Кіріспе

Венгрияның премьер-министрі (Магярország miniszterelnöke) – Венгрияның үкімет басшысы. Премьер-министр және Министрлер кабинеті өз саясаты мен іс-әрекеттері үшін Парламентке, өздерінің саяси партияларына және, ең бастысы, сайлаушыларға жауапты. Қазіргі кезде бұл лауазымды Фидес – Венгрия азаматтық альянсы партиясының басшысы Виктор Орбан атқарып тұр, ол 2010 жылдың 29 мамырынан бері қызмет етеді. Венгрия Конституциясына сәйкес, премьер-министрді Венгрия Президенті ұсынады және Ұлттық Ассамблея ресми түрде сайлайды. Конституциялық талап бойынша, Президент Ұлттық Ассамблеяда көпшілік орындарды жеңіп алған саяси партияның басшысын премьер-министрлік лауазымға ұсынуға міндетті. Егер ешбір партияда көпшілік орын болмаса, Президент Ассамблеяда өкілдік еткен барлық партиялардың басшыларымен кездеседі және Ассамблеяда көпшіліктің қолдауын алуы мүмкін адамды ұсынады, ол Ассамблеяның қарапайым көпшілігімен ресми түрде сайланады. Іс жүзінде, мұндай жағдай туғанда, премьер-министр сайлауда ең көп дауыс жинаған партияның басшысы немесе басқарушы коалициядағы жетекші партияның басшысы болады.

Ресми атауы

Венгрияның үкімет басшысының атауы венгр тілінде miniszterelnök деп аталады. Сөзбе-сөз аударғанда, бұл "министр-президент" дегенді білдіреді. Дегенмен, ағылшын тілінде сөйлейтін елдердегі парламенттік жүйеде үкімет басшысы үшін "премьер-министр" немесе "премьер" атауы көбірек қолданылатындықтан, көптеген ағылшын тіліндегі дереккөздерде бұл атау "премьер-министр" деп аударылады.

Венгрияның Палатин

Палатин (comes palatii, comes palatinus, кейін palatinus (regni), nádorispán/nádor, кейін: palatín/nádvorník, Palatin) – Венгрия Корольдігінің патшадан кейінгі ең жоғары лауазымды тұлғасы болды (бір жағынан қуатты премьер-министр, екінші жағынан – жоғарғы судья), патшалықтың пайда болуынан бастап 1848/1918 жылдарға дейін. Бастапқыда ол патшаның өкілі болды, ал кейін вице-регент (вице-король) дәрежесіне ие болды. Патшалықтың алғашқы ғасырларында оны патша тағайындайтын, кейін Венгрия Корольдігінің сеймі (парламенті) сайлап тағайындаған. Габсбургтар Венгриядағы билігін нығайтқаннан кейін, бұл лауазым қайтадан тағайындалатын қызметке айналды. Соңында, король Франциск өзінің інісі Жозефті тағайындағаннан кейін, Габсбургтер әулетінің кіші тармағында мұрагерлік лауазымға айналды.

Міндетті құру

1848 жылғы Мажар революциясы кезінде революционерлер Австрия империясынан және Буда кеңсесінен (императорлық генерал-губернатордың кеңсесі) тәуелсіз Мажарстан кабинетін құруды қалаған. 12 талаптың бірі былай деді: 2. Будапештте жауапты үкімет. Фердинанд V 1848 жылдың 17 наурызында Лайош Баттианы графы Венгрияның премьер-министрі етіп тағайындады. Үкімет сол кездегідей министрлік деп емес, басқаша аталатын. Министрліктер департаменттер деп аталды. Бостандық күресінің жеңілісінен кейін лауазым бос қалды.