Кіріспе

Шотланд геологы (1810–1884)

Александр Мюррей (2 маусым 1810 – 18 желтоқсан 1884) – шотланд геологы. Мюррей ең белгілісі Канаданың геологиялық қызметімен және Ньюфаундлендтің геологиялық қызметімен айналысқан кезеңдерімен танымал.

Ерте өмір

Александр Мюррей 1810 жылдың 2 маусымында Шотландияның Пертшир округы, Крифф қаласындағы Доллери үйінде дүниеге келген. Ол Корольдік теңіз академиясында білім алып, 1824 жылы Корольдік теңіз флотына қабылданды. Теңіз қызметінде Мюррей Наварино шайқасында жараланып, көрсеткен ерлігі үшін медаль алды. 1837–1838 жылдардағы көтерілістер кезінде Мюррей өз еркімен қызметке түсіп, лейтенант Эндрю Дрюдің теңіз бригадасында қызмет етті, ол АҚШ кемесі «Каролинаны» жойды. 1842 жылдың қысын Англияда өткізген кезде Логан Мюрреймен танысып, оны өзінің көмекшісі етіп тағайындады. 1851 жылдың 31 мамырында Мюррей Томас Стерри Ханттың аймақтан алынған 100 фунт салмақтағы битум үлгісін талдағаннан кейін Эннискиллен ауданында далалық зерттеулер жүргізді. Баяндамасында Мюррей аймақта түрлі битумды кен орындары бар екенін растады, мұнайдың көзге көрінетін жерлерін байқады және материалды шам отыны, бояу, лак және асфальт өндірісіне жарамды деп мәлімдеді. Мюррей битумды кен орындарының экономикалық пайдасын есептеуде сақты болғанымен, оның жұмысы Чарльз бен Генри Трипптің назарын аударды. Олар 1852 жылы Эннискилленде жер сатып алып, 1854 жылы әлемдегі алғашқы акционерлік мұнай компаниясын құрды. 1858 жылы Мюррей тапқан Эннискиллендегі мұнай ағып жатқан жерде Джеймс Миллер Уильямс Солтүстік Америкадағы алғашқы коммерциялық мұнай ұңғымасын ашты.

Кейінгі өмір және өлім

1864 жылы Мюррей Ньюфаундлендке көшіп келіп, Ньюфаундленд геологиялық қызметінің алғашқы директоры болды. Оның алғашқы маңызды міндеті – аралдың ішкі аймақтарының нақты топографиялық картасын жасау еді. Мюррей Холл шығанағы мен Сент-Джордж шығанағы аралығында, сондай-ақ Консепция, Плаценция және Сент-Мэри шығанақтары төңірегінде жан-жақты зерттеулер жүргізді. Ол сонымен қатар Ұлы Солтүстік түбегінің және Орталық Ньюфаундлендтің карталарын да жасады. Мюррей Ньюфаундлендтің алғашқы геологиялық картасын жасады, ал аралдың ішкі аймақтарындағы мол ресурстар туралы оның есептері 1881 жылы арал арқылы темір жол салу туралы шешім қабылдануына ықпал етті. Денсаулығының нашарлауына байланысты Мюррей 1883 жылы Шотландияға қайтып оралды. 1884 жылдың 18 желтоқсанында Мюррей Крифф қаласындағы Белмонт коттеджінде дүние салды.