Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Уэльстегі индустрияландырылған қала маңындағы аңғарлар тобы
Group of industrialised peri urban valleys in South Wales
Оңтүстік Уэльс аңғарлары (Cymoedd De Cymru) – Оңтүстік Уэльстегі индустрияландырылған қала маңындағы аңғарлар тобы. Көптеген аңғарлар солтүстік-оңтүстік бағытта, бірін-біріне шамамен параллель жүреді. "Аңғарлар" (Y Cymoedd) деп жиі аталатын бұл аймақтар батыстағы Кармартенширден шығыстағы Монмутширге дейін созылады; Гламорган алқабының мал өсіру аймағының шетіне және Суонси, Кардифф және Ньюпорт қалаларына жақын жағалау жазығына дейін жетеді.
The South Wales Valleys (Cymoedd De Cymru) are a group of industrialised peri urban valleys in South Wales. Most of the valleys run northsouth, roughly parallel to each other. Commonly referred to as "The Valleys" (Y Cymoedd), they stretch from Carmarthenshire in the west to Monmouthshire in the east; to the edge of the pastoral country of the Vale of Glamorgan and the coastal plain near the cities of Swansea, Cardiff, and Newport.
Тарих
XIX ғасырдың ортасына дейін Оңтүстік Уэльс аңғарларында сирек қоныстанған. Аңғарлардағы индустриализация екі кезеңде жүрді. Біріншісі, XVIII ғасырдың екінші жартысында, негізінен ағылшын кәсіпкерлері аңғардың солтүстік жиегінде темір өнеркәсібін құрды. Бұл Оңтүстік Уэльсті 19 ғасырдың ортасына дейін темір өндіруде Ұлыбританияның ең маңызды аймағына айналдырды. Екіншісі, 1850 жылдан бастап Бірінші дүниежүзілік соғысқа дейін, Оңтүстік Уэльс көмір кені бу көмірі мен антрацитпен жабдықтау үшін дамыды. Оңтүстік Уэльс аңғарлары Ұлыбританиядағы жалғыз таулы көмір кендерін қамтыды. Топография тау-кеншілік қауымдастықтарының қалыптасуын анықтады, қалалық дамудың «қол және саусақтар» үлгісі қалыптасты. 1851 жылы Ронда аңғарында 1000-нан аз адам болса, 1870 жылы – 17 000, 1901 жылы – 114 000, 1911 жылы – 153 000 адамға жетті. Бірақ урбанизацияның кең ауқымы географиялық жағдайлармен шектелді – Ронда қала емес, бірнеше ауылдардан тұратын жиынтық болды. 19 ғасырдың соңы мен 20 ғасырдың басында аңғарлар халқының құрамында жастар мен ерлер көптеп кездесті, олардың көпшілігі Уэльстің басқа аймақтарынан немесе алыс жерлерден келген көшіп келгендер еді. Көмірге тәуелді қалған өнеркәсіптердің ішінде сапалы көмірге, әсіресе кокс көміріне сұраныс болды, ол болат өнеркәсібіне қажетті еді. Гламорган көмірінің елу пайызы қазір болат зауыттарына жеткізілді, екінші ең ірі нарық – үй жылыту, онда 1956 жылы «Таза ауа» заңы қабылданғаннан кейін Оңтүстік Уэльс көмір кенінің «түтінсіз» көмірі қайтадан танымал болды. Осы екі нарық Уэльстегі кендердің тағдырын анықтады, екі сектордың да сұранысы төмендегенде тау-кен өнеркәсібі одан әрі тарылды. Сонымен қатар, Франция, Италия және Бельгия сияқты Еуропаның басқа аймақтарына экспорт күрт төмендеді: 1900 жылғы 33%-дан 1980 жылға қарай шамамен 5%-ға дейін. Уэльс кендері салыстырмалы түрде көне болды, желдету, көмір дайындау және қуатпен жабдықтау әдістері он жыл бұрынғы стандарттарда болды. 1956 жылғы өнеркәсіптік дағдарыстан және мұнайдың қолжетімділігінің артуынан кейін бұл көрсеткіш күрт төмендеді. 1966 жылы Таф аңғарындағы Аберфан ауылы Уэльс тарихындағы ең ауыр апаттардың біріне ұшырады, бүгінде Аберфан апаты деп аталады. Таудың үстіндегі кен қалдықтары аңғардың төменгі жағына сырғып, ауылдың бастауыш мектебін қиратып, 144 адамды, оның ішінде 116 баланың өмірін қиды. 1979 жылы Маргарет Тэтчер Ұлыбританияның премьер-министрі болды. Оның еркін нарықтық экономика саясаты ұлттық көмір басқармасымен тез арада қақтығысқа келді. 1984 және 1985 жылдары үкімет Ұлыбританиядағы көптеген кендерді жабу жоспарларын жариялағаннан кейін кеншілер ереуілге шықты. Бұл ереуіл және оның сәтсіздігі келесі он жылда Ұлыбританияның көмір өнеркәсібінің іс жүзінде құлауына әкелді, бірақ өндіру құны мен геологиялық қиындықтар да осы нәтижеге әкелуі мүмкін еді, мүмкін, сәл кейінірек. 2008 жылы Синон аңғарындағы Тауэр кенінің жабылуынан кейін аңғарларда терең көмір кендері қалмады. 1994 жылы жұмысшылар Тауэр кенін үкімет жабуға тырысқанына қарамастан сатып алды. 2002 жылы Уэльс аңғарларындағы жұмыссыздық деңгейі 1980 жылдан бері Ұлыбританиядағы ең жоғары көрсеткіштердің біріне жетті, бұл жергілікті аймақта есірткіге тәуелділіктің өсуіне ықпал еткен маңызды фактор ретінде қарастырылды, ол 2002 жылдың күзінде ұлттық БАҚ-та жарияланды және көбінесе Бирмингем және Бристольден келген есірткі сатушыларымен байланысты болды. Бірақ соңғы кезде аймақта жұмыспен қамту деңгейі айтарлықтай өсті, тіпті Уэльстің басқа аймақтарына қарағанда жылдам өсті. Бұл Еуропалық Одақтың, Ұлыбритания және Уэльс үкіметтерінің миллиардтаған фунт стерлингтік инвестицияларының нәтижесінде болды. Аймақтағы маңызды инвестициялардың жалғасуы да жоспарлануда.
