Кіріспе

Бранденбургтер (Brandenburger) – екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияның Вермахты арнайы күштерінің құрамына кіргендер. Алғашқыда бұл бөлім әскери барлау органы – Абвердің бөлімі ретінде құрылып, оның құрамында жұмыс істеді. Бұл бөлімнің мүшелері саботаж бен тыңшылық арқылы маңызды стратегиялық нысаналарды басып алуға қатысты. Олар шетелдік неміс азаматтарынан құралған, нацистік идеологияға адал еріктілер болатын. Бөлім құрамына кіргендер шетелде тұрып, шетел тілдерін жақсы білген, сонымен қатар қызмет ететін аймақтың тұрмыс салтына толыққанды үйренген. Бранденбург дивизиясы көбінесе армия топтарының жеке басшылығына бағынып, Шығыс Еуропа, Солтүстік Африка, Ауғанстан, Таяу Шығыс және Кавказда операциялар жүргізді. Соғыстың соңғы кезеңдерінде бұл бөлімнің бір бөлігі Югославиядағы партизандық қозғалысқа қарсы «Bandenbekämpfung» операцияларында қолданылды. Содан кейін дивизия қайта құрылып, соғыстың аяққы айларында танкке қарсы жаяу әскер дивизияларының біріне қосылды. Олар өз қызметтері барысында түрлі қылмыстар жасады.

