Кіріспе

Вирджиния мен Солтүстік Каролинадағы тарихи канал, АҚШ

Dismal Swamp Canal – АҚШ-тағы Вирджиния мен Солтүстік Каролинадағы Ұлы Dismal Swamp-тың шығыс жиегінде орналасқан канал. 1805 жылы ашылған бұл канал – АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне, адам жасаған канал. Ол жағалау су жолының бір бөлігі болып табылады.

Тарих

Колониялық дәуірде су көлігі Солтүстік Каролинаның суаймақтары мен Вирджинияның Таидуотер аймақтарының тіршілік көзі болды. Құрлыққа қапталған суаймақтар толығымен нашар құрлық жолдарына немесе Норфолк, Вирджиния арқылы алыс нарықтарға жету үшін қауіпті Каролина жағалауымен жүк тасымалына тәуелді болды. 1763 жылдың мамыр айында Джордж Вашингтон Ұлы Қараңғы батпаққа алғаш рет сапар жасап, оны құрғатуды және Вирджиниядағы Чесапик шығанағы мен Солтүстік Каролинадағы Альбемарл суаймағының суларын байланыстыру үшін солтүстік-оңтүстік канал қазуды ұсынды. Бірінші президент ретінде Вашингтон Вирджиния губернаторы Патрик Генримен келісіп, каналдардың ішкі көліктің тиімді құралы үшін ең оңай шешім екенін айтты және оларды салуға және жақсартуға шақырды. 1784 жылы "Dismal Swamp Canal Company" компаниясы құрылды. Жұмыс 1793 жылы басталды. Канал толығымен қолмен қазылды; еңбек көбінесе жақын жердегі жер иелерінен жалға алынған құлдармен атқарылды. 1805 жылы ашылған 22 шақырымдық су жолын салу өте қиын жағдайларда шамамен 12 жылға созылды. Канал ашылған кезде, батыс жағалаудағы штаттық шекарада Dismal Swamp қонақ үйі салынды. Бұл орын махаббатшылардың кездесулері мен дуэльдер үшін танымал болды; жеңімпаз сирек тұтқындалды, өйткені өлген адам да, қылмыс та басқа штатта болды. Штат шекарасы негізгі залды бөліп тұрғандықтан, қонақ үй құмар ойыншылардың арасында өте танымал болды, олар шериф келгенде ойынды бөлменің қарсы жағына жылжытатын. Бүгінде қонақ үйдің ізіне таппайсыз. Жөндеу және жақсарту үшін жол ақысы алынды. 1829 жылы канал тереңдетілді. Теміржолдар, мысалы Петербург теміржолы және автомобиль жолдары негізгі көлік құралдары болғанға дейін бұл су жолы маңызды сауда жолы болды.

Америка Азаматтық соғысы

Америка Азамат соғысы (1861–1865) кезінде канал Одақ және Конфедерация күштері үшін маңызды стратегиялық позицияда болды. 1862 жылдың сәуір айында, каналдың Конфедерацияның темір кемелеріне Хэмптон Роудстан Солтүстік Каролинадағы Альбемарл шығанағына қашуға көмектесетіні туралы қауесеттер тарағанда, Одақ генералы Амброуз Э. Бернсайд Роанок аралынан генерал Джесси Л. Реноны Дисмал батпақты каналдағы Оңтүстік Миллз маңындағы Калпеппер шлюздерін бұзуға жіберді. Реноның 3000 әскері 18 сәуірде Элизабет-Сити маңындағы көліктерінен түсті. Одақ әскері келесі күні таңертең Саут-Миллсқа қарай шаршататын шеру жасады, онда Конфедерация полковнигі Амброуз Р. Райт қалаға баратын жолды бақылау үшін 900 адамын орналастырды. Рено түскі уақытта Райттың орнымен кездесті. Конфедерациялықтардың қаһарлы шайқасы төрт сағатқа созылды, олардың артиллерия командирі капитан В. В. Маккомас қаза тапты. Жанама шабуылдан қашу үшін Райт екі миль қашықтықтағы Джойс-Крикке шегінді. Генерал Рено өз шығындары мен әскерлерінің шаршағандығына байланысты оларды қууға кіріспеді. Сол күні кешке ол Норфолктан Конфедерация күштерінің қосымша әскерлері келе жатқаны туралы естіді және Элизабет-Сити маңындағы көліктерге үнсіз қайтуға бұйрық берді. Зардаптар 114 Одақ және 25 Конфедерация сарбазы деп есептелді. Саут-Миллс шайқасы канал маңындағы жалғыз шайқас болды. Дегенмен, соғыс кезіндегі жағдайлар каналды қиын күйде қалдырды. Каналға қажетті жөндеу және күтіп ұстау саяхатты қиындатты.

