Жан Жак Серван-Шрайбер: Француз журналисі мен саяхатшысы
Jean-Jacques Servan-Schreiber
Жан Жак Серван-Шрайбер (1924-2006) – француз журналисі, саяхатшы. «L'Express» журналын құрған, Радикалдық партияның президенті болған. Саяси өмірге қатысқан тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Француз журналисі және саясаткері (1924–2006)
French journalist and politician (1924–2006)
Жан Жак Серван Шрайбер, көбінесе JJSS деп аталады (13 ақпан 1924 – 7 қараша 2006), француз журналисі және саясаткері. Ол 1953 жылы Франсуаза Жирумен бірге «L'Express» (Франция) журналын құрды, содан кейін 1971 жылы Радикалдық партияның президенті болды. Ол партияның оңшыл орталыққа қарай өтуіне жетекшілік етті, одан кейін партия «Парти радикал валоизиан» деп аталды. 1972 жылы ол христиан-демократ Жан Лекануэмен бірге реформалық қозғалыс құруға тырысты, және олар екеуі 1974 жылғы президенттік сайлауда Валери Жискар д’Эстеннің консервативтік кандидаттығын қолдады.
Jean Jacques Servan Schreiber, often referred to as JJSS (13 February 19247 November 2006), was a French journalist and politician. He co founded [[L'Express (France) in 1953 with Françoise Giroud, and then went on to become president of the Radical Party in 1971. He oversaw its transition to the center right, the party being thereafter known as Parti radical valoisien. He tried to found in 1972 the Reforming Movement with Christian Democrat Jean Lecanuet, with whom he supported Valéry Giscard d'Estaing's conservative candidature to the 1974 presidential election.
қалыптасу жылдары
Жан Жак Шрайбер (оның туған аты) Парижде дүниеге келді, ол қаржы газеті Les Échos-ті құрған журналист Эмиль Серван Шрайбердің және Дениз Бресардың үлкен ұлы. Оның үш бауыры – Бриджит Грос, Ивелиннің бұрынғы сенаторы және Мюлан қаласының мэрі, Кристиан Колланж, журналист, Жан Луи Серван Шрайбер, журналист. Шрайберлер еврей отбасы. Анасының толық назарында болған Ж.Ж.С.С. өте қабілетті және еңбекқор бала болды. Ол Жансон де Сайли және Гренобль лицейлерінде оқыды, содан кейін Парижге оралды. Жасөспірім шағынан бастап ол әкесімен бірге Виши және азат етілген Франциядағы министрлер кабинетінің қызметкері Рауль Дотри сияқты жоғары лауазымды тұлғалармен кездесулерге қатысты. 1943 жылы Францияның ең беделді инженерлік мектебі – Эколь политехникаға қабылданды, ол әкесімен бірге Шарль де Голльдің «Тәуелсіз Франция» күштеріне қосылды және Алабамаға истребитель ұшқышы болып оқуға барып, бірақ ешқашан жауынгерлік қимылдарға қатыспады. Азаттыққа қол жеткізгеннен кейін 1947 жылы Эколь политехниканы бітірді, бірақ инженер ретінде жұмыс істеген жоқ. Сол жылы журналист және жазушы Мадлен Чапсалға үйленді. Ғылым мен саясатқа қызығушылық танытқан Серван Шрайбер жазу және журналистикаға құштарлық танытты. 25 жастағы дарынды жас жігітті «Монд» күнделікті газетінің негізін қалаушы Хубер Бюв Мери сыртқы саясат жөніндегі редакторы ретінде жұмысқа алды. Америка Құрама Штаттарымен жақсы таныс болғандықтан ол «суық соғыс» тақырыбына маманданды.
