Солтүстік Норвегиядағы б.з.д. 10 000 жылға дейінгі Комса мәдениеті – ежелгі аңшы-жинаушылар өмірі. Археологиялық жаңалықтар, тас құралдары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Комса мәдениеті (Komsakulturen) – шамамен б.з.д. 10 000 жылдан бастап Солтүстік Норвегияда болған аңшы-жинаушылар мәдениеті. Мәдениеттің аты Финнмарк қауымындағы Альта ауылындағы Комса тауының атымен аталады, осы жерде мәдениет қалдықтары алғаш рет табылды. Бұл терминді норвегиялық археолог Андерс Нуммедал (1867–1944) 1925 жылы Комса тауында жасаған қазбаларынан кейін алғаш рет қолданды. 1970 жылдары Арктикалық шеңбердің солтүстігіндегі «Комса» типіндегі тас құралдар мәдениеті мен Трёнделагтан Ослофьордқа дейінгі «Фосна» типі арасындағы айырмашылық ескірді. Бүгінде екі құбылыс та бір мәдениеттің әртүрлі құралдары деп есептеледі. Финляндия Лапландиясынан табылған жаңа археологиялық ескерткіштер бастапқыда Комса мәдениетінің ішкі аспектісін, норвегиялық жағалаудан табылған ең ерте нұсқаларымен бірдей ескі екенін көрсетті. Алайда, қазіргі кезде бұл материал Солтүстік-Орталық Ресей мен Балтық теңізінің шығысындағы заманауи пост-свидер мәдениетімен байланысты және Скандинавияның солтүстігіне жасалған жеке ерте шабуылды білдіреді деп саналады. Бүгінде кең таралған пікір бойынша, Солтүстік Норвегия жағалауының ең алғашқы қоныстары Норвегияның батыс және оңтүстік-батыс жағалауында, және соңында Солтүстік-Батыс Еуропаның соңғы палеолиттік Ахренсбург мәдениетінде пайда болды. Комса тайпалары соңғы мұз дәуірінде (б.з.д. 11 000–8000 жылдар аралығында) мұздың шегінуімен ашылған жаңа елді мекендерге қарай Норвегия жағалауын бойлай жылжуға ұмтылған. Бұрынғыда кейбір элементтер қазіргі Финнмаркқа солтүстік-шығыстан, мүмкін Кола түбегінің мұзсыз жағалауларынан келген болуы мүмкін деп есептелген. Алайда, соңғы зерттеулер көрсеткендей, бұрын «Комса» континуумының екінші кезеңіне жатқызылған Варангерфьорд аймағындағы жағалаудағы бірқатар ескерткіштер шын мәнінде оңтүстік-шығыстан (Солтүстік-Батыс Ресей) жасалған ерте шабуылды көрсетеді және Солтүстік Финляндия Лапландиясында табылған ерте пост-свидерлік ағынымен байланысты. Археологиялық мәліметтерге сәйкес, Комса мәдениеті негізінен теңізге бағытталған, көбінесе итшабақ аулаумен айналысқан, кеме жасаушылар мен балықшылар болған. Осы мәдениеттің оңтүстік Норвегиядағы Фосна түрімен салыстырғанда, тас құралдары мен басқа да құралдары салыстырмалы түрде қарапайым. Бұл аймақтағы қыш тастың жетіспеуімен түсіндіріледі.
The Komsa culture (Komsakulturen) was a Mesolithic culture of hunter gatherers that existed from around 10,000 BC in Northern Norway. The culture is named after Mount Komsa in the community of Alta, Finnmark, where the remains of the culture were first discovered. The term was first used by the Norwegian archaeologist Anders Nummedal (1867–1944) after the discoveries he made on Mount Komsa in 1925. The distinction between a "Komsa" type of stone tool culture north of the Arctic Circle and a "Fosna" type from Trøndelag to Oslofjord was rendered obsolete in the 1970s. Nowadays both phenomena are ascribed to different types of tools of the same culture. Recent archaeological finds from Finnish Lapland were originally thought to represent an inland aspect of the Komsa culture equally old as the earliest finds from the Norwegian coast. However, this material is now considered to be affiliated with the contemporary Post Swiderian culture of North Central Russia and the eastern Baltic and thus to represent a separate early incursion into northernmost Scandinavia. The commonly held view today is that the earliest settlement of the North Norwegian coast originated on the western and southwestern coast of Norway and ultimately in the final Palaeolithic Ahrensburg culture of northwestern Europe. The Komsa are thought to have followed the Norwegian coastline when receding glaciation at the end of the last ice age (between 11,000 and 8000 BC) opened up new areas for settlement. It was formerly believed that some elements may have moved into modern day Finnmark from the northeast, possibly coming from ice free coasts of the Kola Peninsula. However, recent research indicates that a number of the coastal sites in the Varangerfjord area previously attributed to the second phase of the "Komsa" continuum actually represent an early incursion from the southeast (northwestern Russia) and are related to the early Post Swiderian influx discovered in northernmost Finnish Lapland. Archaeological evidence indicates that the Komsa culture was almost exclusively sea oriented, living mainly off seal hunting and being able boat builders and fishermen. In comparison to the southern Norway's contemporary Fosna variety of this same culture, stone tools and other implements appear relatively crude. This has been explained with a paucity of flintstone in the region.