Кіріспе

Темір циклі күкірт, азот және фосфор циклдерімен маңызды өзара әрекеттеседі. Ерітілген Fe(II) электрон доноры ретінде әрекет ете алады, тотыққан органикалық және органикалық емес электрон қабылдағыштарды, соның ішінде O2 және NO3, төмендетіп, Fe(III) күйіне өтеді. Тотыққан темір күкірт, H2 және органикалық көміртек қосылыстары үшін электрон қабылдағыш бола алады. Бұл темірді төмендетілген Fe(II) күйіне қайтарады, цикл аяқталады. Су жүйелерінде Fe(II) мен Fe(III) арасындағы темірдің өзгеруі тұщы су фосфор циклымен өзара әрекеттеседі. Судағы оттегі бар болғанда, Fe(II) абиотикалық жолмен немесе литотрофтық тотығу арқылы микроорганизмдердің әрекетінен Fe(III) күйіне тотығады. Fe(III) темір гидроксидтерін құрауы мүмкін, олар фосформен берік байланысып, биожетімді фосфор қорынан оны алып тастайды, бұл бастапқы өнімділікті шектейді. Оттегі жоқ жағдайларда Fe(III) төмендетілуі мүмкін және микроорганизмдер оны органикалық көміртек немесе H2 үшін соңғы электрон қабылдағыш ретінде пайдаланады. Бұл фосфорды биологиялық қолдану үшін суға қайта шығарады. Темір және күкірт циклдері бірнеше тұста өзара әрекеттесе алады. Қызғылт күкірт бактериялары мен жасыл күкірт бактериялары оттегісіз фотосинтез кезінде Fe(II) электрон доноры ретінде пайдалана алады. Оттегісіз ортада сульфатты төмендетуші бактериялар сульфатты сульфидке дейін төмендете алады, ол Fe(II) мен байланысып, судан тұншығып, темір мен күкіртті алып тастайтын қатты минерал – темір сульфидін құрайды. Темір, фосфат және күкірт циклдері бір-бірімен өзара әрекеттеседі. Сульфид фосфатпен байланысқан Fe(III) темірін төмендетуі мүмкін, егер басқа металл иондары жеткіліксіз болса, бұл фосфатты босатып, темір сульфидін құрайды. Темір азотты бекітуге қатысатын ферменттердің құрамындағы рөлінен басқа, азот циклында да маңызды рөл атқарады. Оттегі жоқ жағдайларда Fe(II) электронын сыйлай алады, оны NO3− қабылдайды, ол бірнеше азот қосылыстарына – NO2−, N2O, N2 және NH4+ тотығады, ал Fe(II) Fe(III) күйіне дейін төмендейді. Темір мен азоттың артуы субтропикалық Солтүстік және Оңтүстік Тынық мұхиттарында теңіздік азотты бекітуді күшейтеді. Субтропикалық, тропикалық және HNLC аймақтарында темірдің мөлшерінің артуы көміртегінің сіңірілуіне әкелуі мүмкін, бұл жаһандық көміртегі циклына әсер етеді.