Екінші дүниелік соғысындағы испан тыңшысы: Ұлыбританияның «Гарбо» агенты

Кіріспе

Екінші дүниежүзілік соғыста британдықтардың испандық қос агенті Хуан Пухоль Гарсия (ˈxwan puˈʝol ɣaɾˈθi. a; 14 ақпан 1912 – 10 қазан 1988), сондай-ақ Джоан Пухоль и Гарсия деп те аталады, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде нацистік Германияға қарсы Ұлыбританияға адал қос агент ретінде әрекет еткен испан тыңшысы, ол Ұлыбританияға көшіп, немістер үшін ойдан шығарылған тыңшылық қызметін жүзеге асырды. Британдықтар оған Гарбо деген кодтық атау берді; олардың неміс әріптестері оны Аларик деп атады және оның жоқ тыңшылар желісін "Араб" деп атады. Испаниядағы Азамат соғысы кезінде саяси экстремизмнің барлық түрлерін жек көруді дамытқаннан кейін, Пухоль "адамзаттың игілігі үшін" бірдеңе жасаудың жолы ретінде Ұлыбританияның тыңшысы болуға шешім қабылдады. Мадридтегі Британдық елшілікке хабарласып, оның ұсынысын қабылдамады. Ол жалған тұлғаны, фанатиктік нацистік көзқарастағы испан үкіметінің өкілі ретінде жасап, Германияның агенті болды. Оған Ұлыбританияға барып, қосымша агенттерді тартуға тапсырма берілді; оның орнына ол Лиссабонға көшіп, Ұлыбритания туралы әртүрлі қоғамдық көздерден – Ұлыбританияға туристік нұсқаулықтан, пойыз кестесінен, киножаңалықтардан және журнал жарнамаларынан – жалған есептер жасады. Бұл ақпарат мұқият тексерілгенде дұрыс екеніне көз жеткізбеуі мүмкін еді, бірақ Пухоль көп ұзамай өзін сенімді агент ретінде танытты. Ол жалған ақпарат пен қателіктер үшін кінәланатын ойдан шығарылған тыңшыларды ойлап тапты. Одақтастар Пухольді тек қана немістер ойдан шығарылған конвойді іздеуге едәуір ресурстар жұмсағанда ғана қабылдады. Төрт баланың үшіншісі болған Пухоль жеті жасында Барселонадан 32 шақырым қашықтықтағы Матаро қаласындағы Марист бауырлары басқаратын Вальдемия мектеп-интернатына жіберілді. Оқушылар жексенбі күндері қонақ келсе ғана мектептен шыға алатын, сондықтан оның әкесі апта сайын мектепке баратын. Оның анасы қатаң католик отбасынан шыққан және күн сайын қасиетті тағайындауды қабылдады, бірақ әкесі әлдеқайда зайырлы және либералды саяси наным-сенімге ие болды. Он үш жасында ол Барселонадағы әкесінің карта ойнаған досы басқаратын мектепке ауысты. Мұғаліммен айтысқаннан кейін ол мектепте қалуға ниеттенбеді және теміржол дүкенінде шәкірт болды. Пухоль Испаниядағы Азамат соғысына дейін және одан кейін түрлі кәсіптермен айналысты, мысалы, Ареньс-де-Мардағы Корольдік құс шаруашылығы мектебінде мал шаруашылығын оқыды және әртүрлі бизнесті, соның ішінде кинотеатрды басқарды. Пухольдің әкесі отбасын жақсы қамтамасыз етіп қалдырды, бірақ испан Азамат соғысының алғашқы кезеңдерінде жұмысшылар оның әкесінің зауытын басып алды. 1936 жылы Испанияда Азамат соғысы басталғанда Пухоль Барселонаның солтүстігіндегі құс фермасын басқарып отырған. Оның қарындасы Еленаның күйеу жігіті республикашылдар қолынан қашып кетті. Кейіннен ол анасымен бірге тұтқындалып, қарсы революционерлер ретінде айыпталды. Оларды тұтқыннан бір туысы құтқарып алды. Ол республикашылдар тарапынан әскери қызметке шақырылды (Франциско Франконың ұлтшылдарына қарсы), бірақ оның отбасына жасаған қарым-қатынасына байланысты республикашыл үкіметке қарсы болды. Ол қызына үйінде жасырынған, бірақ полиция шабуыл жасап, бір аптаға қамауға алып, кейін дәстүршіл Сокорро Бланко қарсылық тобы арқылы босатылған. Олар оны жалған құжатпен әскери қызметке жарамсыз деп танығанша жасырып қойды. Ол жергілікті республикалық үкімет реквизициялаған құс фермасын басқара бастады, бірақ ол экономикалық тұрғыдан тиімді емес еді. Комитет арқылы басқару тәжірибесі оның коммунизмге деген жеккөрушілігін күшейтті. Ол жалған құжаттарын пайдаланып, мүмкіндігінше тезірек қашу ниетімен, республикалық әскерге қайтадан қосылды. Ол фронт желісіне жақын жерде телеграф сымдарын салуға ерікті болды. Ол 1938 жылдың қыркүйегінде Эбро шайқасында Ұлттық жақтауға көшті. Алайда, оған Ұлттық тарап та бірдей жаман қарады, олардың фашистік ықпалын ұнатпай, полковниктің ұрып-соғып, түрмеге қамауы Пухольдың монархияға жанашырлығын білдіргеніне байланысты болды. Екі жақтағы тәжірибесі оған фашизм мен коммунизмді жек көруді ұялатты, ол екеуіне де бірде-бір оқ атпай, екі жаққа да қызмет етуге тырысқанына мақтанады.

