Кіріспе

Вестфолд округінің қаласы, Норвегия
Норвегиядағы орналасқан жер

Ставерн – Норвегияның Вестфолд округіндегі Ларвик муниципалитетіне қарасты қала. Қала Ларвикс-фьордтың сағасында, Скаггерак жағалауында, Ларвик қаласынан оңтүстікке қарай орналасқан. Тарихи тұрғыдан алғанда, Ставерн 1838 жылдан 1988 жылға дейін өздігінен басқарылатын муниципалитет болды, содан кейін үлкен Ларвик муниципалитетінің құрамына кірді. Қаланың халқы (2022) 5 902 адамды құрайды, ал халық тығыздығы… Ставерн – туризмнің маңызды табыс көздерінің бірі болып табылатын шағын қала. Жаз айларында қала орталығындағы кемпингтер мен коттедждер, сондай-ақ портына келетін қайықтардың есебінен халық саны шамамен 30 000 – 40 000 адамға жетеді. Ставернде жылына шамамен 200 күн күн сәулесі шашырады. 1750 жылдардың ортасынан 1864 жылға дейін Ставерн Фредриксвернде орналасқан елдің басты теңіз күштерінің базасына ие болды. Ситадель аралындагі оқ-дәрі мұнарасы мен командир үйі қазіргі таңда суретшілерге пана болып табылады. Қала сонымен қатар Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза тапқан теңізшілерге арналған Естелік залға да ие. Қаланың бұрынғы және қазіргі атауы – Ставерн, бірақ 1799 жылдан 1930 жылға дейін қала Фредриксверн деп аталды, себебі оның жалғыз қызметі сол теңіз базасының орны болғандықтан, базамен бірдей атауға ие болды. 1930 жылы муниципалитет Ставерн деп қайта аталды. 1942 жылдан бастап 1988 жылы Ларвикпен біріккенге дейін Норвегияның ең кішкентай қаласы болды және қала мәртебесін жоғалтты. 1996 жылы Ларвик муниципалитеті Ставернге қала мәртебесін қайтару үшін дауыс берді. 20-ғасырда Ставерн суретшілер мен қолөнершілердің танымал орнына айналды. Ақын Герман Вильденвей, жазушы Йонас Ли, сондай-ақ суретшілер Ханс Гуде және Кристиан Крог өмірінің әр түрлі кезеңдерінде Ставернде тұрды. Бүгінде қала Оңтүстік Норвегияда көптеген көрмелері мен галереяларымен танымал. Ставернде Минехален де орналасқан, ол Бірінші және Екінші дүниежүзілік соғыстарда қаза тапқан теңізшілерге арналған ұлттық ескерткіш және 18 ғасырдың теңіз батыры Педер Торденшёльдтың мүсіні.

Атауы

Муниципалитет (бастапқыда портовый район) ескі Ставерн шаруашылығының атымен аталды, себебі Фредриксверн әскери базасы мен кеме жасау шебі сонда салынған. Бірінші элемент – "stafr" – "қызметкерлер" немесе "таяқ" дегенді білдіреді (мұның себебі белгісіз, бірақ Stavanger#Name бөлімін қараңыз). Соңғы элемент – мағынасы белгісіз "erni" жұрнағы, бірақ ол көбінесе аралдардың аттарында қолданылады. 1700 жылдардың соңында ескі шаруашылық атына "Fredriks" префиксі қосылып, Fredriksværn атауы құрылды. Бұл префикс Дания және Норвегия королі Фредерик V құрметіне қосылды. 1930 жылы ескі Ставерн атауы қайта қолданысқа енгізілді.

Муниципальдік тарих

1838 жылдың 1 қаңтарында форманскапсдстрикт заңы күшіне енді және Фредриксверн порты мен әскери-теңіз базасы жаңа заң бойынша муниципалитет ретінде құрылды. Бұл муниципалитет Норвегиядағы ең кішкентай муниципалитеттердің бірі болды. Ол Брунланес муниципалитетімен қоршалған. 1883 жылдың 23 маусымында Брунланес муниципалитетінің (халық саны: 22) бір бөлігі Фредриксвернге берілді. 1930 жылы муниципалитет атауы Ставерн болып өзгертілді. 1938 жылы Брунланес муниципалитетінің тағы бір ауданы (халық саны: 28) Ставернге қосылды. 1943 жылы Норвегия үкіметі Ставернге кёпстад (қала мәртебесі) мәртебесін берді. 1949 жылы Брунланес муниципалитетінің тағы бір бөлігі (халық саны: 13) Ставернге берілді. 1969 жылдың 1 қаңтарында Брунланестің тағы бір ауданы (халық саны: 4) Ставерн муниципалитетіне қосылды. 1988 жылдың 1 қаңтарында Ставерн муниципалитеті Брунланес (халық саны: 8138), Хедрум (халық саны: 10449) және Тьеллинг (халық саны: 7878) муниципалитеттерімен, сондай-ақ Ларвик (халық саны: 8045) және Ставерн (халық саны: 2538) қалаларымен біріктіріліп, жаңа, әлдеқайда ірі Ларвик муниципалитеті құрылды, оның халқы 37048 адамды құрады. 1838-1988 жылдар аралығында дербес муниципалитет ретінде болған кезде, бұл муниципалитет бастауыш білім беру (10-сыныпқа дейін), амбулаториялық медициналық қызметтер, зейнеткерлерге қызмет көрсету, жұмыссыздықпен күресу, әлеуметтік қызметтер, жерді жоспарлау, экономикалық даму және муниципалдық жолдарға жауапты болды. Муниципалитет өмір сүрген кезеңде оны тікелей сайланған өкілдерден тұратын муниципалдық кеңес басқарды. Ал қала әкімі муниципалдық кеңестің дауысымен сайланды.

Муниципалды кеңес

Ставерн қалалық кеңесі (Бистир) төрт жылдық мерзімге сайланған өкілдерден тұрды. Кестелерде саяси партиялар бойынша кеңестің тарихи құрамы көрсетілген.