Негізгі фактілері мен мүшелік

Бұл бөлімнің идеясын гауптман (капитан) Теодор фон Гиппель ойлап тапқан. Хиппель саботажға жаттығуылған және шетел тілдерін білетін шағын бөлімшелердің жау тылында әрекет етіп, жаудың басқару, байланыс және логистикалық жүйесіне нұқсан келтіруі мүмкін екенін ұсынды. Канарис бастапқыда бұл ұсынысқа қарсы болды, себебі ол мұндай шараларды большевиктердің іс-әрекеттерімен салыстырды және Гиппельдің ниетіне күдікпен қарады. Бірлікті құруға бекінген Хиппель бөлім бастығы Гельмут Гроскуртқа жүгінді, ол бірлікті құруды қолдады және екеуі 1939 жылдың 27 қыркүйегінде бұл мәселе бойынша кеңесті. Кездесуден кейін бірнеше күн өткен соң, Армия Бас штабы "Батысқа саботаж жасаушылар ротасын" құруға рұқсат беретін директиваны жариялады. Abwehr 2-ші бөлімінің құрамында Хиппельге осы бөлімді құру міндеті жүктелді. Алғашқыда Гиппель құрған бөлімше Deutsche Kompagnie деп аталды, кейін 25 қазанда Baulehr kompagnie 800, ал 1940 жылдың 10 қаңтарында бөлімше Bau Lehr Bataillon z. b. V. 800 (800-ші арнайы міндеттерді орындайтын құрылыс оқу батальоны) деп аталды; бірақ оның кейіннен кеңінен танымал болған атауы – "Бранденбургтіктер" – бөлімшенің алғашқы тұрақты орналасқан жерінің атынан шыққан. Бранденбург дивизиясының сарбаздарына бес айдан жеті айға дейін оқу берілді, ол барлау, жүзу, қолма-қол жекпе-жек, жарылғыш заттарды қолдану, неміс және одақтас қару-жарақтарын тиянақты меңгеру, дәстүрлі жаяу әскер тактикасы және басқа да арнайы оқу курстарын қамтыды. Бранденбургтік бөлімшелер жау территориясына кіріп, саботаж және саботажға қарсы операцияларды жүргізу үшін шағын коммандос тобы ретінде жұмыс істеді. Олар аз шығынмен үлкен табыстарға жеткеніне қарамастан, көптеген консервативті неміс офицерлері оларды пайдалануды жақтырмады. Көптеген қызметкерлер шетел тілдерін білді, бұл оларға 1940 жылы Нидерландыға голландтық баржа экипажы болып киініп кіруге мүмкіндік берді. 1941 жылы олар Югославияға серб жұмысшылары болып киініп, жасырын түрде кірді. Барбаросса операциясы басталған түнде Бранденбургтік бөлімшелер кеңес жұмысшылары мен Қызыл Армия сарбаздары болып маскираланған күйде кеңес шекарасын өтті. Тіпті кейбіреулері Солтүстік Африкадағы Вермахттың орналасуы алдында Гибралтар бұғазынан өтетін одақтас әскери кемелерін бақылау үшін араб киімдерін киді. Сәйкесінше, Бранденбургтіктер қарастырылған Abwehr II бөлімі армия, флот және әуе күштері операциялары үшін ерекше бөлімшеге ие болды. Бранденбургтіктердің көпшілігі олардың операцияларының ерекшелігіне байланысты, дәстүрлі сарбаздар ретінде сипаттау қиын болған адамдар еді. Олар жау әскерлерімен араласып, құпия түрде бұйрықтарды өзгертіп, әскери колонналарды басқа бағытқа бұрып, байланыс желілерін бұзып, барлық ақпаратты жинап отырды. КСРО-ға басты күштерден бұрын Бранденбург дивизиясының оперативтік тобы бірнеше аптаға созылған жасырын операциялар кезінде көпірлер мен стратегиялық маңызды нысандарды басып алды, содан кейін олар алға жылжыған күштермен қосылды. Бранденбург дивизиясының алдағы құрамы 1939 жылы Польшаға шабуылдан бұрын құрылған Freikorps Ebbinghaus болды. Полковник Эрвин фон Лахаузен (және ІІІ және XVII әскери округтерінің қорғаныс тобы) Abwehr II департаментінен кішкентай K тобын (жауынгерлік отрядтар) құрды, олар поляк тілінде сөйлейтін силезиялықтар мен этникалық немістерден тұрды, олардың міндеті маңызды позицияларды басып алып, Вермахттың ресми бөлімдері келгенше оларды ұстап тұру болды. "K тобының" алғашқы мүшелері неміс азаматтары болды. Әдетте, бұл адамдар әскерде қызмет етпеген, бірақ "Abwehr" тарапынан қысқа мерзімді оқытудан өткен және әскер офицерлері басқарған азаматтар еді. Польша кампаниясынан кейін жағдай өзгерді, себебі бұл командалар Вермахттың мүшелеріне айналды. Олардың бұрынғы тәжірибесінің жоқтығына қарамастан, жаңадан құрылған командаларға қойылатын талаптар жоғары болды. Бұл міндетті түрде еріктілер болуы керек еді. Олардың сергелең, жағдайға бейімделе алуға қабілетті, бастамашыл және ұжымдық рухта болуы, шетел тілдерін жақсы білуі және шетелдік азаматтармен қарым-қатынаста тиімді болуы, сондай-ақ ең қиын физикалық жүктемелерге төтеп беруі күтілді. Ақырында, Бранденбург дивизиясының мүшелері ерікті болуын талап ететін алғашқы қағида, олардың армиямен бірігуімен аяқталды.

