Кіріспе

Англиялық католик кардиналы (1923–1999)

Джордж Базиль Галибуртон Хьюм (2 наурыз 1923 – 17 маусым 1999) – ағылшын католик епископы. Ол Англияның Амплфорт аббаттығындағы бенедиктин монастырының монахы және дін қызметкері болды, сондай-ақ 1976 жылы Вестминстер архиепискобы болып тағайындалғанға дейін 13 жыл бойы оның аббаты болды. Осы жылы ол кардинал дәрежесіне көтерілді. 1979 жылдан бастап Хьюм Англия мен Уэльстің католик епископтары конференциясының президенті қызметін атқарды. Ол 1999 жылы қатерлі ісіктен қайтыс болғанға дейін осы лауазымдарда болды. Оның соңғы тыныс алатын жері Вестминстер соборындағы Сент-Грегори және Сент-Августин капелласында. Өмірі бойы Хьюм католик қауымынан тыс кеңінен құрметке ие болды. Оның қайтысынан кейін, оның туған қаласы Ньюкасл-апон-Тайндағы Сент-Мари соборының сыртында (Ньюкасл вокзалының қарсы бетінде) монахтық киімдегі және аббат кресін тағынған мүсіні орнатылды; оны королева Елизавета II ашты.

Ерте өмір және қызметі

Хьюм 1923 жылы Ньюкасл-апон-Тайн қаласындағы 4 Эллисон-плейс мекенжайында Уильям Эррингтон Хьюм (1879–1960) және Мари Элизабет (құрметті аты – Тиссейр) Хьюмның (1979 жылы қайтыс болған) отбасында Джордж Халибуртон Хьюм ретінде дүниеге келді. Оның әкесі – шотландтық протестант, жүрек ауруларын емдеуші дәрігер, ал анасы – француз католигі, әскери офицердің қызы. Оның үш әпкесі мен бір інісі болған. Хьюм 13-18 жас аралығында тәуелсіз Амплфорт колледжінде оқыды. Оқуын аяқтағаннан кейін, 1941 жылы 18 жасында Солтүстік Йоркширдегі Амплфорт аббаттығындағы бенедиктин монастырына кірді. Ол монах киімін киіп, Василий деген монах есімін алды. 1945 жылы салтанатты түрде ант берді. Амплфорттан кейін Хьюм Оксфордтағы Сент-Бенетт залында, бенедиктин мекемесінде оқыды, онда заманауи тарихтан бакалавр дәрежесін алды. Сол кезде Оксфордта католик теологиясын оқу мүмкін болмағандықтан, ол теологиялық білімін аяқтау үшін Швейцарияның Фрибург университетіне барып, қасиетті теология бойынша лиценциат алды. Хьюм 1950 жылдың 23 шілдесінде дін қызметкері болып тағайындалды. Содан кейін ол Амплфортқа оралып, дінтану, тарих, француз және неміс тілдерін оқытты. 1963 жылы Амплфорт аббаты болғанға дейін мектептің қазіргі тілдер кафедрасын басқарды. Хьюм өмірі бойы жүгіру, сквош және «Ньюкасл Юнайтед» футбол клубының жанкүйері болды.

Архиепископ

1976 жылғы 9 ақпанда Хьюмды Папа Пауль VI Вестминстер архиепискобы, Англия мен Уэльстегі католик шіркеуінің ең жоғары дәрежелі прелаты етіп тағайындады. Ол архиепископ лауазымына ең логикалық кандидат саналмады, себебі оның епархияны басқаруда көзге көрінетін тәжірибесі болмады, сондай-ақ 1850 жылы ағылшын шіркеулік иерархиясы қайта жаңғыртылғаннан бері бұл лауазымға тағайындалған алғашқы монах ретінде ол жат адам болып есептелді. Кешкі ас ішу кезінде тағайындалу туралы хабарды алған Хьюм кейіннен: "Мен тамақтың қалған бөлігінен ләззат алмағанымды мойындаймын" деді. Хьюм келесі 25 наурызда (Жариялау мерекесінде) Вестминстер соборында архиепископ Бруно Хеймнен епископтық киелену рәсімін алды. Епископтар Базиль Батлер ОСБ және Джон МакКлин бірге киелендіруге қатысты.

