Скандинавиядағы соңғы палеолит-алғашқы мезолит мәдениеттері
Fosna–Hensbacka culture
Скандинавиядағы тас дәуірінен мезолитке өту кезеңіндегі Fosna–Hensbacka мәдениеті: тұрақтар, құралдар, географиясы және халық саны. Археологиялық зерттеулер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Скандинавиядағы кеш палеолит / ерте мезолиттік мәдениеттер
Late Palaeolithic/early Mesolithic cultures in Scandinavia
Фосна / Хенсбакка (б.з.д. 8300 – б.з.д. 7300, немесе б.з.д. 12000 – б.з. 10500) – Скандинавиядағы екі өте ұқсас кеш палеолит / ерте мезолиттік мәдениеттері және көбінесе олар Фосна–Хенсбакка мәдениеті деген атаумен біріктіріледі. Бұл кешенге Комса мәдениеті де кіреді, ол құралдарының ерекшеліктеріне қарамастан, Фосна мәдениеті тобының бір бөлігі саналады. Басты айырмашылық – Фосна / Комса мәдениеті Солтүстік Норвегияның жағалауы бойында, ал Хенсбакка мәдениеті Батыс Швецияның жағалауында, негізінен Гетеборгтың солтүстігіндегі орталық Бохусленде тараған. Хенсбакка мәдениеті кейін Сандарна мәдениетіне айналды, ол Батыс Швеция жағалауында табылады. Жақындағы зерттеулер көрсеткендей, осы аймақ, атап айтқанда орталық Бохусланда, кеш палеолит / ерте мезолиттік кезеңдегі ауысу кезінде Солтүстік Еуропадағы ең ірі маусымдық тұрғындарға ие болған болуы мүмкін. Бұл, шығыстағы Венерн алабы мен батыстағы Солтүстік теңіз алабының жер бедері арасындағы қарым-қатынастың нәтижесінде туған экологиялық жағдайларға байланысты болды.
The Fosna/Hensbacka ( 8300 BCE – 7300 BCE, or 12000 cal BP – 10500 cal BP), were two very similar Late Palaeolithic/early Mesolithic cultures in Scandinavia, and are often subsumed under the name Fosna–Hensbacka culture. This complex includes the Komsa culture that, notwithstanding different types of tools, is also considered to be a part of the Fosna culture group. The main difference is that the Fosna/Komsa culture was distributed along the coast of Northern Norway, whereas the Hensbacka culture had a more eastern distribution along the coast of western Sweden; primarily in central Bohuslän to the north of Gothenburg. The Hensbacka culture evolved into the later Sandarna culture which is found along the coast of western Sweden. Recent investigations indicate that this particular area, i. e. central Bohuslän, may well have had the largest seasonal population in northern Europe during the Late Palaeolithic/early Mesolithic transition. This was due to environmental circumstances brought about by the relationship between the Vänern basin in the east, and topographical features in the North Sea basin to the west.
FosnaHensbacka мәдениет тобы
Фосна атауы Фосна немесе Лиль Фосеннен, Кристиансундтың бұрынғы атауынан алынған, және бұл Норвегия жағалауындағы ең көне елді мекендерді, Хордаландтан Нордландқа дейін қамтитын жалпы атау. Швецияның батыс жағалауындағы Бохуслендегі ең көне қоныстар (Хенсбакка) Солтүстік Германиядан шыққан Аренсбург мәдениет тобынан туындаған. Шығыс Норвегиядағы ең көне Fosna қоныстары Østfold-тағы Høgnipen-де табылды. Лаврик қаласындағы Паулерде жасалған жаңа қазбалар (2008) одан да көне екенін көрсетеді. Елді мекендер сол кездегі теңіз жағалауына жақын орналасқан, бірақ мұздықтан кейін жердің үнемі көтерілуіне байланысты, қазіргі Норвегияның батысында теңіз деңгейінен 60–70 метр жоғары, ал Høgnipen теңіз деңгейінен 150 метр биіктікте орналасқан. Бұл айырмашылық Скандинавия түбегінің Балтық теңізіне қараған жағындағы жер қыртысының күшті қалпына келуімен байланысты. Қоныстардың орналасуы балық аулау мен теңіз есірткіштерін аулаудың экономика үшін маңызды болғанын көрсетеді, сондай-ақ терімен қапталған ағаш қаңқалы қайықтар қолданылғаны болжанады, себебі Hensbacka қоныстарының көпшілігі (75%) сыртқы архипелагтағы аралдарда орналасқан. Фосна/Хенсбакка мәдениеті – таза аңшы-жинақшы мәдениетін көрсетеді. Қоныстарда археологтар тек тас құралдар мен оларды өндіру қалдықтарын тапқан. Типикалық құралдарға жаңқа балғалар, ланцеолаттар және инелі жебелер жатады.
The name Fosna takes its name from Fosna or Lille Fosen, the former name of Kristiansund, and it is an umbrella term for the oldest settlements along the Norwegian coast, from Hordaland to Nordland. The oldest settlements in Bohuslän on the Swedish west coast (the Hensbacka), derive from the Ahrensburgian culture group from Northern Germany. The oldest Fosna settlements in Eastern Norway are found at Høgnipen in Østfold. New finds (2008) on Pauler in Larvik seem to be even older. The settlements were located close to the contemporary seashore but, due to constant land uplift after deglaciation, they are now 60–70 m above present day sea level in western Norway, while Høgnipen is as high as 150 m above present day sea level, the difference being due to the greater crustal rebound on the Baltic side of the Scandinavian peninsula. Site locations indicate that fishing and seal hunting were important for the economy and it is assumed that hide covered wooden framed boats were used in that the majority of Hensbacka sites ( 75%) are located on islands in the outer archipelago. The Fosna/Hensbacka culture represent a pure hunter gatherer culture. On settlements, archaeologists have only found stone tools and the remains of the production of the same. Characteristic tools include flake axes, lanceolates and tanged arrowheads.