Кіріспе

Африкалық-американдық ғалым және тарихшы Джон Хенрик Кларк (туған аты Джон Генри Кларк; 1 қаңтар 1915 – 16 шілде 1998) – 1960-шы жылдардың соңынан бастап пан-африкалық және африкалық тағылымдарды және академиялық мекемелерді құрудың алғашқы қадамдарын жасаған тұлға.

Ерте өмір және білім

Ол 1915 жылғы 1 қаңтарда Алабама штатының Юнион-Спрингс қаласында Джон Генри Кларк болып дүниеге келді. Ол Джон Кларк, яғни жерді жалға алып егіс тігіп жүрген шаруаның, және 1922 жылы қайтыс болған Уилли Элла Кларктың кіші ұлы еді. Жерді бөліп-бөліп егіс салмай, сатып алуға жеткілікті ақша табу үмітімен оның отбасы Колумбус қаласындағы ең жақын фабрикалық поселкеге көшіп барды. Анасының оның шаруа болуын қалауына қарамастан, Кларк 1933 жылы Грузиядан жүк пойызымен Нью-Йорк штатының Гарлем қаласына, Оңтүстіктен Солтүстік қалаларға жасалған Ұлы көші-қонның бір бөлігі ретінде кетті. Ол онда ғылыммен айналысып, қоғамдық белсенділік танытты. Ол өзін Джон Хенрик деп атады (көтерілісші норвегиялық драматург Хенрик Ибсеннің құрметіне) және тегіне "e" әрпін қосып, "Кларк" деп жазды. Сондай-ақ ол Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ армиясына қатысты. Кларк шейх Анта Диоптың ықпалында болды, бұл оның "Шейх Анта Диоптың тарихи мұрасы: Африка тарихының жаңа тұжырымдамасына қосқан үлесі" атты еңбегіне әсер етті. Кларк грек философтарының көптеген теориялары мен ойларын Батыс әлеміне әсер еткен африкалықтармен болған байланыс арқылы алғанына сенді.

Академиядағы лауазымдар

Кларк 1969 жылдан 1986 жылға дейін Нью-Йорк қалалық университетінің Хантер колледжінде қара және пуэрто-риколық зерттеулер кафедрасының профессоры болды, сонымен қатар кафедраның алғашқы төрағасы қызметін атқарды. Ол сондай-ақ Корнелл университетінің Африка зерттеулер және зерттеулер орталығында Африка тарихының Картер Г. Вудсон атындағы арнайы шақырылған профессоры болды. Бұған қоса, 1968 жылы ол Африка мұрасын зерттеу қауымдастығын және Африка зерттеу қауымдастығының қара тізімін құрды. "Нью-Йорк Таймс" газеті Кларкқа арналған некрологында белсендінің Хантер колледжінде профессор званиясына көтерілуінің "орта мектеп дипломысыз, тіпті Ph.D. дәрежесіз болғанын" ерекше атап өтті. Газет "Профессор Кларк академиялық жаңалық емес еді" деген пікірін білдірді. 1994 жылы Кларк Лос-Анджелестегі аккредиттелмеген Тынық мұхитының батыс университетінен (қазір Калифорния Мирамар университеті) докторлық дәрежесін алды, ал 1992 жылы онда бакалавр дәрежесін алған болатын.

