Кіріспе

Уинстон Грэмнің тарихи романдарының сериясы – Уинстон Грэмнің 1945 жылдан 1953 жылға дейін және 1973 жылдан 2002 жылға дейін жарық көрген тарихи романдары. Алғашқы роман, «Росс Полдарк», серияның басты кейіпкерінің атымен аталады. Романдық серия 1975 және 2015 жылдары BBC телеарнасы үшін бейімделді.

Тарихи жағдай

Серия 12 романнан тұрады: алғашқы жеті романы 18-ғасырда өтеді және 1799 жылғы Рождествода аяқталады; қалған бесеуі 19-ғасырдың басындағы жылдармен және бұрынғы романдардың басты кейіпкерлерінің ұрпақтарының өмірімен байланысты. Грэхам 1940-1950 жылдары алғашқы төрт Полдарк кітабын жазды. Ұзақ үзілістен соң ол сериалды жалғастыруды шешті және 1973 жылы "Қара ай" романын жариялады.

Демельза Полдарк, тумасы Карне

Росс Редрут жәрмеңкесінен алып келген кеншінің қызы Демельза мен оның иті Гаррик басында қиын жағдайға түседі. Бірақ ол көп ұзамай Ростың махаббатына ие болатын әдемі, көңілді, сүйкімді жас әйелге айналады. Қараңғы және қарапайым, ол нәзік Елизаветаның толық қарсы тұрады. Екі әйел де бір-біріне күдікпен қараса да, әдепті болады. Демельза Россқа батылдық пен берілгендік көрсетеді, бірақ кейде ойсырап, екеуіне де мәселе тудырады. Оның алты бауыры бар.

Д. Дуайт Эннис

Лондоннан медициналық білім алғаннан кейін Корнуоллға келген жас дәрігер. Ол Росспен мызғымас, ұзаққа созылатын достық қарым-қатынас орнатады. Ол жауапкершілігі жоғары және жомарт, көбінесе ең кедей науқастарынан қызмет ақысын алмайды. Ол жас кеншінің әйелімен араласып, одан трагедия туындайды. 1794 жылдың соңында француз түрмесінен босатылғаннан кейін, ол жас мұрагер Леди Каролина Пенвененге үйленеді, және олар 1798 жылы қайтыс болған, дені сезікті Сара Каролина есімді қыздың ата-анасы болады. Он бір жылдық үзілістен кейін, олардың София және Мелиора есімді тағы екі қызы дүниеге келеді.

Каролина Энис, тумасы Пенвенен

Каролина жетім, оны бай ағасы Рэй асырап алып, тәрбиеледі. Күшті жігерлі және тәуелсіз болған ол, ағасының қарсылығына қарамастан Дуайт Эниспен махаббатқа түседі, бұл қашып кетудің апатты жоспарымен аяқталады. Дуайт Франциядағы тұтқын лагерінен құтқарылғаннан кейін олар ақырында үйленеді. Каролина мен Дуайттың тұңғыш қызы Сара туа біткен жүрек ақауымен дүниеге келіп, сәби кезінде қайтыс болады. Кейін София және Мелиора есімді тағы екі қызы дүниеге келеді.

