Чехия шаңғы секірушісі және саясаткері Якуб Янда

Кіріспе

Чех шаңғымен секірушісі және саясаткер Якуб Янда (; 1978 жылдың 27 сәуірінде туған) – Чехия саясаткері және бұрынғы шаңғымен секіруші. Шаңғымен секіруде ол 1996 жылдан 2017 жылға дейін қатысты, 2005/06 жылғы Әлем кубогын және 2005/06 жылғы Four Hills турнирін (Янне Ахоненмен бөлісіп) жеңіп алды, сондай-ақ 2005 жылғы Әлем чемпионаттарында күміс және қола жүлдегер атанды. Янда – Чехиядан шыққан ең табысты шаңғымен секірушілердің бірі және бүгінгі күнге дейін Әлем кубогының жалғыз чех чемпионы.

Шаңғымен секіру мансабы

Жанда 1996 жылы әлем кубогында дебют жасады. Алғашқы үлкен жетістігін 2003 жылы Либеректе үшінші орынға ие болып атап өтті. 2004 жылы жаңа словен тренері Вася Байчтың жетекшілігімен өнерін жетілдірді. 2004-2005 жылдары бірнеше рет екінші және үшінші орындар алды, сондай-ақ әлем кубогында бір рет жеңіске жетті. 2005 жылы Оберстдорфта өткен FIS Скандинавиялық шаңғы спорты чемпионатында күміс және қола медальдар жеңіп алды. 2005/06 маусымында Куусамо, Лиллехаммер, Харрахов және Энгельбергтегі әлем кубогында жеңіске жетіп, «Төрт трамплин» турниріне әлем кубогының көшбасшысы ретінде қатысты. Оберстдорфтағы ашылу жарысында Жанда үшінші орын алды, ал Янне Ахонен бірінші, Роар Лёкелсёй екінші орынды иеленді. Гармиш-Партенкирхендегі турнирдің екінші жарысында жеңіске жеткеннен кейін Жанда турнир чемпионы Ахоненнен кейін екінші орынға көтерілді. Норвегиялық Ларс Бистёл Инсбрукте күтпеген жеңімпаз атанды, ал Жанда Ахоненнен озасып, соңғы жарысқа дейін екі ұпайға көшті. Барлық бұрынғы кезеңдердегідей, Жанда Оберстдорфтың іріктеу кезеңінде шаңғысы тым ұзын болғандықтан, келесі үш іріктеу кезеңіне қатыса алмады. Турнирдің кульминациясы Жанда мен Ахонен арасындағы жекпе-жек болды. Жанда бірінші раундта бір ұпаймен жеңіске жетті (метрлер бойынша Ахоненмен тең), содан кейін соңғы секіруге дейін артықшылығын үш ұпайға дейін арттырды. Ахонен соңғы секіруде Жанданы 141,5 метрге (139 метрге қарсы) ұтып, Бишофсхофендегі жарысты екі ұпаймен жеңіп алды. Жалпы есепте екі секіруші де бірінші орынды бөлісті, бұл турнир тарихындағы алғашқы ортақ жеңіс болды. Норвегиялық Лёкелсёй үшінші орынды иеленді. Жанда 1971 жылы Жири Рашкадан бері турнирде жеңіске жеткен алғашқы чех спортшысы болды. Содан кейін Жанданың формасы төмендеді, бұл 2006 жылғы Туриндегі қысқы Олимпиадада нашар нәтижелерге әкелді: жеке нормальді трамплинде 13-ші, жеке үлкен трамплинде 10-шы және командалық үлкен трамплинде 9-шы орындар. Олимпиададан кейін ол әлем кубогында (Лахтиде 2-орын) подиумға оралды, бірақ маусымның басындағыдай жақсы формада болмады. Оның басты қарсыласы Янне Ахонен осы мүмкіндікті пайдалануға тырысты, бірақ ол да қиындыққа тап болды және маусым соңында Лахтидегі көңіл көншітпейтін нәтижелерден кейін, Норвегиядағы соңғы жарыстарға және Планикадағы үлкен трамплинге назар аудару үшін әлем кубогының бір жарысынан бас тартты. Жанданың көшбасшылығы 175 ұпайға дейін өсті, Планикадағы соңғы раундта 200 ұпайға жететін болды. Жанда шаңғымен ұшу жарысына қатысуға ниеті жоқ екенін мәлімдеді (ол «Төрт трамплин» турнирінен кейін шаңғымен ұшу әлем чемпионатында тек жетінші орын алған), бірақ жалпы жеңімпаз атағын сақтап қалу үшін Планикада бәсекелесуге мәжбүр болды. Планикадағы екі жарыстың біріншісінің финалына соңғы болып ілігіп, екінші секіруден кейін 29-шы орын алды, Ахоненнің 11-ден жоғары нәтиже көрсетуіне көмектесті. Жанда соңғы жарысқа қатыспады және әлем кубогының жалпы есебінде 1151 ұпаймен аяқтады, Ахоненнен 127 ұпайға көп. Ол шаңғымен секіруден әлем кубогын жеңген алғашқы чех және Олимпиадалық бағыттағы әлем кубогының жеңімпазы болды. Маусымнан кейін тренер Вася Байч чех құрамасымен жұмысын тоқтатты және оның орнына австриялық Ричард Шаллерт келді. Жанда үш қысқы Олимпиадаға қатысып, 2010 жылы Ванкуверде командалық үлкен трамплинде 7-орынды иеленді, ал оның жеке ең жақсы нәтижесі төрт жыл бұрын Туриндегі жеке нормальді трамплинде 13-орын болды. 2017 жылдың 2 қазанында ол Клингенталда өткен Гран-при маусымының соңғы жарысының іріктеу кезеңінде соңғы ресми секірісін жасады. Ол үш аптадан кейін Чехия парламентіне сайланды.