Jean Jacques Schreiber (his birth name) was born in Paris, the eldest son of Émile Servan Schreiber, journalist, who founded the financial newspaper Les Échos, and Denise Brésard. Three of his siblings are Brigitte Gros, former senator of Yvelines and mayor of Meulan, Christiane Collange, journalist, Jean Louis Servan Schreiber, journalist. The Schreiber family is a Jewish family. Enjoying the full attention of his mother, JJSS was a highly gifted and hard working child. He studied at the Lycée Janson de Sailly and the Lycée de Grenoble, then returned to Paris. Beginning in adolescence, he accompanied his father to meetings with highly placed people such as Raoul Dautry, a cabinet level officer under both Vichy and liberated France. Having been accepted by the École polytechnique, France's top engineering school in 1943, he joined Charles de Gaulle's Free French Forces with his father and went to Alabama for training as a fighter pilot; however, he never entered combat. After the liberation, he graduated from Ecole Polytechnique in 1947, but never worked as an engineer. That same year, he married journalist and author Madeleine Chapsal. Fascinated by science and politics, Servan Schreiber now discovered a taste for writing and journalism. The brilliant 25 year old was hired to write for the recently founded daily newspaper Le Monde by its founder, Hubert Beuve Méry, as a foreign affairs editorialist. His deep acquaintance with the United States led him to specialize in the Cold War.
"Экспресс"
Серван Шрайбер колониялық тәуелсіздіктен құтылудың қажеттілігін бірінші болып мойындаған, ол Үнді-қытай қақтығысы туралы бірқатар мақалалар жазды. Бұл оның болашақ премьер-министр Пьер Мендес Франциямен кездесуіне әкелді, ол сол кезде Индокитайдағы француз әскери күш-жігеріне қарсы күрескен. 1953 жылы Серван Шрайбер Франсуаза Жирумен бірлесіп «L'Express» апталығын құрды, ол бастапқыда отбасылық газет «Les Échos»-қа сенбілік қосымша ретінде жарияланды. Журналдың ашық күн тәртібінде Мендес Францияны билікке көтеру мәселесі тұрды. Үкімет тарапынан газеттің тәркіленуі мен цензураға ұшырауы салдарынан журнал 1950-1960 жылдардағы жастар мен ең белгілі зиялыларды өз жаңалықтарымен тез қызықтырды. Оның қатысушыларының арасында Альбер Камю, Жан-Поль Сартр, Андре Мальро және Франсуа Мориак болды. Мендес Францияның Төртінші Республика кезіндегі премьер-министрдің ресми атағы болған Кеңес Төрағасы қызметін атқарган сегіз айлық мерзімінде, JJSS оған жасырын кеңесші ретінде көмектесті. Серван Шрайбер 1956 жылы Алжирге әскерге шақырылды – оның наразылығын басу үшін, дейді Жиру. Ол ондағы тәжірибесіне сүйене отырып, өзінің алғашқы кітабын «Алжирдегі лейтенант» деп жариялады. Француздық репрессияның қатыгездігі туралы оның баяндамасы әскердің моральдық жағдайына зиян келтіретіні туралы пікір қалыптастырып, дау тудырды. «Экспресс» журналы кітаптан үзінділерді жариялады. Серван Шрайбер 1958 жылы генерал де Гольдің билікке оралуына қарсы болды. Алайда, де Голь жеңіске жетті және «Экспресс» журналының ықпалы азайды. Осы кезеңде JJSS басқа да қиындықтарға тап болды. Оның отбасы «Les Échos» газетіне қатысты бақылауын жоғалтты; ол Мендес Франциямен саяси жағынан келіспеді; ол алғашқы әйелінен ажырасып, 1950-ші жылдардың басынан бері оның сүйіктісі болған Франсуаза Жирудан бөлініп, Сабина Бек де Фукьерге үйленді, ол оның төрт ұлының анасы болды – Давид, Эмиль, Франклин және Эдуард. 1964 жылы ағасы Жан Луиден тапсырыс берген зерттеу нәтижесінде JJSS «L'Express» журналын «TIME» журналының үлгісіндегі апталық жаңалықтар журналына айналдырды. «Экспресс» журналы тағы да танымал болды. Ол жаңа технологиялар және әйелдердің құқықтары сияқты тақырыптарды қамтыды. Ол француз қоғамының өзгеруінің айнасына айналды.