Spanish double agent for the British in World War II

Juan Pujol García (ˈxwan puˈʝol ɣaɾˈθi. a; 14 February 1912 – 10 October 1988), also known as Joan Pujol i García , was a Spanish spy who acted as a double agent loyal to Great Britain against Nazi Germany during World War II, when he relocated to Britain to carry out fictitious spying activities for the Germans. He was given the codename Garbo by the British; their German counterparts codenamed him Alaric and referred to his non existent spy network as "Arabal". After developing a loathing of political extremism of all sorts during the Spanish Civil War, Pujol decided to become a spy for Britain as a way to do something "for the good of humanity". contacted the British Embassy in Madrid, which rejected his offer. Undeterred, he created a false identity as a fanatically pro Nazi Spanish government official and successfully became a German agent. He was instructed to travel to Britain and recruit additional agents; instead he moved to Lisbon and created bogus reports about Britain from a variety of public sources, including a tourist guide to Britain, train timetables, cinema newsreels and magazine advertisements. Although the information would not have withstood close examination, Pujol soon established himself as a trustworthy agent. He began inventing fictitious sub agents who could be blamed for false information and mistakes. The Allies finally accepted Pujol when the Germans expended considerable resources attempting to hunt down a fictitious convoy. The third of four children, Pujol was sent at age seven to the Valldemia boarding school run by the Marist Brothers in Mataró, 20 mile (32 km) from Barcelona; he remained there for the next four years. The students were only allowed out of the school on Sundays if they had a visitor, so his father made the trip every week. His mother came from a strict Roman Catholic family and took Communion every day, but his father was much more secular and had liberal political beliefs. At age thirteen, he was transferred to a school in Barcelona run by his father's card playing friend After an argument with a teacher, he decided that he no longer wished to remain at the school, and became an apprentice at a hardware store. Pujol engaged in a variety of occupations prior to and after the Spanish Civil War, such as studying animal husbandry at the Royal Poultry School in Arenys de Mar and managing various businesses, including a cinema. Pujol's father left his family well provided for, until his father's factory was taken over by the workers in the early stages of the Spanish Civil War. Pujol was managing a poultry farm north of Barcelona in 1936 when the Spanish Civil War began. His sister Elena's fiancé was taken by Republican forces. Later, she and his mother were arrested and charged with being counter revolutionaries. A relative in a trade union was able to rescue them from captivity. He was called up for military service on the Republican side (in opposition to Francisco Franco's Nationalists), but opposed the Republican government due to their treatment of his family. He hid at his girlfriend's home until he was captured in a police raid and imprisoned for a week, before being freed via the Traditionalist resistance group Socorro Blanco. They hid him until they could produce fake identity papers that showed him to be too old for military service. He started managing a poultry farm that had been requisitioned by the local Republican government, but it was not economically viable. The experience with rule by committee intensified his antipathy towards Communism. He re joined the Republican military using his false papers, with the intention to desert as soon as possible, volunteering to lay telegraph cables near the front line. He managed to desert to the Nationalist side during the Battle of the Ebro in September 1938. However, he was equally ill treated by the Nationalist side, disliking their fascist influences and being struck and imprisoned by his colonel upon Pujol's expressing sympathy with the monarchy. His experience with both sides left him with a deep loathing of both fascism and Communism, He was proud that he had managed to serve both sides without firing a single bullet for either.

