Жаңа Йорк қаласы: Халық және мәдени әртүрлілік орталығы

Кіріспе

Нью-Йорк – ірі және этникалық құрамы әртүрлі мегаполис. Бұл АҚШ-тың ұзақ тарихы бар халықаралық иммиграцияның ең ірі қаласы. Нью-Йорк аймағы АҚШ-қа заңды иммигранттардың кіруі үшін ең маңызды қақпа болып табылады. Қала Солтүстік-Шығыс мегаполисінің және Нью-Йорк метрополиясының географиялық және демографиялық орталығы болып табылады, ол АҚШ-тағы халық саны және қалалық ауданы бойынша ең ірі метрополиялық аймақ. 2020 жылғы мәліметтерге сәйкес, 20,1 миллионнан астам адам метрополиялық статистикалық аймақта және 23,5 миллион адам біріктірілген статистикалық аймақта тұрады, бұл Нью-Йорк қаласын әлемдегі ең көп халқы бар мегаполистердің біріне айналдырады. Қала және оның метрополиясы АҚШ-қа заңды иммиграция үшін басты қақпа болып табылады. Нью-Йорк қаласы баспанаға мұқтаж кез келген адамға, оның иммиграциялық статусына қарамастан, баспана беруді қамтамасыз ететін баспана құқығы заңын қолданады; және қалада АҚШ-тан тыс жерде туған 3,2 миллионнан астам тұрғын бар, 2016 жылғы жағдай бойынша әлемдегі кез келген қаланың ең көп санында шетелдік туған халқы бар. Тарихының барысында Нью-Йорк иммигранттардың маңызды кіру нүктесі болды; «қорыту қазаны» термині Төменгі Шығыс жағындағы тығыз қоныстанған иммигранттар аудандарын сипаттау үшін пайда болды. Нью-Йоркте 800-ге жуық тілде сөйленеді, бұл оны әлемдегі ең көп тілдік әртүрлілікке ие қалаға айналдырады. Ағылшын тілі ең көп қолданылатын тіл болып қала береді, бірақ шеткі аудандарда 25%-ға дейін адамдар ағылшын тілін қосымша тіл ретінде қолданады және/немесе ағылшын тілін толық меңгермейді. Ағылшын тілі Флашинг, Сансет Парк және Корона сияқты аудандарда ең аз қолданылады. Нью-Йорктің екі маңызды демографиялық ерекшелігі – оның тығыздығы мен әртүрлілігі. Қаланың халық тығыздығы өте жоғары, бір шаршы мильге 26 403 адам (10 194/км²), бұл Американың ең тығыз орналасқан екінші ірі қаласы Сан-Францискодан бір шаршы мильге шамамен 10 000 адамға көп. Манхэттеннің халық тығыздығы – бір шаршы мильге 66 940 адам (25 846/км²).

none

New York City is a large and ethnically diverse metropolis. It is the largest city in the United States with a long history of international immigration. The New York region continues to be by far the leading metropolitan gateway for legal immigrants admitted into the United States. The city is the geographical and demographic center of both the Northeast megalopolis and the New York metropolitan area, the largest metropolitan area in the U. S. by both population and urban area. With over 20.1 million people in its metropolitan statistical area and 23.5 million in its combined statistical area as of 2020, New York City is one of the world's most populous megacities. The city and its metropolitan area are the premier gateway for legal immigration to the United States. New York City enforces a right to shelter law guaranteeing shelter to anyone who needs shelter, regardless of their immigration status; and the city is home to more than 3.2 million residents born outside the U. S., the largest foreign born population of any city in the world as of 2016. Throughout its history, New York City has been a major point of entry for immigrants; the term "melting pot" was coined to describe densely populated immigrant neighborhoods on the Lower East Side. As many as 800 languages are spoken in New York, making it the most linguistically diverse city in the world. English remains the most widely spoken language, although there are areas in the outer boroughs in which up to 25% of people speak English as an alternate language, and/or have limited or no English language fluency. English is least spoken in neighborhoods such as Flushing, Sunset Park, and Corona. New York's two key demographic features are its density and diversity. The city has an extremely high population density of 26,403 people per square mile (10,194/km2), about 10,000 more people per square mile than the next densest large American city, San Francisco. Manhattan's population density is 66,940 people per square mile (25,846/km2).

