Кіріспе

Француз-американдық микробиолог

Ерте өмір және білім

Дубос 1901 жылдың 20 ақпанында Франциядағы Сен-Брис-су-Форетте дүниеге келді және Париждің солтүстігіндегі тағы бір шағын шаруашылық ауылы – Хенонвилде өсті. Оның ата-анасы осы екі ауылда ет дүкендерін ашты. Ол орта мектепті бітіріп, Париждегі Ұлттық агрономия институтында оқыды және 1927 жылы Рутгерс университетінен философия докторы (Ph.D.) дәрежесін алды.

Мансап

Дубос микробиологиядағы мансабын 1927 жылы Рокфеллер медициналық зерттеулер институтында Освальд Эйверидің зертханасына қосылғаннан кейін бастады. Эйвери бактериялық пневмонияның қауіпті түрінің полисахаридтік капсуласын топырақ бактерияларының орман жағдайындағы шіріген органикалық заттарды ыдыратуына ұқсас, ыдырататын микробты іздеді. Дубос полисахаридті ыдырататын фермент бөліп шығаратын бактерияны анықтады. 1939 жылы Рокфеллер институтының биохимигі Ролин Хотчкис көмегімен Дубос Bacillus brevis бактериясынан тиротрицин және грамицидин антибактериялық агенттерін оқшаулады, олар грам-оң бактерияларды өлтірді немесе тежеді және олардың бактериялық, химиялық және клиникалық қасиеттерін сынады. Бұл антибиотиктер бүгінде де шектеулі қолданылуда. 1942 жылы антибиотиктер кеңінен қолданылмаған кезде Дубос бактериялардың қарсы тұруын күтуге болатынын ескертті. Дубос өмірінің көп бөлігін микробтық ауруларды эмпирикалық түрде зерттеуге және адамның денсаулығына әсер ететін экологиялық және әлеуметтік факторларды талдауға арнады. Оның топырақтағы белгілі бір микроорганизмдерден антибактериялық заттарды оқшаулау жөніндегі пионерлік зерттеулері маңызды антибиотиктерді табуға әкелді. Ол жаңа зерттеулер жүргізіп, туберкулез, пневмония, иммунитеттің механизмдері, табиғи сезімталдық және инфекцияға қарсы тұру сияқты көптеген тақырыптар бойынша кеңінен жазды. 1948 жылы Дубос Сельман Уаксманмен бірге «топырақ бактерияларының антибиотикалық қасиеттерін зерттеудегі жетістіктері үшін» Альберт Ласкердің негізгі медициналық зерттеу сыйлығымен марапатталды. 1954 жылы Америка философиялық қоғамының, ал 1960 жылы Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. Ұлттық ғылым академиясының мүшесі ретінде 1946 жылдан 1972 жылға дейін «Эксперименталды медицина журналының» редакторы болып қызмет етті. Кейінгі жылдары Дубос қоршаған ортаның күштері мен адамның физикалық, психикалық және рухани дамуы арасындағы байланысты зерттеді. Оның гуманистік философиясының негізгі қағидалары: жаһандық проблемалар жергілікті жағдайлар мен таңдауларға байланысты, әлеуметтік эволюция адамның іс-әрекеттерін қайта қарастыруға және экологиялық теңгерімді қоршаған ортаны құру үшін бағытты өзгертуге мүмкіндік береді, болашаққа оптимистік қарауға болады, себебі адам өмірі мен табиғат төзімді, және біз табиғи күштер мен адамның іс-әрекеттеріне тән қауіп-қатерлерді жақсы түсіне бастадық, сондай-ақ біз өз жетістіктерімізден пайдаланып, алынған сабақтарды қазіргі заманғы басқа экологиялық проблемаларды шешуге қолдана аламыз. 1963–1964 және 1964–1965 оқу жылдарында ол Веслиан университетінің Жоғары оқу орталығының стипендиялық қызметкері болды. 1980 жылы оның құрметіне құрылған Рене Дубос адам және қоршаған орта орталығының қорғаншылар кеңесінің төрағасы болды, бұл коммерциялық емес білім беру және зерттеу ұйымы. Уильям және Рут Эблен бірлесіп құрған орталықтың миссиясы – «жалпы жұртшылыққа және шешім қабылдаушыларға қоршаған орта мәселелерін шешу және экологиялық құндылықтарды қалыптастыру саясатын әзірлеуге көмектесу». Дубос 1982 жылы қайтыс болғанға дейін Орталықтың жұмысына белсенді қатысты. Сондай-ақ ол 1949 жылдан 1952 жылға дейін Science Service қорғаншылар кеңесінде (қазіргі Science & the Public Society) қызмет етті.

