Кіріспе

Норман Лугард Битон (31 қазан 1934 – 13 желтоқсан 1994) – Гайаналық актер, Ұлыбританияда көп жылдар тұрған. Ол Channel Four телеарнасының «Десмондс» комедиялық сериалындағы Десмонд Амброуз рөлімен ең көп танылды. Жазушы Стивен Борн оны «өз заманының ең ықпалды және беделді қара британдық актерi» деп атады.

Ерте өмір

Бетон Британ Гвианасының (қазіргі Гайана) Джорджтаун қаласында дүниеге келген. Ол Куинс колледжінде оқыды, содан кейін мұғалімдер даярлайтын колледжге түсіп, онда жоғары баға алды.

Бетон 1960 жылы Гайанадан Лондонға кетер алдында «The Four Bees» калипсо тобымен бірге оқыды және сахнада өнер көрсетті. Лондон университетінде білім алғаннан кейін, Ливерпульдегі білім беру басқармасының алғашқы қара терілі мұғалімі болып қысқа ғана уақыт жұмыс істеді, бірақ актерлік мансапқа көшу үшін оқытудан бас тартты. Бетон мұғалімдік жұмысына көңілі толмады және пьесалар жаза бастады. Оның алғашқы пьесасы – «Jack of Spades» мюзиклі, ол сол кезде өте даулы болған қара нәсілді ер адам мен ақ нәсілді әйелдің тағдырлы махаббаты туралы болды. Бұл пьесаның сәл табысы Бетонға оқытудан бас тартып, театрға толыққандай көңіл бөлуге жеткілікті сенімділік сыйлады. Ол алдымен Бристольге, содан кейін Сассекске көшіп, «Connaught» театрында өзі жазған «Sit Down, Banna» мюзиклінде басты рөлді ойнады. Осымен оның актерлік мансабы басталды. Ол сондай-ақ «BBC» телеарнасының «Empire Road» (авторы Майкл Аббенсеттс) сериалында пайда болды. Алайда, Бетонның ең танымал рөлі – «Channel Four» телеарнасының «Desmond’s» (авторы Трикс Воррелл) комедиялық сериалындағы бас кейіпкер Десмонд Амброз (1988 жылдан бастап 6 жыл бойы). «Desmond’s» үшін ол Корольдік теледидар қоғамының «Үздік комедиялық актер» сыйлығын алды. 1987 жылы «Playing Away» (режиссері Хорас Ове, сценарий авторы Карил Филлипс) телекомедиясында Вилли Бойдың басты рөлін ойнады, бұл Батыс Үндістан крикет командасының ауылдық ақ командамен ойынға шақырылуы туралы әңгіме. Бетон сондай-ақ «The Mighty Quinn» (1989) сияқты бірнеше фильмдерде де ойнады. 1991 жылы «The Cosby Show» телешоуында («There's Still No Joy in Mudville» эпизоды) және 1994 жылы «Little Napoleons» телесериалында қонақ ретінде пайда болды. Оның «Beaton But Unbowed» автобиографиясы 1986 жылы жарық көрді.

Өлім

1994 жылдың 13 желтоқсанында, көп жылғы қажырлы еңбектен кейін денсаулығына салмақ салған Бетон өзінің туған қаласы Джорджтаунға, Гайанаға зейнеткерлікке шықты (сияқты, оның "Дезмонд" кейіпкері де солай еткен болатын). Әуежайда жүрек талмасынан құлап, бірнеше сағаттан кейін сол күні, 1994 жылдың 13 желтоқсанында 60 жасында дүние салды. Ол үш некеден бес бала қалдырды. "Porkpie" – "Desmond's" сериалының жалғасы – Бетонның "Дезмонд" кейіпкері сериалының бірінші бөлімінен шамамен 11 ай бұрын қайтыс болғаны туралы хабарлады.

Жеке өмір

Битон үш рет үйленіп, үш рет ажырасқан, ал бірінші әйелінен төрт баласы болды – екі баласы Гайанада, екеуі Ұлыбританияда дүниеге келді, екінші әйелінен бір баласы болды. Норман көп жылдар бойы Джейн Кэшпен Брикстонда бірге тұрды, оны ол "ешқашан әйелі болмаған әйелі" деп атады. Джейн 2020 жылы қайтыс болды. Ол 1988 жылы Жан Давенпортқа үйленді, бірақ кейін олар ажырасып кетті. Ол 2001 жылы қайтыс болды.

Мұра

BBC Radio Drama бүкіл Ұлыбританиядағы радио драма продюсерлеріне қолжетімді актерлер қатарын кеңейту үшін, дәстүрлі емес білім алған үміткерлерді қолдау мақсатында Норман Биттон стипендиясын (NBF) іске қосты.