Кіріспе
Чили президенті сайлауы Чилиде 1999 жылдың 12 желтоқсанында өтті, екінші тур 2000 жылдың 16 қаңтарында болды. Бірінші турға алты кандидат қатысты, олардың ішінде екі әйел тұңғыш рет сайлауға түсті. Бұл сайлауда екі турлы жүйе де қолданысқа енгізілді. Бірінші турдың нәтижесі бойынша Рикардо Лагос пен Хоакин Лавин ең көп дауыс жинаған екі кандидат атанды, Лагос шамалы артықшылыққа ие болды. Екінші турда Лагос 51% дауыспен жеңіске жетті, ал Лавин 49% дауысқа ие болды.
Presidential elections were held in Chile on 12 December 1999, with a second round on 16 January 2000. Six candidates contested the first round, including two women running for the first time. The elections also saw the introduction of a two round system. Ricardo Lagos and Joaquín Lavín emerged as the top two candidates in the first round, with Lagos having a slight lead. In the second round, Lagos won with 51% of the vote against Lavín's 49%.
Концертация кандидаты
1999 жылғы президенттік жарысты елдегі экономикалық дағдарыс көлеңкелеп, Эдуардо Фрей Руис Тагле басшылығына зор қиындықтар туғызды. Ел теріс өсімді бастан өткеріп, жұмыссыздық деңгейі шамамен 11% құрады. Қиын жағдайларға қарамастан, үкіметтегі басты партия – Христиан демократиясы (ХДП) үшінші рет қатарынан жеңіске жеткісі келді. Габриэль Вальдес Суберкасо, Алехандро Фоксли, Энрике Краус және Андрес Зальдивар осы лауазымға таласқан белгілі тұлғалардың қатарында болды. Ақырында, сенатор Андрес Зальдивар ХДП-ның алдын ала кандидаттығына ұсынылды. Ал 1993 жылы Concertación коалициясының сол қанаты үшін күрескен Рикардо Лагос Эскобар тағы да солшылдардың кандидат ретінде көзге түсті. Лагос 1998 жылдың 31 шілдесінде президенттік науқанына толыққандай назар аудару үшін Қоғамдық жұмыстар министрі лауазымынан бас тартты. Ол науқанын Чили XXI қорынан бастады, онда науқанында маңызды рөл атқаратын команданы құрды. 1999 жылдың 30 мамырында, жексенбі күні, 1,2 миллионнан астам сайлаушы қатысқан ашық және міндетті алдын ала сайлау өтті. Рикардо Лагос 71% дауыспен Андрес Зальдиварды жеңіп, жеңіске жетті.
Альянса кандидаты
Жоакин Лавин оңшылдардың президенттікке үміткерлігінде жетекші күшке айналды. Ол 1992 жылдан 1999 жылға дейін Лас-Кондес қаласының әкімі болып екі рет табысты қызмет етті, 1996 жылғы қайта сайлау науқанында дауыстардың 78 пайызын жеңіп алды. Лавин оңшыл кандидаттар үшін көбінесе қол жеткізе алмайтын нәрсеге қол жеткізе алатын, перспективалы кандидат болып көрінді. Әкімдік қызметінің кезеңінде Лавин қалалық референдумдар, қауіпсіздік шаралары және тиімді коммуникация арқылы жергілікті қоғамдық мәселелерді шешуге бағытталған басшылық стилін енгізді. Ұлттық Жаңару партиясында кәсіпкер Себастьян Пиньераға бастапқыда үміткер ретінде көбірек сенім артылған, бірақ төрт айлық науқаннан кейін ол Лавиннің пайдасына өзінің кандидатурасын қайтарды.
Басқа кандидатуралар
Коммунистік партия мүшесі Глэдис Марин 1998 жылғы маусымда 1999 жылғы сайлауда Солшыл Бірліктің президенттік кандидат атанды. Бұл – Коммунистік партия мүшесінің осы лауазымға алғаш рет ұсынылуы болды. Оның кандидаттығы қазіргі жүйеге баламалы әлеуметтік және саяси қозғалыс құруға бағытталған. Жаңа Зеландиядағы бұрынғы елші Томас Хирш 1999 жылы президенттікке кандидат ретінде жарияланды. Ол 1993 жылы Консертасиядан шыққанға дейін Гуманистік партияның мүшесі болған. Хирш өз партиясының және "Жасылдардың" қолдауын алды. Тәуелсіз кандидат Сара Ларраин түрлі экологиялық ұйымдардың қолдауына ие болды. Ол өзінің кандидаттығын тіркеу үшін қажетті қолдардың 0,5% жинақтады. Бұрынғы PDC мүшесі Артуро Фрей Боливар 9 тамызда кандидат ретінде жарияланды. Ол Орталық-Орталық одағынан, тәуелсіздерден және басқа да топтардан қолдау алып, Халықтық Альянс құрды. Ол президент, өзінің туысы Эдуардо Фрей Руис Тагледен қолдау алмады.
