Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Сао-Томе және Принсипидің ең үлкен аралы – Сао-Томе аралы. 2018 жылдың мамыр айына қарай, аралда шамамен 193 380 адам, яғни ел халқының 96% тұрады. Арал алты ауданға бөлінген. Ол экватордан 2 км солтүстікке орналасқан.
Largest island of São Tomé and Príncipe
São Tomé Island, at , is the largest island of São Tomé and Príncipe and is home in May 2018 to about 193,380 or 96% of the nation's population. The island is divided into six districts. It is located 2 km (1¼ miles) north of the Equator.
География
Сан-Томе аралы шамамен (солтүстік-оңтүстік) бойынша ұзын, ал (шығыс-батыс) бойынша ені бар. Ол Пико-де-Сан-Томеде (Pico de São Tomé) биіктігіне жетеді және солтүстік-шығыс жағалауындағы Сан-Томе астанасын қамтиды. Африка материгіндегі ең жақын қала – Габондағы Порт-Джентиль порты, ол шығысқа қарай орналасқан. Арал бірнеше кіші аралдармен қоршалған, олардың ішінде Ilhéu das Rolas, Ilhéu das Cabras және Ilhéu Gabado бар.
São Tomé Island is about long (north south) by wide (east west). It rises to at Pico de São Tomé and includes the capital city, São Tomé, on the northeast coast. The nearest city on mainland Africa is the port city of Port Gentil in Gabon located to the east. The island is surrounded by a number of small islands, including Ilhéu das Rolas, Ilhéu das Cabras and Ilhéu Gabado.
Тілдер
Негізгі тіл – португал тілі, бірақ форро және анголар (нгола) тілдерінде сөйлейтін көптеген адамдар бар. Бұл екі тіл португал тіліне негізделген креол тілдері. "Сан-Томе" атауы португал тілінде "Святой Фома" дегенді білдіреді.
The main language is Portuguese, but there are many speakers of Forro and Angolar (Ngola), two Portuguese based creole languages. The name "São Tomé" is Portuguese for Saint Thomas.
Геология
Сан-Томе аралы – Атлант мұхитының түбінен көтерілген алып қалқанды жанартау, теңіз деңгейінен жоғары. Ол Камерун сызығы бойында қалыптасқан, бұл сызық Камеруннан оңтүстік-батысқа қарай Атлант мұхитына дейін созылады. Сан-Томедегі соңғы миллион жылда атқылаған лаваның көп бөлігі базальттан тұрады. Аралдағы ең жас тастың жасы шамамен 100 000 жылды құрайды, бірақ аралдың оңтүстік-шығыс бөлігінде көптеген одан да жақында пайда болған кратер конустарын кездестіруге болады.
The entire island of São Tomé is a massive shield volcano that rises from the floor of the Atlantic Ocean, over below sea level. It formed along the Cameroon line, a line of volcanoes extending from Cameroon southwest into the Atlantic Ocean. Most of the lava erupted on São Tomé over the last million years has been basalt. The youngest dated rock on the island is about 100,000 years old, but numerous more recent cinder cones are found on the southeast side of the island.
Қоршаған орта және экономика
Аралдың жоғары беткейлері орманды және Сан-Томе табиғи паркінің (Parque Natural Obô de São Tomé) бір бөлігін құрайды, бірақ солтүстік және шығыс жағалауларында егіншілік маңызды. Басты экспорттық тауарлар – какао, кофе, копра және пальма өнімдері, сондай-ақ балық аулау өнеркәсібі де дамыған. Нигерия мен Сан-Томе арасындағы мұхитта мұнайдың ірі қоры бар. Кейбір адамдар бұл жаңалықты елдің саяси тұрақтылығы мен табиғи ортасына қауіп келтіретініне байланысты өкініш білдірді. Осы алаңдаушылықтарға жауап ретінде Сан-Томе және Принсипи үкіметі мұнайдан түсетін кірістерді тиімді және теңдікті сақтап пайдалануды қамтамасыз ету мақсатында заңнама әзірледі.
The higher slopes of the island are forested and form part of the Parque Natural Obô de São Tomé, but agriculture is important near the north and east coasts. The chief exports are cocoa, coffee, copra, and palm products, while there is also a fishing industry. Large reserves of oil are in the ocean between Nigeria and São Tomé. The discovery has been lamented by some as endangering the nation's political stability and natural environment. In response to these concerns the government of São Tomé and Príncipe has drawn up legislation in an attempt to ensure the efficient and equitable use of oil revenues over time.
Құстар
Аралда барлығы 63 тұрақты құс түрі, соған қоса 36 кездейсоқ және расталмаған түрлер бар. Олардың 19-ы эндемик, ал 3-і жартылай эндемик; сонымен қатар, зәйтүн түсті ибистің (Bostrychia olivacea bocagei) және қызыл қоңыр көгершіннің (Columba thomensis) жергілікті түршелері эндемик болып саналады және қатты қорғауға алыну керек. Алты түрі осал деп саналады, ал екеуі – өте қауіпті (Сан-Томе фискалы және Сан-Томе қарғасы).
The island has a total of 63 regular bird species, plus an additional 36 vagrant and unconfirmed species. Of these, 19 are endemic and 3 near endemic; in addition, the local subspecies of olive ibis (Bostrychia olivacea bocagei) and maroon pigeon (Columba thomensis) are endemic and considered critically endangered. Six species are considered vulnerable, and two critically endangered (São Tomé fiscal and São Tomé grosbeak).