Элизабет Полдарк (туған аты Чайноует) қазіргі Уорлегган

Ол Росс Полдарктің алғашқы махаббаты еді, ал ол оның. Олар екеуі жасөспірім шақта, ол Росс Америкадағы соғыстан оралған соң үйлену үшін оны күтуге келісті. Росс кеткен кезде Элизабет Ростың туысы Фрэнсиспен жақын қарым-қатынасқа түседі. Франциске ғашық екеніне сенген және Росс соғыста қаза тапты деген құлақтандыруларға байланысты, ол Фрэнсистің неке ұсынысын қабылдады. Росс оның үйлену тойы күні Корнуоллға оралып, көңілі қалды. Фрэнсиспен некесі сәтсіз аяқталады. 10 жыл некеде тұрғаннан кейін Фрэнсис қайтыс болады, ал Элизабет кедейлік пен жалғыздыққа ұшырайды. Соңында ол Ростың ең жауырымы, өте бай Джордж Уорлегганға тұрмысқа шығады. Оның екі ұлы бар: біреуі Фрэнсистен (Джеффри Чарльз), ал екіншісі Джордждың ұлы деп есептеледі (Валентин). Кейіннен Джорджтан Урсула есімді қызы туады, бірақ Элизабет оны дүниеге келтіргеннен кейін бірнеше күнде қайтыс болады. Элизабет Джорджға уәде бергеннен бастап үйлену тойына дейін, Росс ашуланып оның үйіне келіп, оны зорлайды. Бұл оқиға даулы болды, себебі ол оның еркіне қарсы болғанын айтса, ол бастапқы дүрбелеңнен кейін оның қарсылығы осылай болмағанын есептейді. "Ашулы толқын" романында Валентиннің Ростың ұлы екені анықталды, бірақ Элизабет Джоржды Валентин оның ұлы деп сендіріп келді. Валентиннің кім екендігі туралы мәселе Джорджбен 6 жылдық некесінде шиеленіс тудырды. "Дегенмен Элизабеттің денсаулығы мықты болғанмен, бәлкім, ежелгі Chynoweth әулетінен қалған шаршаңқылық оның балаларында жеке келбетінің жоғалуына және үш әкенің басым болуына себеп болды. Джеффри Чарльз Фрэнсиске ұқсас болды. Валентин үйден кеткен адамға ұқсай бастады. Ал кішкентай Урсула мықты, күшті, жуан мойынды және ұстаға еңбектейтіндей жігерлі болады". Грэхам, Уинстон. Ашулы толқын: Корнуоллдың романы 1798–1799 (Полдарк 7-кітап) (602-бет). Pan Macmillan. Kindle Edition.

Джордж Уорлегган

Росстің басты жауы – жаңа өнеркәсіпшілер мен банкирлердің өкілі. Аристократия оны жаңа келген болып есептесе де, қатыгездігі мен айлакерлігі арқасында оның күші артты. Ол әрқашан өте әдемі киініп, мәдениетті мінез-құлық танытады, басқалардың, оның ішінде Полдарктердің есебінен өзінің байлығын арттырудың жолдарын іздеп жүреді. Ол Елизаветаға ғашық болып, оның жесір қалғаннан кейін үйленеді, және олардың Валентин мен Урсула есімді екі баласы болады. Ол сондай-ақ Парламент депутаты болады. Елизаветаның қайтысынан бірнеше жыл өткен соң, ол Гарриет есімді бай әйелге қайта үйленеді (ол үлкен иттерін өте жақсы көреді, бұл Джорджды қатты ашуландырады), және олардың егіз қыздары дүниеге келеді.

Фрэнсис Полдарк

Росстің туысы Фрэнсис беймәлім сөйлейтін мінезді, бірақ оның сезімдері терең және ол өте жақын болуы мүмкін. Екі ағайынды бала кезінде дос болған, бірақ Франциск Елизаветаға үйленгенде олардың қарым-қатынасы ауыр сынақтан өтеді, бұл олардың бәрі үшін ұзақ мерзімді салдарға әкеледі. Оның Элизабеттен Джеффри Чарльз Полдарк деген бір ұлы бар, кейін шахтасындағы қасіретті оқиғада қаза табады.

Верти Блэйми, тумасы Полдарк

Франсистің әпкесі және Росстің туысы Верити сырт келбеті жай, жұмсақ шашты және ерін-ерні қозғалмалы сипатталады. Ол – әкесі Чарльз Полдарк пен оның мүлкіне адал қызмет еткен, үйленбеген қыз. Ол теңіз капитаны Эндрю Блэймимен танысып, ғашық болады. Айыныштысы, оның қорқынышты құпиясы ашылып, Верити бақытқа қол жеткізе алмайтындай көрінеді. Бірақ, Эндрю мен Верити ақырында үйленеді, және ол оның Эстер мен Джеймс атты алғашқы балаларымен дос болады. Кейін Эндрю мен Веритидің бір ұлы болады, оның аты Эндрю.