Servan Schreiber was among the first to recognize the inevitability of decolonization, writing a series of articles on the Indo Chinese conflict. This led to his meeting the future Prime Minister Pierre Mendès France, at that time a dedicated opponent of the French military effort in Indo China. In 1953 Servan Schreiber co founded (with Françoise Giroud) the weekly [[L'Express (France), initially published as a Saturday supplement to the family owned newspaper Les Échos. On the magazine's open agenda was the elevation of Mendès France to power. Due to government seizures and censorship, the magazine quickly enchanted both the youth and the most prominent intellectuals of the 1950s and 1960s with its innovations. Among its contributors were Albert Camus, Jean Paul Sartre, André Malraux and François Mauriac. During Mendès France's pivotal eight month term as Council President (the formal title for the Prime Minister during the Fourth Republic), JJSS served him as a shadow councilor. Servan Schreiber was conscripted to Algeria in 1956 – to still his dissent, says Giroud. Drawing on his experiences there, he published his first book, "Lieutenant en Algérie". Its account of the brutality of French repression caused a controversy over its alleged deleterious effect on the army's morale. L'Express ran excerpts from the book. Servan Schreiber opposed General De Gaulle's return to power in 1958. However, De Gaulle was successful, and the influence of L'Express began to wane. In the same period, JJSS experienced other upsets. His family lost control of Les Échos; he split politically with Mendès France; he divorced his first wife, and separated from Françoise Giroud, his mistress since the early 1950s, in order to marry Sabine Becq de Fouquières, who would become the mother of his four sons David, Émile, Franklin, and Édouard. In 1964 following a study which he commissioned from his brother Jean Louis, JJSS transformed L'Express into a weekly news magazine patterned after TIME. L'Express soared in popularity once again. It broadened its coverage to such subjects as new technologies and women's liberation. It became a mirror of the changing French society.
Американың қиындықтары
1960 жылдарда Серван Шрайбер өзін бай баспасөз иесі, әрдайым жаңа идеялардың құрдасы болған саяси редакторы ретінде тапты. Оның өткір талдауы өз буынының ең білімді адамдарын өзіне тартты. Де Голль саясатына көңілі тоқпаған ол жай бақылаушы рөлімен қанағаттанбай, белсенді әрекет етуге бел буды. Ол Мишель Альберде серіктес тапты, ол оған редакциялық мақалалары үшін мол құжаттама ұсынды. Альберттің бір есебі оған ерекше әсер етті. Онда АҚШ пен Еуропа арасында үнсіз экономикалық соғыс жүріп жатқаны көрсетілген, онда Еуропа басқару техникалары, технологиялық құралдар және ғылыми зерттеулер саласында толық жеңіліске ұшырағандай көрінді. Серван Шрайбер осы тезисте маңызды кітап жазу мүмкіндігін көріп, оны оқуға бағыт беруші түйінді ойлармен және қарсы шабуылға қатысты нақты ұсыныстармен толықтырды. Соның нәтижесінде оның халықаралық бестселлері – "Америкалық сын" ("The American Challenge", 1967) жарық көрді. Бұл кітап Францияда 600 мың данамен сатылды, саяси эссе үшін мұндай көрсеткіш бұрынғысызда болмаған, және 15 тілге аударылды. Ол француз ұлтшылдығының қайта жандануына және Еуропадағы мемлекеттер аралық ынтымақтастықтың маңыздылығына назар аударуға зор үлес қосты. Кітаптың сәттілігіне сүйене отырып, ол Еуропаны аралап, лекция залдарында көпшілік алдында сөйледі, бірыңғай валютасы бар федеративтік Еуропаның және өкілеттік беру арқылы басқарылатын Францияның артықшылықтарын жариялады.
