Джон Кларк Маршман: Англиялық журналист және тарихшы

Кіріспе

Джон Кларк Маршман (18 тамыз 1794 – 8 шілде 1877) – ағылшын журналисі және тарихшысы. Ол Калькуттадағы «Friend of India» газетінің редакторы және баспагері болды, сондай-ақ бірнеше басқа да үнділік басылымдармен байланыста болды.

Ерте өмір

Маршман Джошуа Маршман мен Ханна Маршманның алғашқы баласы болды және 1794 жылдың 18 тамызында Англияның Бристоль қаласында дүниеге келді, сол кезде оның әкесі мұғалім болып жұмыс істеген. Кейін ол миссионер ретінде Үндістанға көшті.

Үндістанға көшіп келу

5 жасында Маршман ата-анасы мен Уильям Уордпен бірге "Критерион" атты американдық кемеде Бенгалияға сапар шекті, 1799 жылғы 13 қазан күні Серэмпурге жетеді. 1800 жылғы мамыр айында ата-анасы Серэмпурда екі пансион ашты; бұл пансиондар аймақтағы ең танымалдарына айналды және Маршман білімін ата-анасынан алды. Ол өсіп келе жатқан миссионерлік отбасының бір бөлігі болды, ортақ дастарқанда тамақтанып, миссионерлік өмірге басқа балалармен бірге қатысты; осының нәтижесінде ол бенгал тілін еркін меңгерді.

Жетістіктер

1818 жылғы сәуірде Маршман әкесі Джошуамен бірге бенгал тіліндегі алғашқы ай сайынғы журнал – «Дигдаршан» журналын шығарды, ол жастарға арналған білім беру ақпаратына баса назар аударды. Көп ұзамай «Самачар Дарпан» апталық жаңалықтар журналы жарық көрді. Бұл бенгал тіліндегі алғашқы екі газеттің бірі болды (екіншісі – Ганга Кишор Бхаттачарья шығарған «Бенгал Газетти», ол 1818 жылдың бірінші жартысында жарық көрген). Соңынан Серампур миссиясы 1821 жылы апталық «Индияның досы» газетін шығарды, ол осыншалықты танымал болды ki, 19 ғасырдың көп бөлігінде Серампур еуропалықтардың санасында «Индияның досы» сөзімен теңестірілді. Баспа жұмысының сәттілігіне байланысты, миссионерлік шіркеуден солтүстікке қарай, өзен жағасында үлкен ғимараттар салынды. 1875 жылы «Индияның досы» газеті «Англиец» газетімен бірігіп, «The Statesman» газетіне айналды, ол бүгінгі күнге дейін Үндістандағы жетекші ағылшын тілді басылымдардың бірі болып табылады. Маршман сонымен қатар миссияда жергілікті ақ құмырсқалардың зиянды әсеріне төтеп беру үшін миссионерлер әзірлеген арнайы жаңа қағаз түрін өндіру үшін жаңа қағаз фабрикасын іске қосты. Бұл қағаз «Серампур қағазы» деп аталды және провинцияның барлық аймақтарында қолданылды. 1820 жылы қағаз фабрикасы үшін Ланкаширдің Болтон қаласынан Твайтс пен Ротвелл мырзалардан бу машинасы әкелінді, ол Үндістанда алғаш рет көрілді. Маршманның әкесі Джошуа оған қатты таң қалды және инженер оны пайдалануға дайындағанда жақыннан бақылады. Маршман 1821 жылы әкесімен бірлесіп құрылған Серампур колледжінің штатына қосылды. 1837 жылы Серампур үштігінің соңғы мүшесі, оның әкесі Джошуа Маршман қайтыс болды. Оның қайтысынан кейін Джон Мак пен Маршман колледж жұмысын жалғастыру үшін күресті, барлық табыстарын және Маршманның жеке кәсіпорындарынан түскен кірісін, соның ішінде қағаз фабрикасынан түскен кірісін жұмсады. «Индияның досы» кітабын жариялағаннан кейін ол түскен табысты колледжге беруді талап етті. Оның барлығы 30 000 фунт стерлингтен асып кеткені есептелді. Колледжді жеке қаржымен ұстау жылдан жылға қиындыққа толы болғандықтан, Мак пен Маршман колледжді баптист миссионерлік қоғамына беруге шешім қабылдады. Қоғам бұл жауапкершілікті толыққанды қабылдауға дайын болмады, бірақ колледж штатындағы теология профессорын қолдауға уәде берді. Маршман кейіннен үкіметтің ресми бенгал тілінен аудармашысы лауазымын көңілсіз қабылдады, содан кейін жергілікті газеттерде «Үкіметтің жалдамалы адамы» деп күнделікті қорланды. Оның жылына алған 1000 фунт стерлингі колледжге берілді.