Құрметті Осборн Уитворт

Осборн Уитворт алғашқы «Полдёрк» романдары сериясында шамалы ғана көрінеді, бірақ екінші серияда Елизаветаның туысы, Демельзаның ағасы Дрейк Карнға ғашық Морвенна Чайноуетке үйленген кезде маңызды рөлге ие болады. Уитворттың басты ойлары – ақша мен әйелдер. Ол жоғары дауысты, мақтаншы, уағыздар айтады, бірақ олар діндарларды ынталандырудың орнына қорқытады. Ол сондай-ақ әйеліне сексуалдық зорлық-зомбылық жасайды; ол жүктілік кезінде оған күш көрсетуді тоқтатқанда, оның он бес жасар қарындасы Роуэлламен байланысқа түседі, бұл оның құлдырауына себеп болады. Оның Джон Конан есімді ұлы және бірінші әйелінен екі қызы бар.

Дрейк Карн

Демельза Полдарк пен Сэм Карнның інісі, ол әкесі қайтыс болғаннан кейін Росс пен Демельзамен бірге тұрады және Джеффри Чарльз Полдарк пен оның тәрбиешісі Морвенна Чинноуетпен танысады. Ол Джеффри Чарльзбен жақын дос болады және Морвеннаға ғашық болады, бірақ Джордж Уорлегган оны Осборн Уитвортқа тұрмысқа шығуға мәжбүрлейді. Ол темірші болып жұмыс істейді, кейін Осборн Уитворт қайтыс болған соң Морвеннаға үйленеді және олардың Loveday есімді баласы болады. Джеффри Чарльз Испаниядан Корнуоллға оралғанда олар онымен достығын жалғастырады.

Джереми Полдарк

Джереми Полдарк – Росс пен Демельза Полдарктердің екінші баласы, ол кейінгі кітаптарда жиі кездеседі. Оның әкесінің кендеріне және автомобильдердің алғашқы түрлеріне қызығушылығы бар. Ол жергілікті ақсүйек әйел Куби Треванионға ғашық болады, бірақ ол бай отбасыға үйленуі керек болғандықтан оны үнемі қабылдамайды. Ақырында ол оған ғашық екенін түсінеді және олар бірге қашып кетеді. Джереми мен Куби Францияға барады, онда ол армияда соғысады, содан кейін Ватерлоо шайқасында қаза табады. Куби мұңайып, жүкті жесір болып қалады.

Валентин Уорлегган

Элизабет Уорлегганның (туған аты Чайноут және Полдарк) және Джордж Уорлегганның ұлы, бірақ кейіннен Джорджқа күйеуге беру туралы дау кезінде оған шабуыл жасағанда Элизабет пен Росс Полдарктің заңсыз ұлы болуы мүмкін екені анықталды. Кейінгі романдарда ол ішімдік ішіп, құмар ойнайды және жалпы Эндрю Блэймиге (Верти Блэймидің (туған аты Полдарк) және Эндрю Блэймидің ұлы) жаман әсер етеді. Ол сондай-ақ бай жесір әйелге (Селина Поуп) үйленеді және көптеген құпия қарым-қатынастарға түседі. Соңында ол Росстан әкесі екенін сұрайды, бірақ одан тікелей жауап алмайды. Дегенмен, Валентин кейбір нәрселерді түсінуге жетеді, бірақ бәрі бұрынғысынша жалғаса береді. Қайтыс болғанда горилла досын құтқаруға тырысып, өртте қаза табады.

