Эдвард Банкер: Қылмыскер, жазушы және актер өмірі

Кіріспе

Американдық романист, сценарист және актер, Бункервилл қаласын негіздеуші, Невада штаты.

Эдвард Хьюард Бункер (31 желтоқсан 1933 – 19 шілде 2005) – американдық криминалды проза авторы, сценарист, сотталған қылмыскер және актер. Ол көптеген кітаптар жазды, олардың кейбіреулері фильмге бейімделді. Ол «Straight Time» (1978) (оның тұңғыш романы «No Beast So Fierce» негізінде), «Runaway Train» (1985) және «Animal Factory» (2000) (осы аттас екінші романынан бейімделген) фильмдерінің сценарийлерін жазып, оларда өзі де ойнады. Сондай-ақ, ол «Reservoir Dogs» (1992) фильмінде эпизодтық рөл орындады. Ол бес жасында үйден қашуын бастады, қылмыстық мінез-құлықтың белгілі бір үлгісін қалыптастырды және он төрт жасында алғаш рет сотталды, бұл түрмеге түсу, шартты түрде босату, қайтадан қылмыс жасау және жазаны күлу цикліне әкелді. Ол банкті тонау, есірткі сату, қорқыту, қарулы тонау және жалған құжат жасауда айыпталды. Лос-Анджелестегі қиын отбасыда дүниеге келді. Оның анасы Сара (құрмет аты Джонстон) – Ванкуверден шыққан хор артисі, ал әкесі Эдвард Н. Бункер – сахна шебері болған. Оның ең алғашқы естеліктері – алкогольге тәуелді ата-анасының бір-бірімен ұрысуы және «тәртіп сақтау» үшін полицияның келуі, бұл ажырасуға соқтырды. Менің ата-анам төрт жасымда ажырасып, мен интернатқа орналастым, ол маған ұнамады. Мен бірден жалғыз баладан – қамқорлық көрген, еркелетілген баладан – «Құмырсқалар патшалығы» сияқты жағдайға түстім, көптеген балалармен бірге. Маған ол жағдай ұнаған жоқ, мен қашып, қарсылық көрсеттім, бұл үлгі қалыптасты және содан бері жалғасып келеді. Тұрақты түрде қарсылық білдіріп, бұйрықтарға бағынбаған жас Бункерге қатал тәртіптік шаралар қолданылды. Ол бірнеше ай әскери мектепте оқыды, онда ұрлық жасап, ақырында тағы да қашып кетіп, босқын лагеріне тап болды. Бункерді билік органдары ұстағаннан кейін, ол өмірінің қалыптасу кезеңіндегі үлгісін анықтады. 11 жасында Бункер полицияға ұсталып, әкесіне шабуыл жасағаны үшін жасөспірімдер залына жатқызылды. Кейбір дереккөздерде бұл оқиға, сондай-ақ, Тынық мұхиты колониясында (кейін Лантерман даму орталығы деп аталды) болған ауыр жарақаттар сияқты өте қиын жағдайлар, Бункерде билік пен институттарға өмір бойына сенімсіздік тудырды делінеді. Одан кейін көптеген қашулар, заңмен проблемалар және әртүрлі мекемелермен, соның ішінде психиатриялық ауруханамен байланысты мәселелер туды. Ол арқылы ол Олдус Хаксли, Теннеси Уильямс және газет магнаты Уильям Рэндолф Херстпен танысты, олардың Сан-Симеондегі қонағы болды. Сан-Квентинде алғаш рет болғанда, мен онда бес жылдай болдым және сол уақыт бойы аптасына бес кітап оқыдым. Әр сенбі сайын кітапханаға барып, бес кітап алатынмын. Мен тарих, көркем әдебиет, психология, философия – барлығын оқыдым. Жалғыз камерада отырған кезінде Бункер өлім жазасын күтіп отырған тұтқын Карил Чессманның жанында болды, ол «Cell 2455, Death Row» романын жазып жатқан еді. Чессман Бункерге «Argosy» журналының нөмірін жіберді, онда оның кітабының бірінші тарабы жарияланған; 1955 жылы Фред Ф. Сирс бұл романды фильмге түсірді. Жетінші сыныпты бітірмей мектептен шығып қалған Бункер, Чессманның, сондай-ақ Достоевский мен Сервантес сияқты түрмедегі басқа жазушылардың өзін жазушы болуға шабыттандырғанын айтты. Бункер тағы да 90 күнге қылмыстық құқық бұзушылық үшін түрмеге қамалды. Ол қауіпсіздігі төмен мемлекеттік жұмыс фермасына жіберілді, бірақ бірден қашып кетті. Бір жылдан астам уақыттан кейін, сәтсіз банкті тонау және жоғары жылдамдықты автокөлікпен қуудан кейін ол ұсталды. Ақымақ болып көрінуге тырысып (өзін-өзі өлтіруге әрекет жасап, католик шіркеуі оның басына радио орнатқанын айтты), ол психикалық ауруға шалдыққан деп жарияланды.