Until the mid 19th century, the South Wales valleys were sparsely inhabited. The industrialisation of the Valleys occurred in two phases. First, in the second half of the 18th century, the iron industry was established on the northern edge of the Valleys, mainly by English entrepreneurs. This made South Wales the most important part of Britain for ironmaking until the middle of the 19th century. Second, from 1850 until the outbreak of the First World War, the South Wales Coalfield was developed to supply steam coal and anthracite. The South Wales Valleys hosted Britain's only mountainous coalfields. Topography defined the shape of the mining communities, with a "hand and fingers" pattern of urban development. There were fewer than 1,000 people in the Rhondda valley in 1851, 17,000 by 1870, 114,000 by 1901 and 153,000 by 1911; but the wider impact of urbanisation was constrained by geography—the Rhondda remained a collection of villages rather than a town. The population of the Valleys in the late 19th and early 20th centuries was disproportionately young and male; many of them were migrants drawn from other parts of Wales or from further afield. Of the few industries that still relied on coal, the demand was for quality coals, especially coking coal, which was required by the steel industry. Fifty percent of Glamorgan coal was now supplied to steelworks, with the second biggest market being domestic heating, in which the "smokeless" coal of the southern Wales coalfield again became fashionable after the Clean Air Act of 1956 was passed. These two markets now controlled the fate of the mines in Wales, and as demand from both sectors fell, the mining industry contracted further. In addition exports to other areas of Europe, traditionally France, Italy and the Low Countries, experienced a massive decline: from 33% around 1900 to roughly 5% by 1980. The Welsh mines were comparatively antiquated, with methods of ventilation, coal preparation and power supply all of a decades earlier standard. which was drastically reduced following an industrial recession in 1956 and an increased availability of oil. In 1966, the village of Aberfan in the Taff valley suffered one of the worst disasters in Welsh history, referred to today as the Aberfan disaster. A mine waste tip on the top of the mountain, which had been developed over a spring, slid down the valley side and destroyed the village junior school, killing 144 people, 116 of them children. In 1979, Margaret Thatcher became Prime Minister of the United Kingdom. Her policies of free market economics soon clashed with the loss making, government owned National Coal Board. In 1984 and 1985, after the government announced plans to close many mines across the UK, mineworkers went on strike. This strike, and its ultimate failure, led to the virtual destruction of the UK's coal industry over the next decade, although arguably costs of extraction and geological difficulties would have had the same result, perhaps a little later. No deep coal mines are left in the valleys since the closure in 2008 of Tower Colliery in the Cynon Valley. Tower had been bought by the workers in 1994, despite government attempts to close it. By 2002, the unemployment rates in the Welsh valleys were among the highest in the whole United Kingdom since the 1980s, and have been seen as a major factor in the rise in drug abuse in the local area, which was highlighted in the national media during the autumn of 2002 and largely linked to drug dealing gangs from Birmingham and Bristol. More recently however employment levels have risen significantly in the area, including growing faster than elsewhere in Wales. This has been driven by billions of pounds of investment into the valleys from EU structural funds, UK government and Welsh government. Significant further investments in the area are also planned to go ahead.