Демографиялық профилі

Нью-Йорк – АҚШ-тың ең көп халқы бар қаласы, 2020 жылғы АҚШ халық санағы бойынша қалада шамамен 8 804 190 адам тұрады. Манхэттеннің халық тығыздығы бір шаршы мильге 74 781 адамды (28 872/км²) құрайды, бұл АҚШ-тағы кез келген округтің ең жоғары көрсеткіші. Нью-Йорк көпмәдениетті қала. Қала халқының шамамен 36%-ы шетелде туған, бұл көрсеткіш АҚШ қалалары арасындағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі. Нью-Йорк қаласына ең көп көшіп келгендердің негізгі елдері – Доминикан Республикасы, Қытай, Ямайка, Гайана, Мексика, Эквадор, Бразилия, Гаити, Тринидад және Тобаго, Колумбия, Ресей және Сальвадор. Нью-Йорк – АҚШ-тың ең ірі қаласы, оның халқы екінші ірі қала Лос-Анджелеске қарағанда екі еседен астам (немесе шамамен Лос-Анджелес, Чикаго және Хьюстон қалаларының, АҚШ-тың екінші, үшінші және төртінші ең көп халқы бар қалаларының жалпы санына тең). 2006 жылы демографтар Нью-Йорк халқының 2030 жылға қарай 9,1 миллионға жететінін болжады. 2000 жылы Нью-Йорк тұрғындарының орташа өмір сүру ұзақтығы ұлттық орташа көрсеткіштен жоғары болды. 2009 жылы Нью-Йоркте туған әйелдердің орташа өмір сүру ұзақтығы 80,2 жыл, ал еркектердің 74,5 жылды құрады.