Клоунс Полдарк

Росс пен Демельзаның үшінші баласы, ол кенші Бен Картермен (Джим мен Джинни (туған аты Мартин) Картердің ұлы) және түрлі дворяндармен сырбаздық жасайды, бірақ ол құпиялы Стивен Каррингтонға үйленеді, «Теңізден келген бейтаныс» романының басты кейіпкері, оның бұрынғы әйелі Вайолет пен ұлы Джейсонды өлтіргенін білмей. Көзі ашылғанда, оның бұрынғы әйелі Кловансқа үйленген кезде тірі екені анықталды, осылайша ол бигамдыққа дейін барды және неке жарамсыз деп танылды.

Стивен Каррингтон

"Теңізден келген бейтаныс" романында алғаш рет кездесетін кейіпкер. Ол Клоунс Полдаркқа үйленген, күдік тудыратын адам. Оның бұрынғы кісі өлтіру оқиғалары бар, ал бірінші әйелі өлгенін мәлімдегенімен, кейіннен ол Клоунсқа үйленген кезде әйелінің тірі болғаны анықталды, бұл олардың некесін заңсыз етті. Ол түрлі амалдарға қатысады, соның ішінде Джереми Полдарк пен Пол Келлимен бірге атқаратын жоспар бар: олар бір күймеге кіріп, зергерлік бұйымдар мен ақша ұрлайды, оның бір бөлігі Джордж Уорлегган мен оның жаңа әйелі Харриет Уорлегганға тиесілі. Одан кейін ол сауда кемелерімен айналысып, Еуропаға сапарлар жасауға кіріседі. Оның жолы аяқталуы Харриет Уорлегганмен флиртке байланысты болады, нәтижесінде ол жылқысынан құлап, арыққа түсіп, арқасын сынады.

Джеффри Чарльз Полдарк

Елизавета Полдарктің тұңғыш ұлы және Фрэнсис Полдарктің жалғыз баласы. Ол нәресте кезінде "ішекке бітетін жұқпалы аурудан" (дифтериядан) көз жұмай жаздап кетеді, бірақ Демельза оны қайта денсаулыққа келтіреді, алайда бұл Демельза мен Росс Полдарктің тұңғыш қызы Джулияның өміріне құнмен айналады. Кейін ол Елизаветаның туысы Морвеннамен және Демельзаның інісі Дрейкпен тығыз дос болады. Жаңа әкесі Джордж Уорлегган оны мектепке жібереді, содан кейін ол әскерге қабылданады. Португалиядағы соғыста ол өзінің ағасы Росс Полдаркпен кездеседі, ал ақырында Корнуоллға және Тренвиттегі үйіне оралады. Ол Испанияда танысқан Амадора есімді әйелге үйленеді және олардың Жоанна "Хуана" және Карла есімді екі қызы болады.

Изабелла "Белла" Роза Полдарк

Росс пен Демельза Полдарктің төртінші баласы және кіші қызы. Ол музыка мен ән салуға құштар, сонымен қатар музыкалық дарынымен танылады.

