Кіріспе

Аня Сетонның 1954 жылғы романы «Кэтрин» – американдық жазушы Аня Сетонның 1954 жылғы тарихи романы. Ол 14 ғасырдағы Англиядағы тарихи маңызды махаббат оқиғасын – Кэтрин Суинфорд пен Ланкастер герцогы Джон Ганттың, король Эдуард III-нің үшінші баласының қарым-қатынасын баяндайды. Кітап жарық көрген кезде Kirkus Reviews оны автордың «ең көрнекті туындысы» деп атады. 2003 жылы «Кэтрин» романы BBC-нің Ұлыбританияның ең жақсы көретін романдарының тізімінде 95-орынды иеленді. Бұл роман тарихи ойын-сауық әдебиетінің көрнекті үлгісі саналады және жарық көрген күнінен бері үздіксіз басылып келеді.

Сюжеттің қысқаша мазмұны

"Кейтрин" фламандтық қарапайым жаршысы, кейіннен рыцарь болған Кэтрин де Роэттің қызының шын оқиғасын баяндайды. Кэтриннің айқын болашағы жоқ, бірақ оның қарындасы Филиппа Роэ король Эдуард III-нің әйелі королева Филиппаның күтімшісі және кейіннен сот қызметкері Джеффри Чосерге (кейін оның әйеліне) құда болады. Осы байланыс арқасында Кэтрин Линкольнширдің сэр Хью Суинфордпен танысып, үйленеді және Томас есімді ұл мен Бланшетт есімді қыз дүниеге келтіреді. Хью қайтыс болғаннан кейін, Кэтрин Ланкастер герцогы Джон Гонттың сүйіктісі болады және одан төрт бала туады, олар герцогтың бірінен алынған "Бэуфорт" тегін алады. Ол сондай-ақ герцогтың бірінші әйелі Ланкастердің Бланшасынан туған екі қызына ресми тәрбиеші болып тағайындалады және болашақ король Генрих IV-ті тәрбиелеуге көмектеседі. Герцог пен Кэтрин 1381 жылы Ват Тайлердің шаруалар көтерілісінен кейін, көтерілісші шаруалар герцогтың Савой сарайын тонап, өртеп жібергеннен кейін бірнеше жыл бөлек тұрады. Роман олардың ажырасуын Кэтриннің күйеуінің өлімі туралы жаңалық естігендегі шокпен түсіндіреді. Дегенмен, жұбайлар герцогтың екінші әйелі қайтыс болғаннан кейін қайта табысып, үйленеді. Кэтрин мен герцог үйленгеннен кейін, Бофорт балалары, енді есейген, корольдік және папалық бұйрықтармен заңды деп жарияланады.

Қабылдау

Кэтрин Сеттонның ең танымал туындысы және Кэтриннің өзінің ең танымал бейнесі болып саналады. Ол көбінесе тарихи ойдан шығарылған әңгімелер мен романтиканың көрнекті үлгісі ретінде қарастырылады, ал 2010 жылы The Independent басылымының Ванора Беннетт оны «орта ғасырлық романтиканың өлшемін белгіледі және содан бері оған тең келгендер санаулы» деп атады. Ол жарық көрген күннен бері үздіксіз басылып келеді. 2006 жылы Маргарет Мозер Остин Хроникал басылымында осы романды «романтиканың ең классикалық әдеби мағынасындағы ұлы үлгі: 1300 жылдардағы Англияның құнды тастарымен жарқыраған, құлшынысқа толы, шабыттандыратын және бай» деп сипаттады. Сеттон тарихшы немесе палеограф болмаған, және ол 1950 жылдары жұмыс істеген, сол кезде дереккөздерге қол жеткізу қиын болған. Ол белгілі тарихтан салыстырмалы түрде аз ерекшеленеді, бірақ Кэтриннің өмірі туралы мұрағаттық құжаттар шектеулі болғандықтан, онда кейбір қажетті болжамдар бар. Кейінгі Кэтрин туралы деректік еңбектер, соның ішінде тарихшылар Элисон Вейр мен Жаннетт Лукрафттың зерттеулері, Сетонның түрлі болжамдарының ішінара және кейде айтарлықтай дәл емес екенін көрсетсе де, роман оқырманға орта ғасырлық Англияның, сарайдағы өмірдің және 14 ғасырдағы әйелдердің өмірі туралы сенімді көзқарас ұсынады, сонымен қатар Чосердің, Кэтриннің жекжаттысының зиялы және сезімтал бейнесін көрсетеді. Сонымен қатар, Кэтрин – бұл романның кейіпкері, Англияның ең ұлы мистиктерінің бірі саналатын және әйелдің ағылшын тілінде жазған алғашқы кітабы – «Құдайға деген махаббат аяны» еңбегінің авторы, Бекті Жүлиан Норвичтің жазбаларын қамтитын сирек ойдан шығарылған туындылардың бірі. Кэтрин сондай-ақ тарихи ойдан шығарылған махаббат оқигасының ең ұлы үлгілерінің бірі болып есептеледі. 1990 жылдары Ladies' Home Journal журналы жүргізген сауалнамада роман барлық уақыттағы ең жақсы он махаббат оқигасының қатарына енді. Вейр Кэтриннен шабыт алып, тарихи көркем әдебиеттің авторы болды, ал бұл роман кейінірек оның деректік зерттеуіне де ықпал етті: «Кэтрин Суинфорд: Джон Гонт пен оның даңқты герцогинясының тарихы» (2008) (АҚШ атауы: «Монархияның сүйіктісі, Ланкастер герцогинясы Кэтрин Суинфордтың өмірі»). Ол Сетонның романын тарихнамалық тұрғыдан қарастырады және оның жалпы тарихи дәлдігін жоғары бағалағанмен, оны негізінен феминистік роман деп сипаттайды.

Басқа басылымдар

Филиппа Грегори 2004 жылғы басылымға алғы сөз жазған. 2004 жылғы аудиокниганы Ванда МакКаддон оқиды.