Кардинал

Хьюм 24 мамыр 1976 жылы Павел VI тарапынан Сан-Сильвестро-ин-Капиттегі кардинал-жұбайы ретінде тағайындалды. Ол 1978 жылдың тамызы мен қазанында өткен конклавтарда сайлаушы кардиналдардың бірі болды. Көптеген адамдар оны 1548-1550 жылдары кардинал Поулдан бері ең "папалыққа" жақын ағылшын деп санайды. Архиепископ болған кезінде Хьюм 1981 жылы Ирландиядағы аштық ереуіліне қатысты. Ол 1981 жылдың сәуір айында Дерриге барып, Дерри епискобы Эдвард Дейлиге жазған хатында: "Өлімге дейін аштық ұстау – өзіне-өзі зорлық көрсетудің бір түрі, ал зорлық-зомбылық жаңа зорлық-зомбылыққа әкеледі" деді. 1981 жылдың мамырында Бобби Сэндс қайтыс болғаннан кейін, "The Tablet" газетінде ереуілдің моральдық аспектілері және оның суицид болып табылатыны туралы пікірталас болды. Сол айдың соңында Пэтси О'Хара мен Реймонд МакКриш қайтыс болғаннан кейін кардинал Томас О Фиаих британ үкіметінен аштық ұстаушылардың негізгі талаптарын қабылдауын сұрады. Ол осы оқиғаға әкелген әділетсіздік мәселесіне көбірек назар аударуды көздеді, ал Англия католик шіркеуі суицид мәселесіне көбірек назар аударуды жөн көрді. Архиепископ болғаннан кейін де Хьюм өзін бірінші кезекте бенедиктин монахы ретінде қарастырып, өз міндеттерін бенедиктин аббаттарының міндеттерімен салыстыра отырып түсіндірді: "Ол кінәларды жек көруі керек, бірақ бауырларын жақсы көруі керек" (Бенедикт ережесі, 64:11). Хьюм теологиялық көзқарастарындағы орталықтандырылған ұстанымымен белгілі болды, либералдар мен консерваторлардың екеуіне де ұнайтын адам ретінде танылды. Мысалы, ол гомосексуалдық актілерді айыптаса да, гомосексуалдар арасындағы махаббаттың жарамдылығын мойындады. Сонымен қатар, ол әйел дін қызметкерлеріне қарсы болды, бірақ "Humanae vitae" қарсыластарының көпшілігін "жақсы, адал және сенімді" деп сипаттады. Осы пікірге қарамастан, Хьюм "Humanae vitae" қолдады және британ үкіметінің СПИДке қарсы күресте презервативтерді пайдалануға сенім артқанына өкініш білдірді. Хьюмнің биліктегі уақытында католицизм британ қоғамында 400 жылдық тарихында ең көп қабылдауға ие болды, бұл 1995 жылы Елизавета II патшайымының Вестминстер соборында алғашқы сапарымен аяқталды. 1980 жылы Роберт Рунси Кентербери архиепископы болып тағайындалғанда ол осы хатты оқыған болатын. Сондай-ақ, Вестминстерде болған кезінде папа Иоанн Павел II 1982 жылы Англияға тарихи сапар жасады. 1998 жылы Хьюм Иоанн Павел II-ден зейнеткерлікке шығуға рұқсат сұрады, Амплфортқа оралып, соңғы жылдарын тыныштық пен жалғыздыққа, балық аулауға және сүйікті "Ньюкасл Юнайтед" футбол клубының ойындарын тамашалауға арнауды қалады деді. Өтініш қабылданбады. 1999 жылдың сәуірінде Хьюм өзінің қатерлі ісігі бар екенін хабарлады. Ол екі аптадан кейін, 17 маусымда, Лондонның Вестминстер қаласында 76 жасында қайтыс болды. Ұлттық теледидардан тікелей эфирде көрсетілген жерлеу рәсімінен кейін ол Вестминстер соборында жерленді. Иоанн Павел II Англия мен Уэльстегі шіркеуге жолдаған көңіл айту жолдауында Хьюмды "үлкен рухани және моральдық мінез-құлық танытқан бағушы" деп мақтады. Хьюм Вестминстер архиепископының жеке күзетшісін (gentiluomo) жұмысқа алған соңғы архиепископ болды. Гентилюмо – архиепископтарды ресми шараларда сүйемелдейтін рәсімдік күзетшілердің бір түрі. Бұл рөл ескіргендіктен, 2001 жылы Хьюмнің күзетшісі Энтони Бартлетт қайтыс болғаннан кейін жаңа күзетші тағайындалмады. Хьюм 1975 жылы Амплфорт колледжіндегі жыныстық зорлық-зомбылыққа қатысты күдікті оқиғаны полицияға хабарламай, "жасыруға" тырысқаны үшін айыпталды, өйткені ол Гиллинг Касл Преп (қазіргі Сент-Мартин Амплфорт) мектебіндегі консерватор партиясының мүшесі Пирс Грант Феррис туралы ата-аналардан шағым алған. 2005 жылы Грант Феррис балаларды зорлаудың 20 жағдайын мойындады. Бұл жеке оқиға емес, оған басқа монахтар мен мирян да қатысты. 2005 жылы "Йоркшир пост" газеті былай деп хабарлады: "Бір атақты католик мектебінің оқушылары ондаған жылдар бойы кем дегенде алты педофилдің зорлық-зомбылығына ұшырады, бұл бұрынғы аббат Базил Хьюмның оқиғаның басында полицияға хабарламау шешімінен туындады". 1984 жылы Хьюм Джимми Савилді Лондонның Палл Моллдағы ерлер клубы Афинеумның мүшесі ретінде ұсынды. Савилдің кәмелетке толмағандарды жыныстық зорлыққа салуы туралы мәлімделгеннен кейін клуб мүшелері Хьюмды оны клубқа ұсынғаны үшін сынға алды, бұл клубқа ұят келтірді.