In April 1818, Marshman, together with his father Joshua, launched the first monthly magazine in Bengali, Digdarshan, which focused on educative information for the youth, and very shortly thereafter the weekly news magazine Samachar Darpan which was one of the two first Bengali newspapers (the other being Bengal Gazetti, published by Ganga Kishore Bhattacharya, in the first half of 1818). Subsequently, the Serampore Mission also launched the weekly Friend of India in 1821, which became so popular that Serampore was synonymous with Friend of India in European minds for much of the 19th century. The printing operations were so successful that they acquired their own substantial buildings by the river just north of the Mission Chapel. In 1875, Friend of India amalgamated with another paper The Englishman, becoming The Statesman which remains one of India's leading English language dailies. Marshman also started a new paper mill at the Mission to manufacture a special new type of paper that had been devised by the missionaries to resist the virulent ravages of the local white ants. This became known as Serampore Paper and was used throughout the province. In 1820, a steam engine was imported from Messrs. Thwaites and Rothwell, of Bolton, Lancashire, for the paper mill and was the first ever seen in India. Marshman's father Joshua was mesmerised by it and watched closely as the engineer prepared it for use. Marshman joined the staff of Serampore College, which had been jointly founded by his father, in 1821. In 1837 the last of the Serampore Trio, his father Joshua Marshman died. Following his death John Mack and Marshman struggled to carry on the work of the college, spending all their earnings and Marshman's income from his private concerns, including those from the paper mill. After he published The Friend of India, he stipulated that the proceeds should go to the college. It was reckoned that in all he contributed more than £30,000. As the struggle to maintain the college was getting more onerous each year to try and fund privately, Mack and Marshman decided to turn the college over to the Baptist Missionary Society. The Society was unwilling to take over the burden fully, but did offer to support a theological professor on the college staff. Marshman later rather unwillingly accepted the position of Official Bengali Translator to the Government, and thereafter was abused almost daily in the native newspapers as "the hireling of the Government". His salary of £1,000 per annum was passed to the college.

Англияға оралу

1855 жылы Маршман Үндістанды мүлдем тастап кетуді жоспарлады. Макпен бірге ол колледж басқаруын Баптист Миссионерлік Қоғамына беруді тағы ұсынды; бұл жолы ұсыныс қабылданды. Ол Бенгалия үкіметінің ресми аудармашысы қызметінен кетіп, Англияға, Кенсингтон сарайының бақтарына оралды. Маршман Үндістан тарихын зерттеген және көп жылдар бойы Бенгал тарихының жалғыз еңбегін жазды. Ол сондай-ақ Үндістан тарихын жазумен ұзақ айналысты, оның оқуы өте кең болды және ол көрнекті Шығыс танушысы еді. Ол әкесі сияқты қытай тілін оқыды және маңызды санскрит поэмаларын білді. Парсы тіліне де көп көңіл бөлді. Алайда Англияда оған Үндістан Кеңесіне қатысудан бас тартты. Білім берудегі қызметтері үшін 1868 жылы «Үндістан жұлдызы» орденімен марапатталды. Көріну үшін ол Шығыс Үндістан темір жолының есептік комиссиясының төрағасы болды. Парламентке өтуге үш рет әрекеттенді, бірақ сәтсіз аяқтады: 1857 жылы Ипсвичтен, 1859 және 1861 жылдары Харвичтен. Ол қайтыс болғанда, төрт вице-корольдің жеке хатшысы болғандай Үндістан істеріне жақсы білген деген әңгіме бар. Ол 1877 жылдың 8 шілдесінде Солтүстік Кенсингтондағы Рэдклифф алаңында қайтыс болды және Бромптон зиратына жерленді.

Шығармалары

Кэридің бенгал тілінің сөздігінің қысқартылған нұсқасы, жарияланған 1827 ж. Бенгал және Агра президенттіктерінің кіріс ережелері туралы нұсқаулық, жарияланған 1835 ж. "Алыс ежелгі заманнан Моғол әулетінің билікке келуіне дейінгі Үндістан тарихы", жарияланған 1842 ж.

Интернетте транскрипция қол жетімді. Интернетте транскрипция қол жетімді. Интернетте транскрипция қол жетімді.

Құрметтер

Үндістан жұлдызы орденінің серігі (1868 ж.).