канада) сондай-ақ Достар Бас конференциясымен байланысты болды және жылдар өте келе теологиялық жағынан либералданып, құлшылық стилі бойынша бағдарламаланбаған болып өзгерді, бірақ оның құрамына кіретін жылдық жиналыстардың көпшілігінің теологиялық ұстанымы Индиана және Солтүстік Каролинадағы протестанттық христиан дәстүріне ұқсас болып қала береді. 1960 жылы FUM-ның орталық аймағында – Ричмонд, Индианада – теологиялық семинария, Эрлхэм діни мектебі құрылды, ол діни білім беру және діни оқытуды ұсынуға арналған. Семинария көп ұзамай бағдарламаланбаған достардың, сондай-ақ пасторлық тәжірибесі бар достардың көп санын қабылдады. EFI евангелистік және ғасыр соңында АҚШ-тағы қарағанда шетелдегі миссионерлік әрекеттері арқылы көбірек мүшелерді дінге өткізді; Оңтүстік-Батыс Достар шіркеуі осы топтың дәстүрлі квакерлік тәжірибеден қашықтауын көрсетті, оның мүше шіркеулеріне Құдайдың соңғы тоқпағы мен крещение сияқты сыртқы рәсімдерді орындауға рұқсат берді. Әлеуметтік мәселелерде оның мүшелері гомосексуализмге күшті қарсылық білдірді және абортқа қарсылық танытты. Ғасыр соңында Консервативті Достар тек үш кішкентай жылдық жиналысты сақтап қалды, Огайо, Айова және Солтүстік Каролинада, Огайодан келген достар ең дәстүрлі болды. Ұлыбритания мен Еуропада, институционалдық біртүтастық пен дерлік барлық бағдарламаланбаған құлшылық стилі сақталған жерлерде, осы айырмашылықтар қолданылмайды, сонымен қатар Латын Америкасы мен Африкада, евангелистік миссионерлік қызмет басым болған жерлерде де. 1960-шы жылдары және одан кейін, Нью-Джерсилік баспагер, теолог болған, көбінесе өзі білген Льюис Бенсон деген квакер бұл санаттарға қарсы шықты. Ол ерте квакерлік жазбалардың жиынтығына терең бойлап, Джордж Фокс және оның хабарламасы бойынша сарапшы болды. 1966 жылы Бенсон «Католик квакерлігі» деген кішкентай кітап жариялады, ол Достар қоғамын оның талап етуінше, нағыз христиандықтың күшті Фокс позициясына, теологиялық либерализмнен, шіркеулік конфессиялықтан немесе ауылдық оқшауланудан толығымен бөлекке жылжытуға тырысты. Ол «Жаңа негіз» қоры құрды, ол он жылдай жарқырады, бірақ ғасыр соңында тиімді топ ретінде жоғалып кетті. Сол кезде достар арасындағы айырмашылықтар өте анық болды, сырттан қарағандарға емес, бірақ өзара. Теологиялық тұрғыдан алғанда, «либералдардың» арасындағы аз ғана бөлігі Құдайды түсінуге наразылық білдірді, ал евангелистік достар көбінесе Библиялық көзқарасқа сүйенді. Достардың әртүрлі қоғамын теологиялық жағынан жақын ұйымдарға институционалдық түрде қайта ұйымдастыруға жасалған кезеңдік әрекеттер көбінесе сәтсіз аяқталды. 21-шы ғасырдың басында Достар Біріккен жиналысы орталық позицияда болғандықтан, осы әрекеттерден зардап шекті, бірақ оның өмір сүруі жалғасты, тіпті гүлденбесе де. Индианадағы жылдық жиналыстардың өзінде ол көптеген шіркеулер мен мүшелерді басқа конфессияларға және евангелистерге жоғалтты. Ұлыбританиядағы және Шығыс АҚШ-тағы квакерлер ересектерге білім беру саласында күш-жігер жұмсады, үш мектеп құрды, онда семестрлік курстар, демалыс күндері шаралар мен жазғы бағдарламалар бар. Вудбрук колледжі 1903 жылы шоколад магнаты Джордж Кэдберидің бұрынғы үйінде Бирмингемде (Англия) құрылды және кейіннен Бирмингем университетімен байланысты болды, ал Пендель Хилл Филадельфияның Уоллингфорд қаласының шетінде 1930 жылға дейін ашылмады. Бұрын, 1915 жылдан бастап және жалғас...