Романның теледидарлық бейімделуі

BBC романдық тізбектің алғашқы жеті кітабын "Полдарк" ретінде бейімдеді, ол алғаш рет 1975 жылы (16 эпизодтан тұратын серия) және 1976-77 жылдары (13 эпизодтан тұратын екінші серия) көрсетілді. Робин Эллис Росс рөлін сомдады, ал Ангарад Рис Демельза рөлінде ойнады. 1996 жылы HTV Робин Мукерджи жазған "The Stranger from the Sea" сериалының пилоттық эпизодын жасады, ол Джон Боу Росс Полдарк және Мел Мартин Демельза рөлінде жаңа актерлік құрамды қолданып, даулы бейімделуге айналды. Жанкүйерлер наразылық білдірді, ал "Полдарк" қоғамын құрған елуден астам мүше ХТВ-нің Бристольдегі кеңсесі алдында 18-ғасырлық киімдермен пикетке шықты. Пилоттық эпизод сәтсіз аяқталды, және басқа эпизодтар түсірілмеді. BBC 2015 жылы романның жаңа бейімделуін (алғашқы жеті кітап) қайтадан "Полдарк" деп атады, онда Айдан Тернер басты рөлде, ал Элеонора Томлинсон Демельза рөлін сомдады. 1975 жылғы BBC-нің түпнұсқа бейімделуі сияқты, бұл жаңа серияны PBS телеарнасы АҚШ-та көрсету үшін алды. Бұл бейімделу BBC-де бес маусым бойы көрсетілді, 5-ші маусымның соңғы эпизоды 2019 жылдың 26 тамызында эфирге шықты. Бұл маусымда пайдаланылған кеме "Феникс" деп аталатын үш мачталы кеме болды.

Кейіпкерлердің суреттерін түсірген адамдар

Грэхам өзінің автобиографиясында «Жеке адамның естеліктері» атты кітабында Демельза кейіпкерінің, кем дегенде, жартылай өзінің әйелі Жанға негізделгенін айтады. Грэхам «Полдарктың Корнуолл» кітабында Демельзаның Бодмин-Мур ауылы кейіпкерінің атына шабыттанғанын мәлімдейді. (Кэролайн) балық сүйегінен жұтқыншағының ісіп кеткенін ойлайтын эпизодта, соңында доктор Энис шақырылып, оны емдеу үшін балық сүйегін алып тастайды. Бесінші «Полдарк» романы «Қара ай» 1794 және 1795 жылдар аралығында өтеді. 1794 жылдың 14 ақпанында Ұлыбританиядан көрінетін толық ай тұтылуы болды және осы тұтылу кітаптың атына шабыт берді. «Қара ай» Валентин Уорлегганның туған күнінде болады және ол 14 ақпан, Әулие Валентин күніне орай аталды. Ай тұтылуының соңы қате көрсетілген. Астрономиялық тұрғыдан алғанда, Жердің көлеңкесі тұтылу бойында Айдың қараңғы бөлігіне қарай иіліп тұрады. «Қара ай» эпизодында тұтылу аяқталғанда, Жердің көлеңкесі Айдың жарық бөлігіне қарай иілген болып бейнеленген. Хендрауна – оның Перранпортқа берген аты. Грэхамның Лансестон түрмесін сипаттау үшін қолданған материалдары Джон Ховардтың 1777 жылы жарық көрген «Англия мен Уэльстегі түрмелердің жағдайы» кітабынан алынған. Грэхам 1784 жылы қайта басылған нұсқасын пайдаланды. Шынайы тарихи тұлғалар оқиғаға тоғысады, мысалы, Росс пен Демельзаның ұлы Джереми Джон Беттсворт Треванионның ойдан шығарылған қарындасы Кубиге ғашық болады, ал Треванион – Керхейс қамалын қайта жарақтандыру кезінде жинаған қарыздарынан қашқан нағыз корнуолдық саясаткер. Треванионның қарызбен күресі, қарындастарын байларға үйлендіру әрекеттері және Парижге қашуы – бұл мәтіндегі маңызды сюжеттік желілер.

Жариялану тарихы

Алғашқы роман, «Росс Полдарк», 1945 жылы Ұлыбританияда жарық көрді. 1951 жылы АҚШ-та қайта басылғанда «The Renegade» деп аталды және шамамен 12%-ға дейін қысқартылды, содан бері көптеген басылымдар осы қысқартылған, өңделген мәтінді пайдаланады. Екінші роман, «Демельза», 1946 жылы Ұлыбританияда жарық көрді. 1953 жылы АҚШ-та қайта басылғанда ол да шамамен 14%-ға дейін айтарлықтай қысқартылды, содан бері басылымдар қысқартылған мәтінді пайдаланады.