Кіріспе

chembox
| Verifiedfields = өзгертілген
| Watchedfields = өзгертілген
| verifiedrevid = 444011638
| Name = Methanethiol
| ImageFile Ref =
| ImageFile = Methanethiol.svg
| ImageSize = 150px
| ImageName = Метанетиол
| ImageFileL1 = Methanethiol 3D balls.png
| ImageNameL1 = Метанетиол молекуласының шарлы-сабақты моделі
| ImageFileR1 = Methanethiol 3D vdW.png
| ImageNameR1 = Метанетиол молекуласының кеңістікті толтыру моделі
| PIN = Метанетиол
| OtherNames = Метилмеркаптан, Меркаптометан, Метиол, Тиометил спирті / Тиометанол, Метилтиол
|Section1=
|Section2=Chembox қасиеттері
| Formula = CH3SH
| MolarMass = 48.11 г·моль−1
| Appearance = түссіз газ
| LC50 = 3.3 ppm (егеуқұйрық, 2 сағат) 675 ppm (қоян, 4 сағат)
| LD50 = 60.67 мг/кг (сүтқоректілер)
| ExploLimits = 3.9% – 21.8%

Метанетиол батпақтардағы органикалық заттардың ыдырауынан бөлінеді және кейбір аймақтардың табиғи газында, көмірде және кейбір шикі мұнайларда кездеседі. Ол түрлі өсімдіктер мен көкөністерде, мысалы, түймедақта таралған. Жер бетіндегі теңіз суында метанетиол – балдырлардың метаболиті диметилсульфонипропионаттың (DMSP) негізгі ыдырау өнімі. Теңіз бактериялары өз белоктеріндегі күкірттің көп бөлігін DMSP-ны ыдырату және метанетиолды қосу арқылы алады, тіпті метанетиол теңіз суында сульфаттан әлдеқайда төмен концентрацияда болатындығына қарамастан (~0.3 нМ-ге қарсы 28 мМ). Бактериялар оттегі бар және жоқ ортада да метанетиолды диметил сульфидіне (DMS) айналдыра алады, бірақ жер бетіндегі теңіз суының көп бөлігі басқа жолмен түзіледі. DMS және метанетиол кейбір микроорганизмдер үшін кейбір анаэробты топырақта метаногенез үшін субстрат ретінде қолданылуы мүмкін. Метанетиол – аспаржаның метаболизмі нәтижесінде пайда болатын қосалқы өнім. Бұрын аспаржа жегеннен кейін несепте метанетиолдың түзілуі генетикалық белгі деп есептелген. Бірақ соңғы зерттеулер көрсеткендей, ерекше иіс шындығында аспаржа жегеннен кейін барлық адамдарда пайда болады, ал оны сезу қабілеті ("аспаржа зәрi" құрамындағы көптеген компоненттердің бірі – метанетиол) генетикалық белгі болып табылады. Зәрдің иісін өзгертетін химиялық компоненттер аспаржа жегеннен кейін 15 минут ішінде байқалады.

Қолданылуы

Метанетиол негізінен құс пен мал азығында диеталық компонент ретінде қолданылатын, қажетті аминқышқыл – метионин өндірі үшін пайдаланылады.

Қауіпсіздік

Қауіпсіздік деректер жадында (SDS) метанэтиол түссіз, жанғыш газ ретінде, өте күшті және жағымсыз иісімен сипатталған. Өте жоғары концентрацияда ол өте улы және орталық нерв жүйесіне әсер етеді. Оның тез таралғыш иісі қауіпті концентрациялар туралы ескертеді. 1 ppb иіс шегі тіркелген. АҚШ Еңбек қауіпсіздігі және денсаулықты қорғау басқармасының (OSHA) шекті мәні 10 ppm құрайды.

Апаттар

2001 жылы Мичиган штатының Трентон қаласының жанында теміржол вагонында болған өрттен үш адам қаза тауып, тоғыз адам жарақат алды. 2014 жылдың 15 қарашасында Техас штатындағы Ла Порте қаласындағы DuPont зауытында метил меркаптанның қауіпті шығарылуына байланысты төрт адам қаза тауып, бір адам жарақат алды. 2022 жылдың 14 шілдесінде Солтүстік Каролина штатының Шарлотта қаласында метанетиолдың кездейсоқ шығарылуы болды. Жарақат алғандар болмады, бірақ сирек кездесетін ауа райы құбылысының салдарынан иіс бірнеше сағат бойы сақталды. Көптеген адамдар табиғи газ ағып жатыр деп ойлады, бұл апаттық шақырулардың көп болуына және бірнеше жергілікті мемлекеттік мекеменің жабылуына әкелді. 2024 жылдың 10 сәуірінде Columbia Gas компаниясы үшін "жоғары тұрған жеткізушіге" байланысты табиғи газ желісіне күтілгеннен артық метил меркаптанның кездейсоқ шығарылуы болды. Бұл шығарылуды Огайо штатының Ричленд, Эшленд және Лорейн округтерінің тұрғындары байқады. Иістің көзі анықталғанша, сақтық шаралары ретінде көптеген мектептер сабақты тоқтатты және көптеген эвакуациялар жүргізілді. Белгілі бір жарақат немесе өлім туралы хабарламалар түскен жоқ.