Кірістер

Жалпы алғанда, Нью-Йорк қаласындағы үй шаруашылығының номиналды табысы айтарлықтай айырмашылықтармен сипатталады. Бұл құбылыс әсіресе Манхэттенде байқалады, себебі 2005 жылы осы аймақтағы ең жоғары табысқа ие отбасының кірісі 188 697 долларды, ал ең төменгі табысқа ие отбасының кірісі 9 320 долларды құрады. Бұл теңсіздіктің бір себебі – жоғары табыс тобындағы жалақының өсуі. 2006 жылы Манхэттендегі орташа апталық жалақы 1453 долларды құрады, бұл АҚШ-тың ірі округтері арасындағы ең жоғары көрсеткіш. Нью-Йорк қаласының Манхэттен ауданы АҚШ-тағы ең жоғары номиналды табысқа ие округ болып табылады. Атап айтқанда, Манхэттеннің Үстіңгі Шығыс жағындағы 10021 пошталық индексінде 100 000-нан астам тұрғыны бар және жан басына шаққандағы табысы 90 000 доллардан асады, бұл АҚШ-тағы табыстың ең жоғары шоғырланған аймақтарының бірі. Басқа аудандарда, әсіресе Куинс және Стейтен-Айлендте, орта таптың көп бөлігі қоныстанған. Нью-Йорк қаласының жан басына шаққандағы табысы 2000 жылы 22 402 долларды құрады, ал ерлердің және әйелдердің орташа табысы тиісінше 37 435 және 32 949 долларды құрады. Халықтың 21,2%-ы және отбасылардың 18,5%-ы федералды кедейлік шегінен төмен табыс тапты; осы топтың 30,0%-ы 18 жасқа дейінгі балалар, ал 17,8%-ы 65 жастан асқан адамдарды құрады. Forbes журналының 400 ең бай американдық миллиардерінің 70-і Нью-Йорк қаласында тұрады. Бұрынғы мэр және президенттік үміткер Майкл Блумберг елдің ең бай адамдарының бірі. 2009 жылы Нью-Йорк 2008 жылы Мәскеуден жеңілгеннен кейін, ең көп миллиардері бар (55) қала ретінде бірінші орынды қайта иеленді. Нью-Йорк қаласында табыстың жоғары деңгейде өзгеруі байқалады. 2005 жылы ең жоғары санақ аймағындағы орташа отбасылық табыс 188 697 долларды, ал ең төменгі аймақта 9 320 долларды құрады. Бұл айырмашылық жоғары табыс тобындағы жалақының өсуімен байланысты, ал орташа және төменгі табыс тобындағы жалақылар тұрақтанды. 2006 жылы Манхэттендегі орташа апталық жалақы 1453 долларды құрады, бұл АҚШ-тың ірі округтері арасындағы ең жоғары және ең жылдам өсіп келе жатқан көрсеткіш. Бұл ауданда байлар арасындағы "балалардың көбеюі" де байқалады, бұл АҚШ қалаларының арасында бірегей құбылыс. 2000 жылдан бері Манхэттенде 5 жасқа дейінгі балалардың саны 32%-дан астамға өсті. 2000 жылы Нью-Йорк қаласындағы әрбір 10 тұрғын үйдің 3-і жеке меншікте болды, бұл АҚШ бойынша әрбір 3 тұрғын үйдің 2-сімен салыстырылғанда. Жалға берілетін үйлердің бос тұру көрсеткіші әдетте 3% пен 4,5% аралығында, бұл тұрғын үй дағдарысы деп танылатын 5% шегінен төмен, соның салдарынан жалға алу бақылауы мен тұрақтандыру сақталады. Жалға берілетін үйлердің шамамен 33%-ы жалға алуды тұрақтандыруға жатады, оған сәйкес тұрғын үй жалдау ақысын қалалық агенттіктер белгілі бір мерзімде қарастырады. Жалға алуды бақылау тек өте аз ғана жалға берілетін үйлерге қолданылады. Кейбір сыншылар Нью-Йорк қаласының қатаң аймақтарға бөлу және басқа да ережелерін тұрғын үй тапшылығының ішінара себептері ретінде көрсетеді, бірақ 1960-шы жылдардан 1980-ші жылдарға дейінгі кезеңде қала халқының азаюына байланысты көптеген пәтерлер өрт сөндіруге ұшырады немесе иелері тастап кетті. Халық санының өсуіне байланысты, жалға алу және сату перспективасы жақсарғаннан кейін, жаңа құрылыс қайта басталды, бірақ көбінесе жоғары табыс деңгейіндегі сатып алушылар үшін.

Overall, nominal household income in New York City is characterized by large variations. This phenomenon is especially true of Manhattan, which in 2005 was home to the highest incomes U. S. census tract, with a household income of $188,697, as well as the lowest, where household income was $9,320. The disparity is driven in part by wage growth in high income brackets. In 2006 the average weekly wage in Manhattan was $1,453, the highest among the largest counties in the United States. New York City's borough of Manhattan is the highest nominal income county in the United States. In particular, ZIP code 10021 on Manhattan's Upper East Side, with more than 100,000 inhabitants and a per capita income of over $90,000, has one of the largest concentrations of income in the United States. The other boroughs, especially Queens and Staten Island, have large middle class populations. New York City's per capita income in 2000 was $22,402; men and women had a median income of $37,435 and $32,949 respectively. 21.2% of the population and 18.5% of families had incomes below the federal poverty line; 30.0% of this group were under the age of 18 and 17.8% were 65 and older. Of Forbes Magazine's 400 richest American billionaires, 70 live in New York City. Former mayor and Presidential candidate Michael Bloomberg is one of the nation's richest men. As of 2009 New York has regained the number one spot as the city with most billionaires (55), after losing out to Moscow in 2008. New York City has a high degree of income variation. In 2005 the median household income in the highest census tract was reported to be $188,697, while in the lowest it was $9,320. The variance is driven by wage growth in high income brackets, while wages have stagnated for middle and lower income brackets. In 2006 the average weekly wage in Manhattan was $1,453, the highest and fastest growing among the largest counties in the United States. The borough is also experiencing a "baby boom" among the wealthy that is unique among U. S. cities. Since 2000, the number of children under age 5 living in Manhattan has grown by more than 32%. In 2000, about 3 out of every 10 New York City housing units were owner occupied, compared to about 2 owner occupied units out of every 3 units in the U. S. as a whole. Rental vacancy is usually between 3% and 4.5%, well below the 5% threshold defined to be a housing emergency, justifying the continuation of rent control and rent stabilization. About 33% of rental units fall under rent stabilization, according to which increases are adjudicated periodically by city agencies. Rent control covers only a very small number of rental units. Some critics point to New York City's strict zoning and other regulations as partial causes for the housing shortage, but during the city's decline in population from the 1960s through the 1980s, a large number of apartment buildings suffered suspected arson fires or were abandoned by their owners. Once the population trend was reversed, with rising prospects for rentals and sales, new construction has resumed, but generally for purchasers in higher income brackets. AreaMedianHouse holdIncomeMeanHouse holdIncomePercent age in PovertyThe Bronx$34,156$46,29827.1%Brooklyn $41,406 $60,02021.9%Manhattan$64,217$121,54917.6%Queens$53,171$67,02712.0%Staten Island$66,985$81,4989.8%New York City$48,631$75,80918.5%New York State$53,514$77,86513.7%United States$50,140$69,19313.0%