Бергман батальоны

Бергман батальоны (мағынасы "шахташы") – Екінші дүниежүзілік соғыс кезіндегі Германияның Abwehr әскери құрамасы. Батальон 1941 жылдың қазан айында Нойхаммерде Кавказ аймағынан келген еріктілерден, эмигранттар мен совет әскерінен тұратын бес неміс офицерлік ротадан құрылды. Бөлім Германияның Бранденбург коммандо батальонына бағынышты болды және Оберлейтенант Теодор Оберландердің басқаруына берілді. Жауынгерлік дайындықты Неухаммер мен Миттенвальдта (Бавария) Гебиргсйгермен бірге өтті. Кейіннен "Тамара II" кодовый атымен белгіленген 130 адамнан тұратын Грузиялық Абвер контингенті Бергман құрамына қосылды. 1942 жылдың наурыз айына қарай, батальонда шамамен 300 неміс және 900 кавказдан шыққан әскерден тұратын бес рота болды. 1942 жылдың тамызында Бергман Шығыс майданға аттанды және алғашқы әрекетін 1942 жылдың тамызында Солтүстік Кавказ науқанында көрсетті. Бөлім Моздок, Нальчик, Минеральные Воды аймағында партизандыққа қарсы күресті, ал Грозный аймағында барлау және диверсиялық жұмыстар жүргізді. 1942 жылдың соңында Бергман совет шебі арқылы сәтті шабуыл жасап, 300-ге жуық Қызыл Армия дезертирлерін алып келді және Кавказдан неміс әскерлерінің шегінісін қамтамасыз етті. 1943 жылдың ақпанында Бергман Қырымда совет партизандарымен және әскери күштерімен бірнеше шайқастарға қатысты және 1943 жылдың соңында, басқа Остлегион бөлімшелері сияқты таратылды. Бергманнан қалған компаниялар Грекия мен Польшада полициялық функцияларды орындау үшін жіберілді.

Начтигалл және Роланд батальондары

Начтигалл батальоны, ресми түрде Начтигалл арнайы тобы, және Роланд батальоны, ресми түрде Роланд арнайы тобы деп аталады, Бранденбургерлердің (1-ші Бранденберг батальоны) арнайы операциялар бөлімінің құрамындағы бөлімшелер болды. Олар 1941 жылдың 25 ақпанында Абвер басшысы Вильгельм Франц Канарис тарапынан құрылды, ол неміс басшылығымен "Украина легионының" құрылуына рұқсат берді. Олардың құрамына негізінен Бандераның ОУН-ының бұйрығымен бөлімшеге жіберілген, оккупацияланған Польшаның украин этникалық азаматтары кірді. 1941 жылдың мамыр айында неміс басшылығы 700 адамнан тұратын Украина легионын екі батальонға бөлуге шешім қабылдады: Начтигалл ("Құсшы") және Роланд батальоны. Начтигалл үшін оқу Шлезияға жақын Нойхаммерде өтті. Украина тарапынан командир Роман Шухевич, ал неміс тарапынан Теодор Оберлендер болды. (Оберлендер кейіннен Германия Федеративтік Республикасында жер аударылғандар, босқындар және соғыс салдарынан зардап шеккендер жөніндегі федералды министр болды.) Бұрынғы Бранденбургер обер-лейтенанты, доктор Ханс Альбрехт Герцнер батальонның әскери басқаруына тағайындалды. Начтигалл бөлімшесі стандартты Вермахт формасын киді. Львовқа кірмес бұрын олар иықтарына көк және сары ленталар тақты. Начтигаллмен салыстырғанда, ол әдеттегі Вермахт формасын киген, Роланд батальоны "Im Dienst der Deutschen Wehrmacht" (Неміс Вермахтының қызметінде) деген жазуы бар сары жең таспасы бар Чехословакия формасын киді. Оларға Бірінші дүниежүзілік соғыстан қалған австриялық шлемдер берілді. Батальон 1941 жылдың наурыз айында Абвер тарапынан құрылды және ОУН(б)-дан Рихард Яры ұйымдастырды, бұл Германияның Кеңес Одағына басып кіруінен бұрын болды. Шамамен 350 Бандераның ОУН-ының жақтастары Зейберсдорфтағы Абвер оқу орталығында Польша армиясының бұрынғы майоры Евгений Побигущийдің басшылығымен оқытылды. 1941 жылдың қарашасында Германияда легионның украиндық құрамы 201-ші Шуцманшафт батальонына қайта құрылды. Оның құрамында 650 адам болды және таратылмас бұрын Белоруссияда бір жыл қызмет етті. Оның көптеген мүшелері, әсіресе командирлік құрамы, Украина партизан армиясына қосылды, ал оның 14 мүшесі 1943 жылдың көктемінде СС-тің 14-ші жауынгерлік гренадерлік дивизиясына (1-ші Галичина) СС еріктілік қорғау дивизиясына қосылды.