Кіріспе

Ауадағы гүл тозаңын есептеу әдісі

Гүл тозаңын есептеу – ауаның белгілі бір көлеміндегі гүл тозаңдарының санын өлшеу. Гүл тозаңын есептеу және гүл тозаңдарының жағдайын болжау жүйелі түрде жасалып, халыққа хабарланады, себебі ауадағы гүл тозаңдарының жоғары концентрациясы, маса ауруы және астма сияқты аурулары бар адамдарда аллергиялық реакциялардың күшеюімен байланысты. Есептелген гүл тозаңдары әдетте тұқымдасқа, әсіресе жоғары аллергиялық реакция тудыратын тұқымдастарға (мысалы, астық тұқымдастары, Poaceae тұқымдасы) және аталған аймақта кең таралған тұқымдастарға сәйкестендіріледі. Көктайғақ ауа райы мен жылы күндері болатын жұмсақ қыстар гүл тозаңдарының көбеюіне, ал суық қыстар гүл тозаңдарының шығуына кешігуге әкеледі.

Әдістер

Ауадан тозаңды алудың бір әдісі – Буркард тұзағы, ол жеті күндік көлемдік спора тұзағы деп те аталады. Ол жел бетіне қаратылып, сорғы арқылы ауаны тарта отырып жұмыс істейді. Сорғымен тартылған тозаң бөлшектері айналмалы барабанға бекітілген, силикон маймен жабылған лентаға жабысады. Барабан жеті күн ішінде бір рет айналып, бөлшектерді жинақтайды. Бір аптадан кейін лента алынып, күндік бөліктерге кесіледі, содан кейін бұл бөліктер фуксинмен боялған желатинмен микроскопқа салынады. Фуксин өсімдік материалдарын қызғылт түске бояп, жарық микроскопымен талдағанда тозаңды басқа заттардан ажыратуды жеңілдетеді. Лента әдетте бойлық трансект бойынша талданады, бұл тозаң таралуындағы тәуліктік өзгерістерді ескереді. Ауаның белгілі бір көлеміндегі тозаң дәндерінің санын есептеу үшін, сынақ алу жағдайларын ескеретін математикалық формулаға тозаңның саны енгізіледі. Балама әдіс ретінде Буркард тұзағының орнына силикон маймен жабылған айналмалы таяқ – ротородты үлгі алу құрылғысы қолданылады. Қазіргі уақытта даладағы тозаң үлгілерін автоматты түрде санап, анықтау үшін камерасы бар және компьютерлік бағдарламамен жұмыс істейтін құрылғылар жасалып, сынақтан өтуде. Бұл уақытты үнемдеуге, деректерді жинауды стандарттауға және дереу тозаңның мөлшерін анықтауға мүмкіндік береді. Метагеномика тозаңды санау қажеттілігін жою үшін қолданылуы мүмкін. Бұл әдіс микроскопиямен мүмкін болатынан гөрі нақтырақ таксономиялық идентификация жасауға мүмкіндік береді, бірақ ол қымбатқа түседі.