Бронкс$34,156$46,29827.1%
Бруклин $41,406 $60,02021.9%
Манхэттен$64,217$121,54917.6%
Куинс$53,171$67,02712.0%
Стейтен-Айленд$66,985$81,4989.8%
Нью-Йорк қаласы$48,631$75,80918.5%
Нью-Йорк штаты$53,514$77,86513.7%
АҚШ$50,140$69,19313.0%

Болжамдар

Көршілікті кестелеу аймақтары (НТА) – бұл 2000–2030 жылдарды қамтитын PlaNYC деп аталатын қаланың ұзақ мерзімді тұрақтылық жоспарының бір бөлігі ретінде кішкентай аумақтар бойынша халықты болжауға көмектесу үшін жасалған географиялық бірлік. НТА үшін ең төменгі халық саны – 15 000 адам, бұл 2010 жылғы халық санағы мен Америкалық қоғамдық сауалнамада қолданылуға ыңғайлы жиынтық көрсеткіш саналады. Нью-Йорк 1790 жылғы алғашқы халық санағынан бері Америка қалалары арасында халық саны бойынша бірінші орында тұр. Нью-Йорк бұл көрсеткішін болашақта да сақтап қалады, бірақ халықтың қаншаға өсетіні туралы әртүрлі болжамдар бар. Қалалық жоспарлау департаментінің ең шындыққа жақын болжамы бойынша, 2030 жылға қарай халық 1,1 миллионға артады, соның нәтижесінде қаланың жалпы халық саны 9,1 миллионға жетеді. Қаланың 2030 жылғы болжамды халық саны жаңа рекорд болармен, соңғы 5 жылда тек екі аудан – Стейтен-Айленд пен Куинс өздерінің халық санының ең жоғары деңгейіне жеткен. Зерттеу бойынша, 2030 жылға қарай Куинсте 2,57 миллион, ал Стейтен-Айлендте 552 мың адам тұрады. Манхэттенде 1,83 миллион, Бронксте 1,46 миллион, Бруклинде 2,72 миллион адам тұратын болады, бірақ олардың халық саны әлі де ең жоғары көрсеткіштерден төмен болады.

2010 жылғы санақтың таласты деректері

2011 жылдың 27 наурызында Нью-Йорк қаласының мэрі Майкл Блумберг қаланың халық санауының нәтижелеріне ресми шағымдануы туралы хабарлады, себебі Куинс және Бруклин аудандарында халықтың жетіспей саналғаны анықталды. Мэр Куинс және Бруклин, ең көп халқы бар екі ауданның саны сенімсіз деп мәлімдеді. Халық санауы бойынша, олардың өсімі сәйкесінше 0,1% және 1,6% құрады, ал қалған аудандардың өсімі 3% пен 5% аралығында болды. Бұдан өзге, мэрдің айтуынша, санау нәтижесінде Куинстің Джексон Хайтс сияқты маңызды аудандарындағы бос тұрғын үйлердің саны күмәнді түрде жоғары көрсетілген.