Edward Heward Bunker (December 31, 1933 – July 19, 2005) was an American author of crime fiction, a screenwriter, convicted felon and an actor. He wrote numerous books, some of which have been adapted into films. He wrote the scripts for—and acted in—Straight Time (1978) (adapted from his debut novel No Beast So Fierce), Runaway Train (1985) and Animal Factory (2000) (adapted from his sophomore novel of the same name). He also played a minor role in Reservoir Dogs (1992). He began running away from home when he was five years old, and developed a pattern of criminal behavior, earning his first conviction when he was fourteen, leading to a cycle of incarceration, parole, re offending and further jail time. He was convicted of bank robbery, drug dealing, extortion, armed robbery, and forgery. into a troubled family in Los Angeles. His mother, Sarah (née Johnston), was a chorus girl from Vancouver, and his father, Edward N. Bunker, a stage hand. His first clear memories were of his alcoholic parents screaming at each other, and police arriving to "keep the peace", a cycle that led to divorce. text=My parents divorced when I was four and I was put in boarding homes, which I didn't like. I went overnight from being an only child—kind of pampered and spoilt—to a "Lord of the Flies" situation with a lot of boys. I didn't like it and I ran away and rebelled and that set a pattern and the pattern went on. Consistently rebellious and defiant, young Bunker was subjected to a harsh regime of discipline. He attended a military school for a few months, where he began stealing and eventually ran away again, ending up in a hobo camp. While Bunker eventually was apprehended by the authorities, this established a pattern he followed throughout his formative years. By age 11, Bunker was picked up by the police and placed in juvenile hall after he assaulted his father. Some sources cite that this incident, along with extreme experiences such as the severe beating he experienced in a state hospital called Pacific Colony (later called Lanterman Developmental Center), created in Bunker a life long distrust for authority and institutions. A long string of escapes, problems with the law and different institutions—including a mental hospital—followed. Through her he met Aldous Huxley, Tennessee Williams and newspaper magnate William Randolph Hearst, whose guest he was at San Simeon. text=The first time I was in San Quentin I was there for just about five years and I read five books a week that whole time. Every Saturday morning I'd go to the library and I could check out five books. I read history, fiction, psychology, philosophy everything. During his time spent in solitary confinement, Bunker was near the cell of death row inmate Caryl Chessman, who was writing his novel Cell 2455, Death Row. Chessman had sent Bunker an issue of Argosy magazine, in which the first chapter of his book was published; in 1955 the novel was made into a movie by Fred F. Sears. Bunker—who had dropped out of school in seventh grade—said that Chessman, along with other prison writers including Dostoevsky and Cervantes, inspired him to become a writer himself. Bunker ended up back in jail for 90 days on a misdemeanor charge. He was sent to a low security state work farm, but escaped almost immediately. After more than a year, he was arrested after a failed bank robbery and high speed car chase. Pretending to be insane (faking a suicide attempt and claiming that the Catholic Church had inserted a radio into his head), he was declared criminally insane.

"Бұл жыртқыш емес"

Түрмеде Бункер жазуын жалғастырды. Түрмеде отырғанда, ол 1973 жылы өзінің алғашқы романы "No Beast So Fierce" жарық көрді, оның фильм құқықтарын Дастин Хоффман сатып алды. Бункер ойнаған көптеген рөлдер сияқты, бұл да шағын рөл болды, ол "The Running Man", "Tango & Cash" және "Reservoir Dogs" сияқты көптеген фильмдерде ойнады, сондай-ақ 2000 жылы "Animal Factory" фильмінің экранизациясында түсті, оның сценарийін де ол жазды. 1985 жылы ол "Runaway Train" фильмінің сценарийін жазды, онда ол кішкентай рөлде ойнады, Дэнни Трехо да Бункердің көмегімен осындай рөл алды; екеуі де жылдар бұрын бірге түрмеде отырған кезде танысқан. Бұл фильм Трехоның мансабын бастауға көмектесті. Жұмсақ, хрипті дауысы, көптеген төбелес кезінде сынған мұрны және 1953 жылғы пышақтан қалған маңдайынан ерінге дейін созылған іздері бар, бұл шағын бойлы, бірақ мықты экс-конвикт үлкен экранда қылмыскер рөлінде ойнауға өте қолайлы еді. Фильмнің режиссері Квентин Тарантино Роберт Редфордтың Санденс институтында оқыған кезде "Straight Time" фильмін зерттеген. Өмірінің соңында Бункер канадалық режиссер Судз Сазерлендпен бірге "Такси жүргізушінің اعترافات", "Ланди жолындағы қорқынышты үй" және "Энджинің атысы" сияқты қысқаметражды фильмдерді жасауға көмектесті. Ол сондай-ақ "Molson Canadian Cold Shot" жарнамасын жазып, режиссерлік етті.