Ұсынылған кандидатуралар қабылданбады
Евангелистік пастор Сальвадор Пино Бустос тәуелсіз президенттік кандидаттығын ұсынды, бірақ заңмен белгіленген ең төменгі қол қою санына жетпегендігі және саяси партиялармен байланысты қол қоюшылардың рұқсат етілген максималды пайызын асырғандықтан қабылданбады.
Бірінші раунд
Концертацияның ашық праймеризді тойлауы оларды оптимизмге толы қылды, себебі таза және ұйымдастырылған процеске қатысудың жоғары деңгейі көптеген адамдарды желтоқсандағы сайлаудың бұдан бұрын-ақ жеңіліске ұласқанына сендірді. 1,4 миллионнан астам сайлаушының 71% астам дауысын алып Лагостың жеңіске жетуі осы жеңіске жеткендей сезімді күшейтті. Лагос және оның сайлауалды штабы сенімді жеңіске қол жеткізгенін сезініп, кандидаттарының жеңілісінен кейін ішкі дағдарысты бастан өткеріп жатқан Христиан демократиясын қосу үшін президенттік науқанын кейінге шегерді. Алайда, Хоакин Лавиннің белсенді науқаны оған Лагостың жеңіске жету қарқынына қарсы тұруға көмектесті, өйткені ол өзін өзгерістердің кандидаты ретінде көрсетті, ал Лагос экономикалық дағдарысқа жауапты деп есептелді. Лавин Пиночеттің қамауға алынуы арқылы диктатурадан өзін алшақтатып, биліктегі коалицияның кандидатының бұрынғыларына қарағанда сол жаққа қарай жылжуы оған экономикалық дағдарыс тудырған халықтың наразылығын пайдалануға мүмкіндік берді. Бұл дебат 75% жоғары рейтингке ие болды. Лагос 45,9% дауыс жинап, Лавиннің 35,7% дауысына қарсы жеңіске жетті. Дебаттарға дейінгі сауалнамалар екі кандидат арасында минимал айырмашылықты көрсетті, ол бірінші кезеңнің соңына дейін сақталды.
Сауалнамалар
Сауалнама өрісі күндеріЛагосЛавинМаринХиршЛарраинБелгісізСЕПСәуір/мамыр, 199940%29%2%1%2%8%СЕПҚыркүйек/қазан, 199946,4%44,4%3,4%0,8%0,7%1,3%2,9%
Екінші раунд
Рикардо Лагос бірінші турда Жоакин Лавинді 47,96% және 47,51% дауыспен шамалы айырмамен жеңгеннен кейін, жеңімпазды анықтау үшін 2000 жылдың қаңтарында екінші тур өтті. Лагостың бастапқы турда абсолютті көпшілік дауыс жиная алмауы оның үгіт науқанына кері әсер етті, ал Соледад Альвеар, Эухенио Тирони және Карлос Монтес жағдайды түзетуге көмектесу үшін атқарушы директорлар рөлін атқарды. Ал Лавиннің үгіт науқаны "өзгеріс жолындағы күресімен" ерекшеленді, оның аясында ол елдің 70-тен астам қаласына сапар шекті. Бұл 1980 жылғы Конституцияда бекітілген президенттік сайлаудың екінші турындағы алғашқы тәжірибе болды. Коммунистік партияның дауыссыз сайлауға шақыруына қарамастан, олардың үміткері Глэдис Марин, сондай-ақ Сара Ларраин және Томас Хирш жинаған дауыстар Лагосқа берілді, бұл оған 2,6 пайыздық айырмамен жеңіске жетуге мүмкіндік берді. Тағы бір үміткер Артуро Фрей Боливар Хоакин Лавинге қолдау көрсетті.