During the 20th century, Quakerism was marked by movements toward unity, but at the end of the century Quakers were more sharply divided than ever. By the time of the First World War, almost all Quakers in Britain and many in the United States found themselves committed to what came to be called "liberalism", which meant primarily a religion that de emphasized corporate statements of theology and was characterized by its emphasis on social action and pacifism. Hence when the two Philadelphia and New York Yearly Meetings, one Hicksite, one Orthodox, united in 1955—to be followed in the next decade by the two in Baltimore Yearly Meeting—they came together on the basis of a shared liberalism. As time wore on and the implication of this liberal change became more apparent, lines of division between various groups of Friends became more accentuated. World War I at first produced an effort toward unity, embodied in the creation of the American Friends Service Committee in 1917 by Orthodox Friends, led by Rufus Jones and Henry Cadbury. A Friends Service Committee, as an agency of London Yearly Meeting, had already been created in Britain to help Quakers there deal with problems of military service; it continues today, after numerous name changes, as Quaker Peace & Social Witness. Envisioned as a service outlet for conscientious objectors that could draw support from across diverse yearly meetings, the AFSC began losing support from more evangelical Quakers as early as the 1920s and served to emphasize the differences between them, but prominent Friends such as Herbert Hoover continued to offer it their public support. Many Quakers from Oregon, Ohio, and Kansas became alienated from the Five Years Meeting (later Friends United Meeting), considering it infected with the kind of theological liberalism that Jones exemplified; Oregon Yearly Meeting withdrew in 1927. That same year, eleven evangelicals met in Cheyenne, Wyoming, to plan how to resist the influence of liberalism, but depression and war prevented another gathering for twenty years, until after the end of the second world war. To overcome such divisions, liberal Quakers organized so called worldwide conferences of Quakers in 1920 in London and again in 1937 at Swarthmore and Haverford Colleges in Pennsylvania, but they were too liberal and too expensive for most evangelicals to attend. A more successful effort at unity was the Friends Committee on National Legislation, originating during World War II in Washington, D. C., as a pioneering Quaker lobbying unit. In 1958 the Friends World Committee for Consultation was organized to form a neutral ground where all branches of the Society of Friends could come together, consider common problems, and get to know one another; it held triennial conferences that met in various parts of the world, but it had not found a way to involve very many grassroots Quakers in its activities. One of its agencies, created during the Cold War and known as Right Sharing of World Resources, collects funds from Quakers in the "first world" to finance small self help projects in the "Third World", including some supported by Evangelical Friends International. Beginning in 1955 and continuing for a decade, three of the yearly meetings divided by the Hicksite separation of 1827, Philadelphia, Baltimore, and New York, as well as Canadian Yearly Meeting, reunited. Disagreements between the various Quaker groups, Friends United Meeting, Friends General Conference, Evangelical Friends International, and Conservative yearly meetings, involved both theological and more concrete social issues. FGC, founded in 1900 and centered primarily in the East, along the West coast, and in Canada, tended to be oriented toward the liberal end of the political spectrum, was mostly unprogrammed, and aligned itself closely with the American Friends Service Committee. By the last part of the century it had taken a strong position in favor of same sex marriage, was supportive of gay rights, and usually favored a woman's right to choose an abortion. Its membership tended to be professional and middle class or higher. Rooted in the Midwest, especially Indiana, and North Carolina, FUM was historically more rural and small town in its demographics. The Friends churches which formed part of this body were predominantly programmed and pastoral. Though a minority of its yearly meetings (New York, New England, Baltimore, Southeastern and Canada) were also affiliated with Friends General Conference and over the decades became more theologically liberal and predominantly unprogrammed in worship style, the theological position of the majority of its constituent yearly meetings continues to be often similar in flavor to the Protestant Christian mainstream in Indiana and North Carolina. In 1960, a theological seminary, Earlham School of Religion, was founded in FUM's heartland—Richmond, Indiana—to offer ministerial training and religious education. The seminary soon came to enroll significant numbers of unprogrammed Friends, as well as Friends from pastoral backgrounds. EFI was staunchly evangelical and by the end of the century had more members converted through its missionary endeavors abroad than in the United States; Southwest Friends Church illustrated the group's drift away from traditional Quaker practice, permitting its member churches to practice the outward ordinances of the Lord's Supper and baptism. On social issues its members exhibited strong antipathy toward homosexuality and enunciated opposition to abortion. At century's end, Conservative Friends held onto only three small yearly meetings, in Ohio, Iowa, and North Carolina, with Friends from Ohio arguably the most traditional. In Britain and Europe, where institutional unity and almost universal unprogrammed worship style were maintained, these distinctions did not apply, nor did they in Latin America and Africa, where evangelical missionary activity predominated. In the 1960s and later, these categories were challenged by a mostly self educated Friend, Lewis Benson, a New Jersey printer by training, a theologian by vocation. Immersing himself in the corpus of early Quaker writings, he made himself an authority on George Fox and his message. In 1966, Benson published Catholic Quakerism, a small book that sought to move the Society of Friends to what he insisted was a strongly pro Fox position of authentic Christianity, entirely separate from theological liberalism, churchly denominationalism, or rural isolation. He created the New Foundation Fellowship, which blazed forth for a decade or so, but had about disappeared as an effective group by the end of the century. By that time, the differences between Friends were quite clear, to each other if not always to outsiders. Theologically, a small minority of Friends among the "liberals" expressed discomfort with theistic understandings of the Divine, while more evangelical Friends adhered to a more biblical worldview. Periodical attempts to institutionally reorganize the disparate Religious Society of Friends into more theologically congenial organizations took place, but generally failed. By the beginning of the 21st century, Friends United Meeting, as the middle ground, was suffering from these efforts, but still remained in existence, even if it did not flourish. In its home base of yearly meetings in Indiana especially, it lost numerous churches and members, both to other denominations and to the evangelicals. Quakers in Britain and the Eastern United States embarked on efforts in the field of adult education, creating three schools with term long courses, week end activities, and summer programs. Woodbrooke College began in 1903 at the former home of chocolate magnate George Cadbury in Birmingham, England, and later became associated with the University of Birmingham, while Pendle Hill, in the Philadelphia suburb of Wallingford, did not open until 1930. Earlier, beginning in 1915 and continuing for about a decade, the Woolman School had been created by Philadelphia Hicksites near Swarthmore College; its head, Elbert Russell, a midwestern recorded minister, tried unsuccessfully to maintain it, but it ended in the late 1920s. All three sought to educate adults for the kind of lay leadership that the founders Society of Friends relied upon. Woodbrooke and Pendle Hill still maintain research libraries and resources. During the 20th century, two Quakers, Herbert Hoover and Richard Nixon, both from the Western evangelical wing, were elected to serve as presidents of the United States, thus achieving more secular political power than any Friend had enjoyed since William Penn.