Тәуелсіз тыңдау

1940 жылы Екінші дүниежүзілік соғыстың басында Пухоль "адамзаттың игілігі үшін" Германияның сол кездегі жалғыз қарсыласы болған Ұлыбританияға көмектесу қажет деп шешті. Ол Мадридтегі "Абвер" агенті, "Фредерик" кодын қолданатын Фридрих Кнаппе Ратеймен байланысқа түсті. "Абвер" Пухольді қабылдап, оған тыңшылыққа жедел курс (жасырын жазуды қоса), көрінбейтін сияның құтысы, код кітабы және 600 фунт стерлинг шығынға берді. Оның міндеті – Ұлыбританияға көшіп, британдық агенттер желісін құру болатын. Ол Ұлыбританияда саяхаттап жүргенімді айтты және жол шығыстарын британдық теміржол кестесінде көрсетілген бағаларға сәйкес берді. Пухольдің сол кездегі Ұлыбританияда қолданылатын ондық емес валюта жүйесімен таныс болмауы қиындық тудырды. Ол кезде Ұлыбританияның валюта бірлігі – фунт стерлинг 20 шиллингке бөлінетін, әр шиллингте 12 пенс болатын. Пухоль осы күрделі жүйеде шығындарын есептей алмағандықтан, оларды тізімдеп, сомасын кейін жіберемін деді. Осы уақыт ішінде ол Ұлыбританияның әртүрлі аймақтарында тұратын, құрастырылған суб-агенттердің кең желісін жасады. Ұлыбританияға ешқашан бармағандықтан, бірнеше қателіктер жіберді, мысалы, Глазгодағы байланысы "бір литр шарап үшін кез келген нәрсе істейді" деді, шотландықтардың ішу әдеттерін немесе Ұлыбританияда метрикалық жүйе қолданылмағанын білмеді. Соғысқа кіргеннен кейін АҚШ-қа жүгінді, Лиссабондағы әскери атташе кеңсесіндегі АҚШ Әскери-теңіз күштерінің лейтенанты Патрик Деморестпен байланысқа түсті, ол Пухольдің әлеуетін таныды. Миллс оның ісін испан тілінде сөйлейтін офицер Харриске тапсырды. Кейде агенттерінің неліктен немістер білетін ақпаратты жеткізбегенін түсіндіру үшін себептер ойлап табуға мәжбүр болды. Мысалы, ол өзінің (жасаған) Ливерпульдегі агенты сол порттан үлкен флот қозғалысы алдында ауырып қалғанын және оқиға туралы хабарлай алмағанын хабарлады. Бұл оқиғаны растау үшін агент ақыры "қайтыс болды" және оның жергілікті газеттегі некрологы немістерді сендіру үшін қосымша дәлел ретінде жарияланды. Немістер агенттің жесіріне зейнетақы төлеуге де көндірілді. Радиобайланыс үшін "Аларикке" немістердегі ең күшті қолмен шифрлау қажет болды. Немістер Гарбоға осы жүйені берді, ол Блетчли Парктегі шифрлаушыларға жіберілді. Гарбоның шифрланған хабарламалары Мадридте қабылданып, қолмен шифрланбастан, Берлинге қайта жіберу үшін "Энигма" машинасымен қайта шифрлануы керек еді. Бастапқы мәтін мен "Энигма" машинасымен шифрланған нұсқасы болғандықтан, шифрлаушылар немістердің "Энигма" кілтіне таңдалған ашық мәтіндік шабуыл үшін ең жақсы материалға ие болды.