As the 1960s unfolded, Servan Schreiber found himself in the position of a rich press lord, a political editorialist always chasing after new ideas. His trenchant analysis drew some of the first minds of his generation to him. Growing more and more disenchanted with De Gaulle's policies, he was no longer willing to settle for an observer's role. He found a collaborator in Michel Albert, who provided him with extensive documentation to inform his editorials. One of Albert's reports struck him particularly. It presented the United States and Europe as engaged in a silent economic war, in which Europe appeared to be completely outclassed on all fronts: management techniques, technological tools, and research capacity. Servan Schreiber saw in this thesis the potential for a seminal book. He fleshed it out with reading keys and concrete proposals for a counter offensive. The result was his international best seller Le Défi Américain ("The American Challenge", 1967). It sold 600,000 copies in France, unprecedented for a political essay, and was translated into 15 languages. This book was instrumental in creating a resurgence of French nationalism and drawing attention to the importance of transnational cooperation in Europe. Building on the book's success, he traveled throughout Europe, speaking to packed lecture halls, touting the advantages of a federal Europe with a common currency and of a decentralized France.
Саяси мансап
1969 жылы генерал де Голльдің отставкаға кетуі Серван Шрайберді саясатта өзін сынап көруге ықпал етті. 1969 жылғы қазанда ол Радикалдық партияның бас хатшысы болды. Ол партияны реформалауға көмектесіп, оның манифестін жазып, 1971 жылы партия президенті болды. Солшыл радикалдардың бөлініп, Солшыл радикалдар партиясын (PRG) құруынан кейін Серван Шрайбер оңшыл бағытталған Parti radical valoisien партиясының президенті болды. 1970 жылы Нанси қаласынан депутат болып сайланды, бірақ сол жылы Бордода Жак Шабан Дельмаске қарсы күтпеген сайлауға түсу туралы шешім қабылдады. Ол мүлдем жеңіліске ұшырады, бұл оның беделін түсірді. Ол Франция Ұлттық Ассамблеясында бірнеше толық немесе ішінара мерзімдер бойы қызмет етті және 1974 жылы реформалар министрі болды. Бірақ ядролық сынақтарға қарсы болғандықтан, үш аптадан кейін премьер-министр Жак Ширактың қысымымен отставкаға кетті. 1976 жылы Пьер Месмерді жеңіп, Лотарингия аймақтық кеңесінің президенті болып сайланды. Саяси мансабында ол үнемі прогрессивтік науқандар жүргізіп, социологиялық тұрғыдан консервативті Францияның бағытына қарсы тұрды. Ол аймақтастыру арқылы орталықтандыруды, "Конкорд" бағдарламасынан ресурстарды "Airbus" жобасына қайта бағыттауды, ядролық сынақтарды тоқтатуды, "grandes écoles" мектептерін реформалауды және компьютерлендіруді жақтады. Ол Жорж Маршестің Коммунистік партиясымен ынтымақтастыққа бармады. Ол саяси ойындарды ойнауға қабілетсіз болды. Оның орталықшыл стратегиясы ешқашан сәтті болмады және соңында оның партиясын құртты. "L'Express" газетінің күнделікті басқаруынан босап, оны 1977 жылы қаржыгер Джимми Голдсмитке сатты. Өкіметтік тірегінен айырылғаннан кейін оның саяси мансабы тез құлдырады. 1978 жылы ол Ассамблеядағы өкілдігінен айырылды. 1979 жылы алғашқы тікелей еуропалық сайлау кезінде ол партиядан шығып, Жирумен бірлесіп "Жұмыс, Теңдік, Еуропа" (Emploi, Égalité, Europe) ұранымен кандидаттар тізімін ұсынды. Тізім сайлаушылардың 1,84% ғана дауысын алды, содан кейін Серван Шрайбер саяси өмірден кетуге шешім қабылдады.
