Дезо Банффи: Венгрияның премьер-министрі (1843-1911)

Кіріспе

Венгрия саясаткері (1843–1911)

Барон Дезсő Банфи де Лосонц (28 қазан 1843 – 24 мамыр 1911) – 1895 жылдан 1899 жылға дейін Венгрияның премьер-министрі қызметін атқарған венгриялық саясаткер.

Өмірбаян

Барон Даниель Банффи мен Анна Гьярфастың ұлы Дезсő Банффи 1843 жылғы 28 қазанда Венгрияның Колошвар қаласында (қазіргі Клуж-Напока, Румыния) дүниеге келді және Берлин мен Лейпциг университеттерінде білім алды. Бelső Шолнок округінің лорд-лейтенанты, Кőвардың бас капитаны және Трансильвания реформаторлық шіркеуінің кураторы ретінде Банффи 1875 жылдан бастап парламенттен тыс саяси ықпалға ие болды, бірақ оның қоғамдық мансабы 1892 жылы депутаттар палатасының спикері болған кезде басталды деуге болады. Алайда спикер ретінде ол партиялық адам болып қала берді (ол әрқашан сол орталық немесе үкіметтік партияның мүшесі болған) және қабылдаған шешімдерімен үкіметке көмектесті. Ол радикалдардың қатал қарсыласы болды және 1894 жылғы 1 сәуірде Лайош Кошуттың жерлеу рәсіміне қатыспауымен сенсация тудырды. 1895 жылғы 14 қаңтарда патша Кальман Сель министрлігінің құлағаннан кейін оған кабинет құруды тапсырды. Оның бағдарламасы, қысқаша айтқанда, діни қызметкерлердің сезімталдығын ескере отырып, шіркеу реформасы заңдарын қабылдау, 1867 жылғы келісімді сақтау және Венгрияның басымдығына толық кепілдік беру болды. Ол жоғарғы палатадағы қалған шіркеу заңдарын, папалық нунций Антонио Аглиардидің қарсылығына қарамастан, қабылдады. Бұл сыртқы істер министрі Густав Калнокидің құлауына және Венгриядағы үкіметтің күшеюіне әкелді. 1896 жылғы сайлауда үкімет үлкен көпшілік дауысқа ие болды. Дегенмен, Банффидің сайлаудағы қатаң әдістері осы нәтижеге әсер етті, ал сыбайлас жемқорлық палатадағы қарсылықтың себебі болды. Ол енгізген шаралар (Honvéd офицерлік мектептері туралы заң жобасы) қалыпты жағдайда жақсы қабылдалар еді. Банффидің нық тұруы оған барлық қиындықтарды жеңуге мүмкіндік берді, ал Австриямен квоталар мен сауда келісімдері жөніндегі келіссөздер Венгрияның саяси үстемдігіне мүмкіндік берді, тіпті ол оппозициямен біраз уақыт тату өмір сүруге мүмкіндік алды. Бірақ 1898 жылы оппозиция, жеке жеккөрушілікке толы, Австриямен келіссөздердегі үкіметтің қиындықтарын пайдаланып, түсіністікке келгенше бюджетті қабылдаудан бас тартты. Олар Банффидің отставкаға кетуінен басқа ештеңеге қанағаттанбайды, жағдай шиеленісіп, 1899 жылғы 3 қаңтарда Банффи өзінің ең қатал қарсыласы Горанскиймен жекпе-жек өткізді. 26 ақпанда Банффи елді «ex lex» немесе конституциялық емес жағдайдан құтқару үшін отставкаға кетті; оны патша марапаттап, Буда қаласының құрметті азаматы етіп тағайындады. Кейін ол Иштван Тиса үкіметін құлатуға көмектесті және 1905 жылғы мамырда Ференц Кошут үкіметіне қосылды. 1906 жылы Банффи патшамен келіспеушілікке байланысты коалициядан шықты, оны жоюды қалады, ал 1908 жылы прогрессивті күштердің жетекшісі болып, Франчайзи лигасының президенті ретінде жалпыға бірдей, құпия және тең сайлау құқығы үшін үгіт бастады. 1910 жылы ол Реформа клубының президенті болды.

The son of Baron Dániel Bánffy and Anna Gyárfás, Dezső Bánffy was born in Kolozsvár, Hungary (now Cluj Napoca, Romania) on 28 October 1843, and educated at the Berlin and Leipzig universities. As lord lieutenant of the county of Belső Szolnok, chief captain of Kővár and curator of the Reformed Church of Transylvania, Bánffy exercised considerable political influence outside parliament from 1875 onwards, but his public career may be said to have begun in 1892, when he became speaker of the house of deputies. As speaker he continued, however, to be a party man (he had always been a member of the left centre or government party) and materially assisted the government by his rulings. He was a stringent adversary of the radicals, and caused some sensation by absenting himself from the capital on the occasion of Lajos Kossuth's funeral on 1 April 1894. On 14 January 1895, the king, after the fall of the Kálmán Széll ministry, entrusted him with the formation of a cabinet. His programme, in brief, was the carrying through of the church reform laws with all due regard to clerical susceptibilities, and the maintenance of the Composition of 1867, whilst fully guaranteeing the predominance of Hungary. He succeeded in carrying the remaining ecclesiastical bills through the Upper House, despite the vehement opposition of the papal nuncio Antonio Agliardi, a triumph which brought about the fall of Gustav Kálnoky, the minister for foreign affairs, but greatly strengthened the ministry in Hungary. In the ensuing elections of 1896 the government won a gigantic majority. The drastic electoral methods of Bánffy had, however, contributed somewhat to this result, and the corrupt practices were the pretext for the fierce opposition in the House which he henceforth had to encounter, though the measures which he now introduced (the Honvéd Officers' Schools Bill) would, in normal circumstances, have been received with general enthusiasm. Bánffy's resoluteness enabled him to weather all these storms, and his subsequent negotiations with Austria as to the quota and commercial treaties, to the considerable political advantage of Hungary, even enabled him for a time to live at peace with the opposition. But in 1898 the opposition, now animated by personal hatred, took advantage of the ever increasing difficulties of the government in the negotiations with Austria, and refused to pass the budget till a definite understanding had been arrived at. They refused to be satisfied with anything short of the dismissal of Bánffy, and passion ran so high that on 3 January 1899 Bánffy fought a duel with his most bitter opponent, Horánszky. On 26 February Bánffy resigned, to save the country from its "ex lex," or unconstitutional situation; he was decorated by the king and received the freedom of the city of Buda. Subsequently, he contributed to overthrow the István Tisza administration, and in May 1905 joined the Ferenc Kossuth ministry. In 1906 Bánffy broke with the coalition on the military questions at issue with the king, which he wished to eliminate, and in 1908 he became leader of the progressive elements and, as president of the Franchise League, began an agitation for universal, secret, and equal suffrage. In 1910 he became president of the Reform Club.