Иоганн Каспар Блунтшли: Швейцар ақын, саяхатшы және құқықшыл

Кіріспе

Швейцариялық құқықтанушы және саясаткер (1808–1881)

Иоганн Каспар (сондай-ақ Каспар) Блантшли (7 наурыз 1808 – 21 қазан 1881) – Швейцариялық құқықтанушы және саясаткер.

Өмірбаян

Ол Цюрихте сабын мен шам өндірушінің баласы болып дүниеге келген. Мектептен кейін туған қаласындағы Politische Institut (құқық және саяси ғылымдар семинариясы) -на оқуға түсіп, содан Берлин және Бонн университеттеріне оқуға барып, 1829 жылы соңғысында заң докторы дәрежесін алды. 1830 жылы Цюрихке оралғаннан кейін, ол конфедерацияның барлық кантондарын қозғайтын саяси тартысқа белсенді түрде араласты және осы жылы «Цюрих қаласының конституциясы туралы» (Über die Verfassung der Stadt Zürich) еңбегін жариялады. Осыдан кейін «Халық және егемендік» (Das Volk und der Souverän, 1830) атты жұмысын шығарды, онда конституциялық үкіметті қолдап, Швейцарияның өсіп келе жатқан радикализміне деген қарсылығын білдірді. 1837 жылы Ұлы Кеңестің мүшесі болып сайланған ол орташа консервативті партияның жақтаушысы болды. Германияға қоныс аударғаннан кейін Бланшлидің ұстанымы либералдыққа ұмтылып, ол неміс және американдық либералдар арасында кең таралған этикалық Гегельдік мемлекет теориясын жасады. Мюнхенде ол өзінің кафедрасының ерекше жұмысына күш-жігерін жұмсады және «Жалпы мемлекеттік құқық» (Allgemeines Staatsrecht, 1851–1852); «Заманауи мемлекет туралы ілім» (Lehre vom modernen Staat, 1875–1876) және Карл Людвиг Теодор Братермен (1819–1869) бірлесіп «Неміс мемлекеттік сөздігін» (Deutsches Staatswörterbuch, 11 том, 1857–1870; Эдгар Лёнингпен 3 томдық қысқартылған нұсқасы, 1869–1875) жариялады. Осы уақытта ол Цюрих кантоны үшін «Жеке құқық кодексі» (Privatrechtliches Gesetzbuch für den Kanton Zürich, 1854–1856) кодексін жасаумен шұғылданды, бұл сол кезде жоғары бағаланған жұмыс болды және әсіресе келісімшарттарға арналған бөлімі Швейцарияда және басқа елдердегі кодекстердің үлгісі ретінде қызмет етті. 1865 жылы Папа Пий IX-тың «Multiplices inter» апостолдық насихатына қарсы ашық хат жариялады. Жаңа мекені Баденде ол 1866 жылғы австрия-пруссия соғысы кезінде елді бейтарап сақтауға өз күш-жігерін және саяси ықпалын жұмсады. Осыдан бастап Бланшли халықаралық құқық саласында белсенділік танытты және заңгер ретінде оның даңқы конституциялық құқық емес, осы салаға тиесілі болды. Оның «Заманауи соғыс құқығы» (Das moderne Kriegsrecht, 1866); «Цивилизацияланған мемлекеттердің заманауи халықаралық құқығы» (Das moderne Völkerrecht der zivilisierten Staaten, als Rechtsbuch dargestellt, 1868) және «Соғыстағы олжа құқығы» (Das Beuterecht im Krieg, 1878) еңбектері осы ғылым саласының баға жетпес оқулықтары болып қала береді. Ол сонымен қатар Алабама ісі туралы памфлет жазды. Бланшли 1873 жылы Гентте Халықаралық құқық институтын құрушылардың бірі болды және Брюссельдегі халықаралық соғыс заңдары жөніндегі конференцияда неміс императорының өкілі болды. Ол жас Густав Ролин Жакеменс және Густав Мойньемен Халықаралық гуманитарлық құқық және Қызыл Крест мәселелері бойынша хат алмасты. Өмірінің соңғы жылдары ол протестанттар қауымына қызығушылық танытты, бұл қауым теологияның реакциялық және ультрамонтанистік көзқарастарымен күресу үшін құрылған. Ол 1881 жылдың 21 қазанында Карлсруэде кенеттен қайтыс болды. Оның кітапханасын Джонс Хопкинс университеті сатып алды. Оның бұрын айтылғандардан басқа еңбектерінің ішінде «Неміс жеке құқығы» (Deutsches Privatrecht, 1853–1854); «Білімді адамдар үшін неміс мемлекеттік ілім» (Deutsche Staatslehre für Gebildete, 1874) және «Неміс мемлекеттік ілім және бүгінгі күнгі мемлекеттер әлемі» (Deutsche Staatslehre und die heutige Staatenwelt, 1880) аталуы мүмкін.