Janda made his World Cup debut in 1996. He had his first major success in 2003, finishing in third place in Liberec. Janda improved his performance under new Slovenian coach Vasja Bajc in 2004. In the 2004–05 season he took several second and third places and one victory in World Cup events. He also won a silver and a bronze medal at the 2005 FIS Nordic World Ski Championships in Oberstdorf. Janda started the 2005/06 season with World Cup wins in Kuusamo, Lillehammer, Harrachov and Engelberg, and entered the Four Hills Tournament leading the World Cup standings. In the opening event in Oberstdorf, Janda finished in third place, with Janne Ahonen in first and Roar Ljøkelsøy in second. After winning the second race of the Tournament in Garmisch Partenkirchen, Janda moved to second place in the standings behind the reigning Tournament champion Ahonen. Norway's Lars Bystøl was the unexpected winner in Innsbruck while Janda finished ahead of Ahonen again to move into a two point lead before the last competition. Like in all previous rounds, Janda advanced in last place into the competition to having skis that were too long during Oberstdorf qualifying and could not participate in the next three qualifying rounds as a result. The tournament climaxed with a head to head knockout duel between Janda and Ahonen. Janda won the first round by one point (tied to Ahonen on meters), then increased his lead to three points before the last jump. Ahonen beat Janda in the last jump by 141.5 meters to 139 meters and won the Bischofshofen competition by two points. The overall standings thus had both jumpers tied for first place, the first ever joint victors in the history of the tournament. Norway's Ljøkelsøy finished third. Janda was the first Czech winner of the Tournament since Jiří Raška in 1971. Janda then experienced a drop of form, leading to poor results at the 2006 Winter Olympics in Turin, finishing 13th in the individual normal hill, 10th in the individual large hill and 9th in the team large hill. After the Olympics he returned to the podium in the World Cup event (2nd place in Lahti), but his form was less solid than at the beginning of the season. His biggest rival Janne Ahonen tried to take advantage of it, but also struggled and after disappointing Lahti results on the eve of the end of the season, he decided to withdraw from one race of the World Cup to concentrate on the last events in Norway and on mammoth hill in Planica. Janda's lead grew to 175 points with 200 points to gain in the last round in Planica. Janda announced he did not want to participate in the ski flying event (he finished only seventh in the Ski Flying World Championships just after the Four Hills Tournament), but had to compete in Planica to secure his overall title. Qualifying last to the final round of the first of two Planica races and finishing 29th after the second jump, he was helped by Ahonen, who did not reach a better result than 11th place. Janda did not enter the last race and finished the World Cup standings with 1151 points, still 127 ahead of Ahonen. He was the first Czech to win the ski jumping World Cup, and the first to win the Olympic discipline World Cup standings. Coach Vasja Bajc ended his relationship with the Czech team after the season and was replaced by an Austrian, Richard Schallert. Janda has competed in three Winter Olympics, earning his best finish of seventh in the team large hill event at Vancouver in 2010 while his best individual finish was 13th in the individual normal hill event at Turin four years earlier. On 2 October 2017 he made his last official career jump when he stuck at the qualification round of Grand Prix season final competition in Klingenthal. He was elected to the Czech parliament three weeks later.

Саяси мансап

Жанда 2017 жылы Чехияның заң шығарушы сайлауына қатысып, Азаматтық демократиялық партиясынан кандидат ретінде парламентке сайланды. Сайланғаннан кейін ол шаңғымен секіру спортын доғаруды шешті.

Жеңіс

Жоқ. Маусым Күні Орналасқан жері Таудың көлемі1 2004/05 23 қаңтар 2005 Титизе-Невштадт Хохфирстшанце HS142 LH2 2005/06 26 қараша 2005 Куусамо Рукатунтури HS142 (түнгі) LH3 4 желтоқсан 2005 Лиллехаммер Лисгардсбакен HS138 LH4 11 желтоқсан 2005 Харрахов Чертьяк HS142 LH5 18 желтоқсан 2005 Энгельберг Гросс-Титлис Шанце HS137 LH6 1 қаңтар 2006 Гармиш-Партенкирхен Гроссе Олимпиа Шанце HS137 (түнгі) LH