In 1940, during the early stages of World War II, Pujol decided that he must make a contribution "for the good of humanity" by helping Britain, which was at the time Germany's only adversary. He contacted Friedrich Knappe Ratey, an Abwehr agent in Madrid, codenamed "Frederico". The Abwehr accepted Pujol and gave him a crash course in espionage (including secret writing), a bottle of invisible ink, a codebook, and £600 for expenses. His instructions were to move to Britain and recruit a network of British agents. He claimed to be travelling around Britain and submitted his travel expenses based on fares listed in a British railway guide. Pujol's unfamiliarity with the non decimal system of currency used in Britain at the time was a slight difficulty. At this time Great Britain's unit of currency, the pound sterling, was subdivided into 20 shillings, each having twelve pence. Pujol was unable to total his expenses in this complex system, so simply itemised them, and said that he would send the total later. During this time he created an extensive network of fictitious sub agents living in different parts of Britain. Because he had never actually visited the UK, he made several mistakes, such as claiming that his alleged contact in Glasgow "would do anything for a litre of wine", unaware of Scottish drinking habits or that the UK did not use the metric system. approached the United States after it had entered the war, contacting U. S. Navy Lieutenant Patrick Demorest in the naval attache's office in Lisbon, who recognised Pujol's potential. Mills passed his case over to the Spanish speaking officer Harris. On occasion, he had to invent reasons why his agents had failed to report easily available information that the Germans would eventually know about. For example, he reported that his (fabricated) Liverpool agent had fallen ill just before a major fleet movement from that port, and so was unable to report the event. To support this story, the agent eventually "died" and an obituary was placed in the local newspaper as further evidence to convince the Germans. The Germans were also persuaded to pay a pension to the agent's widow. For radio communication, "Alaric" needed the strongest hand encryption the Germans had. The Germans provided Garbo with this system, which was in turn supplied to the codebreakers at Bletchley Park. Garbo's encrypted messages were to be received in Madrid, manually decrypted, and re encrypted with an Enigma machine for retransmission to Berlin. Having both the original text and the Enigma encoded intercept of it, the codebreakers had the best possible source material for a chosen plaintext attack on the Germans' Enigma key.

Фортитуд операциясы

1944 жылдың қаңтар айында немістер Пухольға Еуропаға ірі масштабты шабуыл жасалатынына сенетіндерін айтты және хабарласып тұруды сұрады. Бұл шабуыл «Оверлорд» операциясы болды, ал Пухоль «Фортитуд» операциясында жетекші рөл атқарды, бұл «Оверлордты» жасыру мақсатындағы алдау науқаны еді. 1944 жылдың қаңтарынан бастап D күніне дейін ол 500-ден астам радиохабар жіберді, кейде күніне жиырмадан астам хабар таратты. Нормандия жағалауына шабуыл жоспарлау кезінде одақтастар неміс басшыларын Довер бұғазында қону болатынына сендіріп алдаудың өте маңызды екенін түсінді. ОКВ Гарбоның хабарларын толығымен қабылдады, сондықтан олар екі бронетанкілік дивизияны және 19 жаяу әскер дивизиясын 1944 жылдың шілде және тамыз айларында Кале аймағында екінші шабуылды күтіп тұрып қалдырды. Батыс майданындағы неміс бас қолбасшысы, фельдмаршал Герд фон Рундштедт, генерал Эрвин Роммельге бұл дивизияларды Нормандияға жылжытуға рұқсат бермеді. Маусымның соңында немістер Гарбоға V-1 ұшқыш бомбаларының құлауы туралы хабарлауды тапсырды. Шексіз күдік тудырмай жалған ақпарат берудің жолын таба алмағандықтан және дұрыс ақпарат беруге ниеті болмағандықтан Харрис Гарбоның «ұсталғандығын» ұйымдастырды. Бірнеше күннен кейін ол Лондоннан қашуға «мұқтаж» екенін көрсетіп, қызметке қайта оралды және ішкі істер министрінің оның заңсыз ұстауы үшін «ресми» кешірім хатын алды. Соғыс барысында немістер Пухольге оның агенттер желісін қолдау үшін 340 000 АҚШ доллары төледі, бұл желі бір кезде 27 ойдан шығарылған кейіпкерден тұрды.