General De Gaulle's resignation in 1969 persuaded Servan Schreiber to try his hand at politics. In October 1969, he became secretary general of the Radical Party. He helped to reform the party, writing its manifesto, and became its president in 1971. After the splitting away of the left wing Radicals, who formed the Left Radical Party (PRG), Servan Schreiber became the president of the center right Parti radical valoisien. He was elected Deputy of Nancy in 1970, but, later on the same year, he made the surprise decision to run against Jacques Chaban Delmas in Bordeaux. He was soundly defeated, which tarnished his image. He served several terms or partial terms in the French National Assembly, and was Minister for Reform in 1974 but, being opposed to nuclear tests, he was prompted to resign after three weeks by Prime Minister Jacques Chirac. He was elected in 1976 as President of the regional council of Lorraine, defeating Pierre Messmer. During his political career, he frequently waged progressive campaigns against the current of a sociologically conservative France. He advocated decentralization through regionalization; reallocation of resources from the Concorde program to the Airbus; an end to nuclear testing; reform of the grandes écoles; and computerization. He refused to cooperate with Georges Marchais's Communist Party. He seemed unable to play political power games. His centrist strategy was never successful and eventually brought down his party. Wanting to extricate himself from the daily management of L'Express, he sold it to financier Jimmy Goldsmith in 1977. Deprived of its power base, his political career quickly deteriorated. He lost his Assembly seat in 1978. He left the party in 1979 at the time of the first direct European elections, to present a list of candidates under the slogan Emploi, Égalité, Europe (Employment, Equality, Europe) with Giroud. The list won only 1.84% of the votes, and Servan Schreiber decided to retire from political life.
Сцена артындағы қатысушы
1980 жылы Серван Шрайбер өзінің екінші бестселлері "Le Défi mondial" ("Глобалды сын") атты кітабын жариялады, ол компьютерлендіру арқылы Жапонияның технологиялық өрлеуіне арналған. Кітап кейіннен "The World Challenge" деректі телесериалы ретінде де бейімделді. Ол Франсуа Миттеран мен Валери Жискар д'Эстенің жақын достары болғандықтан, оларға тағы да көлеңкелік кеңесші ретінде қызмет етті; соңғысымен достығы École Polytechnique кезіне дейін жетеді. Дегенмен, Францияда ақпараттық технологияларды дамыту орталығын құруға жасаған тытысы ақша ысырабына айналып, 1986 жылы жабылды. Содан кейін ол Питтсбургке көшіп, төрт ұлын (Дэвид, Эмиль, Франклин және Эдуард) компьютер ғылымы саласындағы жетекші Карнеги Меллон университетінде оқытты. Серван Шрайбер университеттегі халықаралық қатынастарды басқарды. Францияға оралғаннан кейін ол жазуын жалғастырды, оның ішінде екі томдық естелік кітаптары бар, содан кейін Альцгеймер ауруына ұқсас дегенеративтік ауруға шалдықты. 2006 жылы бронхит салдарынан қайтыс болды. Оның үлкен ұлы, психиатр және жазушы Дэвид Серван Шрайбер 2011 жылдың шілдесінде 50 жасында ми ісігінен көз жұмды.
In 1980 Servan Schreiber published his second bestseller, Le Défi mondial (The Global Challenge), devoted to the technological rise of Japan through computerization. The book was also later adapted into the documentary television series The World Challenge. He served once again as shadow councillor to his close acquaintances François Mitterrand and Valéry Giscard d'Estaing; his friendship with the latter went back to the École Polytechnique. However, his initiative to create a centre for the promotion of information technology in France turned into a money pit and closed down in 1986. He then moved to Pittsburgh where he had his four sons (David, Émile, Franklin and Édouard) educated at Carnegie Mellon University, a leader in computer science. Servan Schreiber directed the university's international relations. Returning to France, he continued to write, including two volumes of memoirs, until he was afflicted with an Alzheimer's like degenerative disease. He died following a bronchitis attack in 2006. His eldest son, the psychiatrist and writer David Servan Schreiber, died in July 2011 at the age of 50 of a brain tumor.