Дүниежүзілік ой, жергілікті іс

Дубосқа көбінесе "Жержүзілік деңгейде ойла, жергілікті деңгейде әрекет ет" деген танымал нақылдың авторы ретінде қарастырылады. Бұл жаһандық экологиялық проблемалар жергілікті ортамыздың экологиялық, экономикалық және мәдени ерекшеліктерін ескере отырып ғана іс-қимылға ұласуы мүмкін деген пікірге қатысты. Бұл ұран алғаш рет 1977 жылы пайда болды, бұл Дубостың 1972 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымының Адам және орта туралы конференциясында кеңесші болғаннан кейін бес жыл өткен соң болды. 1979 жылы Дубос экологиялық сананы өз үйіңнен бастау керек деп ұсынды. Ол "табиғи және әлеуметтік құрылымдар өздерінің ерекшелігін сақтап немесе қайтадан иеленетін, бірақ бай коммуникациялар жүйесі арқылы бір-бірімен байланыс құратын" жаңа әлемдік тәртіпті құруға шақырды. 1980-жылдары Дубос жергілікті деңгейде әрекет ету туралы ойларын сақтап, қоршаған ортаға қатысты мәселелерді "ерекше физикалық, климаттық және мәдени жағдайларда" қарастыру қажет деп есептеді. Дубостың адамдар мен Жер арасындағы берік және құрылысшыл қарым-қатынасты орнатуға бағытталған көзқарасы бүгінгі күнге дейін өзектілігін жойған жоқ.

Өлім

1982 жылдың 20 ақпанында, 81 жасқа толған күні жүрек жеткіліксіздігінен қайтыс болды. Одан кейін 1988 жылы қайтыс болған әйелі Жан Портер Дубос қалды.

Мұра

1998 жылы Рене Дубостың адам ортасы орталығы өзінің экологиялық кітапханасының және мұрағатының үлкен бөлігін Пейс университетіне табыс етті. Жинаққа Дубостың және басқа да жетекші экологиялық ғалымдардың еңбектері кіреді, олардың кейбіреулеріне Дубос өзі түсініктемелер қосыпты. Философия профессоры және Пейс университетінің Экологиялық зерттеулер бағдарламасының үйлестірушісі Роберт Чэпменнің айтуынша, "Пейс қазір Рокфеллер университетінен Дубостың көптеген зерттеу кітаптарына ие, және бұл біз оның жазбаларын ғана емес, сонымен қатар оның идеяларының қайнар көзін және оған қандай әсер еткенін талдай алатынымызды білдіреді". 1979 жылы Рене Дубос орталығы Нью-Йорк штатының Норт-Касл қаласындағы жерді қайырымдастықтардан түскен қаражат есебінен сатып алды. Сатып алу шарты бойынша ол мүлікті табиғи күйде сақтауға міндеттенді. Бірақ, 2002 жылы ол бұл жерді сәнді үйлер салуды жоспарлаған Майкл Каппеллиге сатуға тырысты. Орталық 2007 жылы осы мәмілені аяқтау үшін сотқа жүгінді; алайда Нью-Йорк штатының бас прокуроры Эндрю Куомо бұл әрекетке қарсылық көрсетті, және сол жылы Штат Жоғарғы Соты Орталыққа қарсы шешім шығарды. 2009 жылы дау орталықтың Нью-Йорк штатының Маунт-Киско ауылына жерді сатуға келісуімен шешілді.

Құжаттар жинағы

1927–1982 жылдар аралығындағы Дубостың жинақталған материалдары – хаттар, лекция тақырыптары, кітаптар мен мақалалардың дайындамалары, зертханалық күнделіктері, фотосуреттер, аудио және бейнежазбалар, сондай-ақ фильмдер Рокфеллер мұрағат орталығында сақтаулы.