Иудаизм

2022 жылы Нью-Йоркте 1,6 миллионнан астам ізбасары бар иудаизм, қалада екінші ең көп таралған дін болып табылады және әлемдегі кез келген қаланың ең ірі еврей қауымын құрайды, Тель-Авив пен Иерусалимнің біріктірілген санынан да көп. 2011 жылы Нью-Йорк UJA федерациясының баяндамасында Нью-Йорк қаласының еврей халқы 1,1 миллион адамды құрады. Қаланың еврейлерінің шамамен жартысы Бруклинде тұрады, ол қаланың төрттен бірін құрайтын еврейлерге толы. Сол зерттеуде Нью-Йорк қаласы мен жақын орналасқан Нассау, Саффолк және Вестчестер округтеріндегі еврейлердің 16 пайызы діни еврей емес, этникалық еврей екенін білдірді. 2012 жылы ең ірі еврей бағыттары – православие, хареди және консервативті яһудизм болды. Еврейлердің Нью-Йоркке алғашқы көші-қоны 1650 жылдары басталды, олар испан инквизициясынан кейін Голланд Бразилиясында пана тапқан Ресифеден келген сефард яһудилерінен құралды, бірақ Португалия Ресифені қайта басып алғаннан кейін Нью-Йоркке қашып кетті. Шығыс Еуропалық яһудилер погромдар мен кемсітуден қашып келгендіктен, Нью-Йорктегі еврей халқы 1880 жылы 80 000-нан 1920 жылы 1,5 миллионға дейін өсті. Еврей халқы 1940 жылы 2,2 миллион адамға жетті. Американдық мұсылмандардың 22,3 пайызы Нью-Йорк қаласында тұрады, ал Нью-Йорк агломерациясында 1,5 миллион мұсылман бар, бұл Батыс жарты шардағы ең ірі мұсылман халқы және әлемдегі кез келген қаланың ең этникалық түрлі мұсылман халқы болып табылады. Бруклиндегі Пауэрс-стрит мешіті – АҚШ-тағы үздіксіз жұмыс істеп келе жатқан ең көне мешіттердің бірі және Нью-Йорк қаласы мен штатындағы алғашқы ислам ұйымын білдіреді.

Индуизм және басқа да діндер

Нью-Йорк қаласындағы осы үш ең ірі діни топтан кейін индуизм, буддизм, сикхизм, зороастризм және басқа да көптеген діндер кездеседі. 2023 жылғы мәліметтер бойынша, Үлкен Нью-Йорк тұрғындарының 24%-ы ешқандай ұйымдасқан діни ұйымға жатпайды, оның ішінде 4%-ы атеист.

Байлық пен табыстың айырмашылығы

Нью-Йорк қаласы, басқа да ірі қалалар сияқты, табыстың үлкен айырмашылығына толы, бұл 2017 жылғы 0,55-ке тең Гини коэффициентімен расталады. 2014 жылдың бірінші тоқсанында Нью-Йорк округінде (Манхэттен) орташа апталық жалақы 2749 долларды құрады, бұл АҚШ-тың ірі округтері арасындағы ең жоғары көрсеткіш. 2022 жылы Нью-Йорк қаласында әлемдегі ең көп миллиардерлер – барлығы 107 адам тұрды. 2014 жылы Нью-Йорк АҚШ-тың ірі қалалары арасында жан басына шаққандағы миллионерлердің ең жоғары тығыздығына ие болды, ол тұрғындардың 4,6% құрады. Нью-Йорк – тұрғындарынан табыс салығын (шамамен 3%) алуды жүзеге асыратын американдық қалалардың шамалы бірі. 2018 жылғы мәліметтер бойынша, Нью-Йорк қаласында 78 676 үйсіз адам тіркелді.