Мұра

Хьюм Британияның ең танымал діни тұлғасы деп жиі аталатын, және мұны кейбіреулер оның кездескен әрбір адамға, олардың дініне немесе тегіне қарамастан, көрсеткен зор кішіпейілділігі мен жылылығымен байланыстырды. Хьюмның ескерткіші оның туған қаласы Ньюкаслде орнатылып, 2002 жылы патшайым ашты. «Кардинал Хьюм Розасы» оның құрметіне аталды. «Кардинал Хьюм католик мектебі» Тайн-энд-Уэрдегі Гейтсхедтің Бейкон-Лоу аймағында ашылды. Ол ескі «Сент-Эдмунд Кэмпион мектебінің» орнын басып, 1000-нан астам оқушыны қабылдайды. Бишоп Стортфордтағы «Сент-Мэри католик мектебінің» Хьюм театры оның есімімен аталады. Ол оны қайтыс болғанға бірнеше жыл бұрын ашты. 2001 жылы ашылған «Сент-Мэри Менстон мектебінің» Хьюм ғимараты оның құрметіне аталды. «Базил Хьюм стипендиясы» – Амплфорт колледжінің жаңа оқушыларына берілетін стипендиялар жиынтығы.

Жазбалар

. Ол сонымен қатар "Паломник болу", "Құдайды іздеу", "Махаббаттың құпиясы" және "Солтүстік әулиелердің іздері" кітаптарын да жазды.