Жазу стилі

Банкердің қатал және өкінбейтін қылмыс романдары оның жалпы қылмыскерлер қоғамындағы жеке тәжірибесімен және әсіресе қылмыстық жүйедегі уақытымен байланысты. Әсіресе, "Көк кішкентай" романы Бункердің жас кезіндегі өміріне көп сіңірген. Ол бір сұхбатта: "Менде басқалар тифпен ауыратын сияқты, әрқашан хаоспен жүргендей сезім бар. Менің жазудағы мақсатым – өмір сүруімді жарықпен толтырып, оны жоғарылату". Оның туындыларындағы ортақ тақырып – жас кезінен қылмысқа тартылып, билік ең нашар жағдайда қатыгез, ең жақсы жағдайда тиімсіз және әлсіз болатын қатал әлемде өсіп-өнуі. Жүйеге түскендер түрмеде болсын, болмасын, зорлық-зомбылық жасаушы немесе әлсіз құрбан болуы мүмкін. Дэннис МакЛеллан Батыс журналында Бункердің "Адам емес зообақ" атты мақаласын талқылап жатып, былай деп жазды: "[Бункер] олардың кедейлер мен ұлт азаматтарын қорлауға дайын екенін, сондай-ақ көрінбейтін шекараны басып, қатыгездікке бойлауға бейімділігін мысалдармен түсіндірді: Жастау, билікке дағдыланбаған және авторитарлыққа бейім жігіттер үшін, олар жануарлар сияқты санайтын адамдарды толық бақылаудың маскүнемдігінде шекара жоғалады". Бункердің шығармаларында осы шеңберден тыс өмір сүретін және оған түскендердің шығу жолын жауып тастайтын екі жүзділікке қарсы қызғаныш пен жек көрушілік жиі кездеседі. Бункердің кейіпкерлерінің көпшілігі ұрлық жасаудан немесе басқаларды қатыгездікпен қорлаудан тартынбайды және көбінесе адал еңбекке қарағанда қылмыстың жолын ұнатады, себебі адал мансаптың мүмкіндіктері көбінесе жалақысы төмен және қара жұмыс болып табылады. [Бункер] Оңтүстік Калифорнияның көптеген адамдары білмейтін немесе елемеуге тырысатын қаланың аймақтары мен адамдарға қатысты шыншылдықпен жазады. Оның беті, жасөспірімдер залында, түзеу мектебінде, түрмеде және түрмеде болған көптеген төбелес салдарынан сызаттармен жабылып, кітаптарында сипатталған қатал орындарға ұқсайды. Диабетпен ауыратын Бункер 2005 жылдың 19 шілдесінде Калифорния штатының Бурбанк қаласындағы Провиденс Сент-Джозеф медициналық орталығында аяқтарының қан айналымын жақсартуға жасалған операциядан кейін қайтыс болды. Ол 71 жаста еді. Бункердің қазасы туралы жаңалықты оның өмірлік досы, сценарийші Роберт Деллинджер хабарлады. Екеуі 1973 жылы Терминал аралындағы федералды түрмеде танысқан, онда Деллинджер шығармашылық жазу сабақтарын оқытқан.

Bunker's hard boiled and unapologetic crime novels are informed by his personal experiences in a society of criminals in general and by his time in the penal system in particular. Little Boy Blue, in particular, draws heavily on Bunker's own life as a young man. He recounted in an interview, "It has always been as if I carry chaos with me the way others carry typhoid. My purpose in writing is to transcend my existence by illuminating it." A common theme in his fiction is that of men being sucked into a circle of crime at a very young age and growing up in a vicious world where authorities are at worst cruel and at best incompetent and ineffectual, and those stuck in the system can be either abusers or helpless victims, regardless of whether they are in jail or outside. Recounting Bunker's piece "The Inhuman Zoo" for West Magazine, Dennis McLellan wrote:

text=Deputies in Central Jail sometimes stomped inmates for no reason. [Bunker] gave examples of their pervasive and almost casual willingness to abuse the poor and minorities, and to step over an invisible line into brutality: To young men—very young—unaccustomed to power, and who tend to be authoritarian, the line is lost in the intoxication of having total control over human beings whom they see as animals. In Bunker's work, there is often an element of envy and disdain towards the normal people who live outside of this circle and hypocritically ensure that those caught in it have no way out. Most of Bunker's characters have no qualms about stealing or brutalizing others and, as a rule, they prefer a life of crime over an honest job, in great part because the only honest career options are badly paying and low class jobs in retail or manual labor. Blockquote|text=[Bunker] focuses with cold honesty on parts of town and types of people that many Southern Californians are oblivious to or ignore. His face, liberally etched by countless brawls in juvenile hall, reform school, jail and prison, matches the hard edged places his books describe. A diabetic, Bunker died on July 19, 2005, at Providence St. Joseph Medical Center in Burbank, California, following surgery to improve the circulation in his legs. He was 71. The news of Bunker's death was broken by his lifelong friend, screenwriter Robert Dellinger. The two had met in 1973 at the federal prison on Terminal Island, where Dellinger taught a creative writing class.