Балаларды тасымалдау
1938-1939 жылдары Екінші дүниежүзілік соғыс басталар алдында 10 000 еуропалық еврей баласына Ұлыбританияға уақытша тұруға рұхсат визалары берілді, бұл оқиға "Киндертранспорт" деп танылды. Осылайша, бұл балалар Холокосттан қашуға мүмкіндік алды. Америкалық квакерлер британ үкіметін осы визаларды ұсынуға ықпал етуде маңызды рөл атқарды. Квакерлер еврей балаларын пойызбен сүйемелдеді және олардың көптегені Ұлыбританияға келгеннен кейін оларға күтім жасады.
In 1938–1939, just prior to the outbreak of the Second World War, 10,000 European Jewish children were given temporary resident visas for the UK, in what became known as the Kindertransport. This allowed these children to escape the Holocaust. American Quakers played a major role in pressuring the British government to supply these visas. The Quakers chaperoned the Jewish children on the trains, and cared for many of them once they arrived in Britain.
Соғыс құтқару операциялары мен мың бала
Екінші дүниежүзілік соғысқа дейін және соғыс кезінде квакерлер, көбінесе Америкалық еврейлердің Бірлескен тарату комитетімен (American Jewish Joint Distribution Committee) немесе Œuvre de secours aux enfants (OSE) ұйымымен бірлесе жұмыс істеп, негізінен еврей отбасыларын Еуропадан құтқаруға көмектесті, олар соңында Америкаға қашып кетті. Бірақ кейбір жағдайларда тек балалар ғана қашып құтыла алды – олардың көпшілігі еврей балалары еді, ата-аналарын қалдырып, жалғыз қашып кетті, олар көбінесе нацистер тарапынан өлтірілді. Осындай балалар "Мың бала" (One Thousand Children) тобының құрамына кіреді, олардың саны шамамен 1400-ге жуық. Квакерлер 1912 жылдан бастап Нобель бейбіт сыйлығы комитеті тарапынан бес рет "халықаралық бейбітшілік қозғалысындағы пионерлік еңбектері және адамзаттың қайғы-қасіретін басауға жасаған инабатты күш-жігері" үшін ұсынылды.
Before and during the Second World War, the Quakers, often working with the American Jewish Joint Distribution Committee or Œuvre de secours aux enfants (OSE), helped in the rescue from Europe of mainly Jewish families of refugees, in their flight finally to America. But in some cases, only the children could escape—these mainly Jewish children fled unaccompanied, leaving their parents behind, generally to be murdered by the Nazis. Such children are part of the One Thousand Children, actually numbering about 1400. Quakers were nominated five times, starting from 1912, by the Nobel Peace Prize Committee for " their pioneering work in the international peace movement and compassionate effort to relieve human suffering."
Коста-Рика
1951 жылы әскерге шақыруға қарсылық білдірген куакерлердің бір тобы АҚШ-тан Коста-Рикаға көшіп, Монтеверде аймағына қоныстанды. Куакерлер ірімшік фабрикасын және Достар мектебін ашты, сондай-ақ аймақтың су ресурстарын қорғау мақсатында қазіргі Монтеверде қорығының көп бөлігін сатып алды. Куакерлер осы қауымның дамуына зор үлес қосты.
In 1951 a group of Quakers, objecting to the military conscription, emigrated from the United States to Costa Rica and settled in what was to become Monteverde. The Quakers founded a cheese factory and a Friends' school, and in an attempt to protect the area's watershed, purchased much of the land that now makes up the Monteverde Reserve. The Quakers have played a major role in the development of the community.