He was born in Zürich to a soap and candle manufacturer. From school he passed into the Politische Institut (a seminary of law and political science) in his native town, and proceeding thence to the universities of Berlin and Bonn, took the degree of doctor juris in the latter in 1829. Returning to Zürich in 1830, he threw himself with ardour into the political strife which was at the time unsettling all the cantons of the Confederation, and in this year published Über die Verfassung der Stadt Zürich (On the Constitution of the City of Zürich). This was followed by Das Volk und der Souverän (1830), a work in which, while pleading for constitutional government, he showed his bitter repugnance of the growing Swiss radicalism. Elected in 1837 a member of the Great Council (link=no), he became the champion of the moderate conservative party. Upon resettling in Germany, Bluntschli's stance became more liberal and he elaborated an ethical Hegelian theory of the state which was highly influential among both German and American liberals. At Munich he devoted himself with energy to the special work of his chair, and published Allgemeines Staatsrecht (1851–1852); Lehre vom modernen Staat (1875–1876); and, in conjunction with Karl Ludwig Theodor Brater (1819–1869), Deutsches Staatswörterbuch (11 vols, 1857–1870; abridged by Edgar Loening in 3 vols., 1869–1875). Meanwhile, he had assiduously worked at his code for the canton of Zürich, Privatrechtliches Gesetzbuch für den Kanton Zürich (1854–1856), a work which was much praised at the time, and which, particularly the section devoted to contracts, served as a model for codes both in Switzerland and other countries. and in 1865 published a public letter against Pope Pius IX's apostolic exhortation Multiplices inter. In his new home, Baden, he devoted his energies and political influence, during the Austro Prussian War of 1866, towards keeping the country neutral. From this time Bluntschli became active in the field of international law, and his fame as a jurist belongs rather to this province than to that of constitutional law. His Das moderne Kriegsrecht (1866); Das moderne Völkerrecht der zivilisierten Staaten, als Rechtsbuch dargestellt (1868), and Das Beuterecht im Krieg (1878) are likely to remain invaluable text books in this branch of the science of jurisprudence. He also wrote a pamphlet on the Alabama case. Bluntschli was one of the founders, at Ghent in 1873, of the Institute of International Law, and was the representative of the German emperor at the conference on the international laws of war at Brussels. He corresponded with the younger Gustave Rolin Jaequemyns and Gustave Moynier about matters pertaining to International Humanitarian Law and the Red Cross. During the latter years of his life he took a lively interest in the Protestantenverein, a society formed to combat reactionary and ultramontane views of theology. He died suddenly at Karlsruhe on October 21, 1881. His library was acquired by Johns Hopkins University. Among his works, other than those before mentioned, may be cited Deutsches Privatrecht (1853–1854); Deutsche Slaatslehre für Gebildete (1874); and Deutsche Staatslehre und die heutige Staatenwelt (1880).