Қазіргі күн
Доңғалақтарда Уэльс халқының шамамен 30% тұрады, бірақ бұл көрсеткіш, әсіресе Жоғарғы Доңғалақтардан эмиграцияның нәтижесінде, ақырындап төмендеп барады. Аймақта Уэльсте туған тұрғындардың үлесі салыстырмалы түрде жоғары (Бленау Гвент және Мертир Тидфилде 90% астам). Доңғалақтарда Уэльстегі тұрғындардың ең жоғары пайыздық көрсеткіші орын алған. Мертир Тидфилде өзін уэльстік деп жариялағандардың ең жоғары көрсеткіші 70,0% құрады. Сондай-ақ, олардың дінге қатысы жоқ екенін айтқандардың саны да ең жоғары болды. Дегенмен, Доңғалақтар тұтастай алғанда бірқатар әлеуметтік-экономикалық мәселелерге тап болып отыр. Халықтың көп бөлігі, әсіресе Жоғарғы Доңғалақтарда, денсаулығына қатысты шектеулер тудыратын созылмалы аурулары бар екенін хабарлайды. Жергілікті тұрғындардың салыстырмалы түрде көп бөлігі өндіріс, денсаулық сақтау және әлеуметтік қызмет көрсету салаларында жұмыс істейді. Елдің қалған бөлігімен салыстырғанда, басқарушылық және кәсіби қызметтерде аз, ал қара жұмыс істейтіндердің саны көп.
The Valleys are home to around 30% of the Welsh population, although this is declining slowly because of emigration, especially from the Upper Valleys. The area has a relatively high proportion of residents (over 90% in Blaenau Gwent and Merthyr Tydfil) born in Wales. The Valleys have the highest percentage of Welsh identifying population in all of Wales. Merthyr Tydfil reported the highest rate of Welsh identifying, with 70.0%. They also had the highest rates of reporting themselves to have 'No religion'. The Valleys as a whole do suffer from a number of socio economic problems however. A high proportion of people report a limiting long term health problem, especially in the Upper Valleys. A relatively large number of local people are employed in manufacturing, health and social services. Fewer work in managerial or professional occupations, and more in elementary occupations, compared to the rest of the country.
Мәдениет
Оңтүстік Уэльс аңғарларында Уэльс халқының көп бөлігі тұрады және Кардиффтің экономикалық үстемдігіне қарамастан, Уэльс мәдениетінің маңызды орталығы болып қала береді. Ұлыбритания Парламентінің Еңбек партиясынан алғаш сайланған депутаты Кир Харди осы аймақтан сайланды, және аңғарлар Еңбек партиясының күшті бекінісі болып табылады. Регби өте танымал, ал аңғар бойындағы жолдардың бойында ойын алаңдарын көруге болады. Аңғарлардың географиялық пішіні мәдениетке әсер етеді. Жолдар аңғарлар бойымен созылып, аңғардағы түрлі елді мекендерді байланыстырады, ал көршілес аңғарлар төбелер мен таулармен бөлініп жатады. Сондықтан, бір аңғардағы қалалар көрші аңғардағы қалаларға қарағанда бір-бірімен тығыз байланысты, тіпті көрші аңғардағы қалалар картада жақын болса да.
The South Wales Valleys contain a large proportion of the Welsh population and remain an important centre of Welsh culture, despite the growing economic dominance of Cardiff. The UK Parliament's first Labour Party MP, Keir Hardie, was elected from the area, and the Valleys remain a stronghold of Labour Party power. Rugby union is very popular, and pitches can be seen along the valley corridors. The geographical shape of the valleys has its effect on culture. Roads stretch along valleys and connect the different settlements in the valley, whereas neighbouring valleys are separated by hills and mountains. Consequently, the towns in a valley are more closely associated with each other than they are with towns in the neighbouring valley, even when the towns in the neighbouring valley are closer on the map.