Соғыстан кейінгі кезең, ХХ ғасыр

1892 жылы Лейк Драммонд каналы мен су компаниясы жаңарту жұмыстарын бастады және қайтадан ағаш, шатыр жапқыш, шаруашылық өнімдері мен жолаушыларды тасымалдайтын кемелердің үздіксіз ағыны каналды маңызды штаттар аралық тас жолға айналдырды. 1920 жылдарға қарай, көлік құралдарының дамуы канал үшін тағы бір төмендеуге әкелді, коммерциялық трафик жолаушылар кемелерінен басқа азайды. 1929 жылы ол федералдық үкіметке 500 000 долларға (~$) сатылды. 20 ғасырдың ортасында демалыс қайықтары танымал болған кезде, канал Каролина және Вирджиния мүйістерінің жағалауындағы Атлант мұхитының қауіпті күштерінен қоршау беру үшін маңызды байланысқа айналды.

Қазіргі қолданылуы

Қазіргі уақытта АҚШ Армиясының инженерлік корпусы каналды пайдаланады және күтіп ұстайды. Дисмал батпақ каналы – Чесапик шығанағы мен Альбемарл саундты байланыстыратын екі ішкі су жолының бірі. Жыл сайын шамамен 2000 демалыс қайықтары Интракостал су жолы арқылы өтеді. 2016 жылғы қазан айында «Мэтью» дауылы Вирджиния штатының Чесапик қаласында күрт тасқынға себеп болғаннан кейін канал қайық жүру үшін жабылды. Дауылдан ағып келген су каналды саз бен құммен толтырып, оны өтпейтін етіп қойды. Каналда жүзу үшін қажетті тереңдету жұмыстары 2017 жылдың қарашасында шамамен бес фут тереңдікке дейін аяқталды және канал қысқа мерзімге қайта ашылды, бірақ қайтадан жабылды, себебі оны қазылмалы су басқан. Қазылмалы су моторлы қайықтардың су сорғыштарын бітеп, олардың жылдам қызуына себеп болады. Елизавета өзені каналға дерлік параллель бағытта ағады және 2016 жылғы тасқынға ұшырамады, себебі ол каналға қарағанда әлдеқайда кең және терең. 2018 жылғы наурыз айында АҚШ Армиясының инженерлік корпусы каналды қайта ашты. Осы кезеңде ICW Елизавета өзені мен Солтүстік Ландинг өзені арқылы ашық болды. Каналдың Вирджиния бөлігі Норфолк округінде орналасқан, қазіргі күні Чесапик қаласы, оның солтүстік бөлігі Дип-Крикте Оңтүстік Елизавета өзенінің саласымен қосылады. Каналдың оңтүстік жағы Альбемарл саундқа жетелейді. «Dismal Swamp Canal Visitor Center» – континенттік АҚШ-тағы қонақтарды маңызды тас жолмен де, тарихи су жолымен де қарсы алатын жалғыз қонақтар орталығы. Ол Солтүстік Каролина штатының Камден округінде, Вирджиния/Солтүстік Каролина шекарасынан оңтүстікке қарай үш миль жерде орналасқан, көрнекті 17 тас жолының бойында орналасқан. Канал Ұлттық тарихи орындар тізіміне енгізілген және Ұлттық тарихи азаматтық инженерлік ескерткіш деп танылған. Тарихи канал қазір Жерасты теміржолының бір бөлігі ретінде мойындалған және Ұлы Дисмал батпағымен бірге бостандық іздеген қашқан құлдардың бұрынғы панасы ретінде белгілі. Шығыс жағалау жолы – Мэннен Флоридаға дейін 3000 мильге созылған жолдар жүйесі, Дисмал батпақ каналының бір бөлігімен өтеді. Күзде батпақты аралап жүрген қайық жүргізушілер су жолындағы қазылмалы судың деңгейіне ерекше назар аударуы керек, себебі ол моторлы қайықтардың қозғалтқыштары мен жүйелерінің су сорғыштарын бітеп тастауы мүмкін.