Мансап

1920 жылдарға қарай Ұлы көші-қон мен демографиялық өзгерістер Харлемде афроамерикалықтардың шоғырлануына алып келді. Суретшілер, жазушылар және музыканттар арасында ынтымақтастық қалыптасты, олардың көптегені Гарлем Ренессансының қатысушылары болды. Жаңа келгендер мен жастарды дамыту үшін олар оқу топтары мен бейресми семинарлар сияқты қолдау құрылымдарын құруды бастады. 1933 жылы 18 жасында Харлемге келген ол өзіндік білім алған адам болды, оның ұстаздарының бірі ғалым Артуро Альфонсо Шомбург еді. 1941 жылдан 1945 жылға дейін Кларк АҚШ Әуе күштерінде офицерлік шенде қызмет етіп, ақырында сержант шеніне жетті. 1958-1959 жылдары Батыс Африкаға саяхат жасаған ол АҚШ-та студент кезінде кеңес берген Кваме Нкрумамен кездесті және Гананың «Evening News» газетінде журналист болып жұмыс істеу туралы ұсыным алды. Ол сондай-ақ Гана университетінде және Африканың басқа да елдерінде, соның ішінде Нигериядағы Ибадан университетінде дәріс берді. 1960 жылдардағы «Қара күш» қозғалысы кезінде танымал болған Кларк афроамерикалықтардың өмірі мен тәжірибесін, сондай-ақ африкалықтардың әлемдік тарихтағы орнын зерттеуді жақтады. Ол академиялық тарихшылардың көзқарастарына қарсы шығып, Африка тарихын зерттеу және оқыту әдісін өзгертуге көмектесті. Кларк – «дәстүрлі ғалымдардың Африка тарихын жүйелі және нәсілшілдікпен басып тастау және бұрмалау» деп санайтын мәселені түзетуге арналған ғалым болды. Ол 1998 жылдың 16 шілдесінде Нью-Йорктегі Сент-Люк ауруханасында жүрек талмасынан қайтыс болды.

Мұра мен құрмет

1985 – Корнелл университетінің Африка зерттеулері және зерттеу орталығының факультеті оның құрметіне кітапхананы Джон Хенрик Кларк кітапханасы деп атады. 1995 – Картер Г. Вудсон медалі, Афроамерикандық өмір мен тарихты зерттеу қауымдастығы. 2002 – Молефи Кете Асанте доктор Джон Хенрик Кларкты 100 ең ұлы африкалық американдықтардың бірі деп санады. 2011 – Immortal Technique өзінің The Martyr альбомына доктор Кларктың қысқа сөзін қосты. Бұл 13-ші трек, ол "Басқыншылар" деп аталады.

Джон Хенрик Кларктың қысқа әңгімелері

"Басқа жағында: Түсті сызықтың тарихы", "Мүмкіндік: Негр өмірінің журналы", 17-том, № 9 (қыркүйек, 1939): 269–270. "Көпшіліктің басшысы: Түсті сызықтың тарихы", "Мүмкіндік: Негр өмірінің журналы", 17-том, № 10 (қазан, 1939), 301–303-беттер. "Санта Клаус – ақ адам: Түсті сызықтың тарихы", "Мүмкіндік: Негр өмірінің журналы", 17-том, № 12 (желтоқсан, 1939), 365–367-беттер. "Қара түске боялған бала: Әңгіме", "Мүмкіндік: Негр өмірінің журналы", 18-том, № 9 (қыркүйек, 1940), 264–266-беттер. "Білім алуға кіріспе: Әңгіме", "Мүмкіндік: Негр өмірінің журналы", 18-том, № 11 (қараша, 1940), 335+ бет. "Қонақ үйге оралу", "Кризис", 48-том, № 9 (қыркүйек, 1941), 288+ бет. "Көпір", "Харлем тоқсаны", 1-том, № 1 (қыс, 1949–1950), 2–8-беттер. "Аскианың оралуы", "Харлем тоқсаны", 1-том, № 2 (көктем, 1950), 45–49-беттер. "Серра-Маэстраға саяхат", "Фридомвейс", 1-том, № 2 (көктем, 1961), 32–35-беттер. "Ибаданға таңғы пойыз", "Негр білім беру журналы", 31-том, № 4 (күз, 1962), 527–530-беттер. "Кумэсиге көк пойыздың үшінші классы", "Филон", 23-том, 3-тоқсан (күз, 1962), 294–301-беттер. "Пейіштердің көтерілісі: Әңгіме", "Фридомвейс", 3-том, № 3 (жаз, 1963): 355–360-беттер.