Саломон Гесснер: Швейцар суретшісі, ақын және жазушысы

Кіріспе

Швейцария суретшісі және ақыны (1730–1788)

Саломон Гесснер (1 сәуір 1730 – 2 наурыз 1788) – швейцариялық суретші, графикашы, мемлекеттік қызметкер, газет баспагері және ақын. Ол ең алдымен «Идиллияларымен» танымал. Гесснер Хельветикалық қоғамның құрылушыларының бірі және «Neue Zürcher Zeitung» газетінің алғашқы баспашысы және редакторы болды.

Өмірбаян

Оның әкесі Ханс Конрад Гесснер (1696–1775) – баспагер, кітап шығарушы, кітап сатушы және Цюрихтің Жоғары Кеңесінің мүшесі болған. Алты жасынан бастап өмірінің соңына дейін ол әкесі сатып алған үйінде, Münstergasse 9 мекендеген. 1749 жылы Берлиндегі кітапханада шәкірттікке түсті, бірақ бір жылдан кейін ғана тұрды, себебі өзін пейзаж суреті мен гравировкаға арнауды шешті. Гамбургте қысқа уақыт болғаннан кейін Карл Вильгельм Рамлер мен Фридрих фон Хагедорнның поэзиялық туындыларымен танысып, поэзияға да қызығушылық танытты. Ол нақты жоспарсыз үйге оралды, бірақ әкесінің бизнесіне қатысуға құлшынбады. Оның орнына, Диенстагс Компани деп аталатын жас жігіттер тобына қосылды, олар ата-аналарының үйлерінде (қыста) немесе Сельнаудағы жүзім шарап қоймасында пікірталас және әлеуметтік іс-шаралар үшін жиналатын. Олар «табиғатқа құштарлық» (Naturschwärmerei) сезіміне бөленіп, өздерін ежелгі бақташылар сияқты елестетті. Оның алғашқы жарияланған өлеңі – «Швейцариялық қызға арналған ән» (Lied eines Schweizers an sein bewaffnetes Mädchen), ал алғашқы суреті – «Түн» (Die Nacht) (1753) болды. Оның келесі, көлемді өлеңі «Дафнис» (1754) Жак Амиоттың «Лонгус» туындысының аудармасынан шабыттанды. Оның ең танымал туындысы «Идиллиялардың» (Idyllen) бірінші басылымы 1756 жылы жарық көрді, ал жинақталған шығармаларының томы 1762 жылы шықты. Сол кезден бастап 1772 жылға дейін ол сурет салуға ден қойды. 1761 жылы ол Хельветикалық қоғамды құруға бірге қатысты және сол жылы, қарсылыққа қарамастан, әкесінің бәсекелесінің қызы Джудит Хайдеггерге (1736–1818) үйленді. Бір жылдан кейін оның қызы Доротея дүниеге келді және ол театрдың көркемдік жетекшісі болды. Келесі жылы оның ұлы Конрад дүниеге келді. 1765 жылы ол Цюрихтің Жоғары Кеңесіне фарфор гильдиясының өкілі болып сайланды. Үш жылдан кейін ол Эрленбахтан жауапты Obervogt (бақылаушы) лауазымына сайланды және оның ұлы Генрих дүниеге келді. 1776 жылдан кейін ол Випкинген үшін де сол лауазымды атқарды. 1780 жылы ол 1821 жылы Neue Zürcher Zeitung болып қайта аталған Zürcher Zeitung газетін шығара бастады. 1781 жылдан өмірінің соңына дейін ол «Sihlherr» атағын иеленді, ол Сильвальдтың аға әкімшісі болды және Цюрихке отынмен қамтамасыз етуге жауапты болды. Ол жазда орман ішіндегі шатырда демалатын. 1792/93 жылдары Плацшпиц саябағында Гесснер ескерткіші орнатылды. Ол Швейцариядағы алғашқы патриоттық ескерткіштердің бірі болды. 1794 жылы француздар Бад-Дюркгеймдегі тағы бір ескерткішті қиратты. Оның өмір бойы тұрған үйіне еске алу тақтасы орнатылды. Оның жинақталған еңбектері 1777–1778 жылдары Цюрихте өздігінен басылып шықты (2 том, цифрландырылған, де). Олар француз тіліне аударылып, Париж (1786–1793) және Амстердам (1784) қалаларында 3 томдық жинақ түрінде жарық көрді. Джулиан Джуване «Идиллияларды» итальян тіліне аударды. Неміс тіліндегі басылымы 1841 жылы Лейпцигте қайта басылды. Оның ұлымен болған хат алмасуы (Briefwechsel mit seinem Sohn) 1801 жылы Берн мен Цюрихте жарық көрді. Джулиан Джуване «Идиллияларды» итальян тіліне аударды.

His father, Hans Konrad Gessner (1696–1775), was a printer, publisher, bookseller and member of the High Council of Zürich. From the age of six until his death, he lived in a home his father bought, at Münstergasse 9. He began an apprenticeship in 1749, at a bookshop in Berlin, but stayed for only a year, having decided to devote himself to landscape painting and etching. After a short stay in Hamburg, where he encountered the poetic works of Karl Wilhelm Ramler and Friedrich von Hagedorn, he also developed an interest in poetry. He returned home, without definite plans, but felt uninclined to take part in his father's business. Instead, he joined a group of young men, known as the Dienstags Compagnie, that met for discussions and social activities at the homes of their parents (in winter) or at a vineyard clubhouse in Selnau. There, they became enraptured by "Naturschwärmerei" (nature enthusiasm or enchantment) and fancied themselves to be ancient shepherds. His first published poem was Lied eines Schweizers an sein bewaffnetes Mädchen and his first painting was Die Nacht (1753). His next, longer poem, Daphnis (1754), was inspired by a translation of Longus by Jacques Amyot. The first edition of what would become his best known work, Idyllen, appeared in 1756 and a volume of collected works was issued in 1762. From then until 1772, he concentrated on painting. In 1761, he was a co founder of the Helvetic Society and, that same year, against fierce opposition, married Judith Heidegger (1736–1818), the daughter of one of his father's competitors. A year later, his daughter, Dorothea, was born and he became the artistic director of the de. A son, Konrad, was born the following year. In 1765, he was elected to represent the porcelain guild on the Zürich High Council. Three years later, he won election as an Obervogt (supervisor) for the de, in charge of Erlenbach, and his son Heinrich was born. After 1776, he held the same office for Wipkingen. In 1780, he began publishing and editing the Zürcher Zeitung, which became the Neue Zürcher Zeitung in 1821. From 1781 until his death, he held the title of "Sihlherr", the senior administrator of Sihlwald, and was responsible for supplying firewood to Zürich. He spent the summers there, at a cabin in the forest. In 1792/93, the Gessner Monument was erected in Platzspitz park. It was designed by de and was one of the first patriotic monuments in Switzerland. Another monument dedicated to him in Bad Dürkheim was destroyed by the French in 1794. A commemorative plaque has been placed on his lifelong home. His collected works were self published in Zürich from 1777 to 1778. (2 volumes, Digitalisate, by the de). They were translated into French, published in Paris (1786–1793), and Amsterdam (1784) 3 volumes. Juliane Giovane translated the Idyllen into Italian. The German edition was reissued in Leipzig in 1841. His Briefwechsel mit seinem Sohn appeared in Bern and Zürich in 1801. Juliane Giovane translated the Idyllen into Italian.