Құрметтер

Аларик ретінде ол 1944 жылдың 29 шілдесінде неміс соғыс машинасына қызмет еткені үшін екінші дәрежелі Темір крестпен марапатталды. Бұл награда көбінесе майдан жекпе-жектеріне қатысқандарға беріліп, Гитлердің жеке рұқсаты қажет еді. Темір крест радио арқылы табыс етілді. Нацистер алданып қалғанын ешқашан білмеді, сондықтан Пухоль, сондай-ақ тағы бір қос агент Эдди Чепмен, Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде екі тараптан да марапат алған санаулы адамдардың қатарына енді. Олар 1985 жылы жарық көрген «Операция Гарбо» автобиографиясын бірлесіп жазды. Аласонның ұсынысымен Пухоль Лондонға сапар шегіп, Букингем сарайында Принц Филиппен ерекше ұзақ әңгімелесті. Содан кейін ол Арнайы күштер клубына барып, бұрынғы әріптестерімен – Т. А. Робертсон, Роджер Флитвуд Хескет, Сирил Миллс және Десмонд Бристоупен қайта кездесті. 1984 жылғы 6 маусымда, Д-Дейдің 40 жылдығында Пухоль Нормандияға барып, жағажайларды аралап, қаза тапқандарға құрмет көрсетті. Кариб теңізі жағасындағы Анри Питтье ұлттық паркінің ішіндегі қала.

Өтірік агенттер желісі

Пужолдің әрбір құрастырылған адамына қосымша төменгі деңгейдегі агенттерді іздеу жұмысы тапсырылған.

Әдебиет және музыка

Жалған тыңшы (1971), британдық журналист Сефтон Делмердің еңбегі; Пухольдің есімі оның отбасын қорғау үшін "Жорже Антонио" деп өзгертілді. Британдық романист Дерек Робинсонның "Эльдорадо желісі" (1979) романы Найджел Уэсттің деректік еңбегінен алты жыл бұрын жарық көрді. Overlord, Underhand (2013) американдық автор Роберт П. Уэллс жазған, ол Хуан Пухольдің (Агент Гарбо) – МИ5-тегі қос тыңшының, Испания азамат соғысынан 1944 жылға дейінгі оқиғасын көркемдеп баяндайды; Quicksand (1971) әні, Дэвид Боуидің Hunky Dory альбомында оны ("Мен Гарбоның көзіндегі бұрмаланған есім") деп сөздейді.

Кино және теледидар

Гарбо: Шпион (Эль Эспиа). Эдмон Рохтың режиссерлік еткен деректі фильмі. Өндірісі: Ikiru Films, Colose Producciones, Centuria Films, Испания 2009. Нацистерді алдаған адам. 90 минуттық испандық деректі фильм ағылшын тіліне аударылып, Storyville сериясы аясында көрсетілді, алғаш рет BBC Four телеарнасында 2011 жылдың 22 ақпанында көрсетілді. "Құпия D күні" АҚШ теледидары, 1998 жылы француз актері Сэм Шпигель рөлінде бейнеленді. Гарбо - алдаудың шебері. 1992 жылы Columbia House және A&E 30 минуттық деректі фильмі.

Гарбо туралы көркем фильмдер бірнеше рет түсіруге тырысылды, бірақ олардың ешқайсысы қазірге дейін өндіріске енбеді.