Кіріспе
Польша жазушысы және дәрігер Енджей Шнядецкий (архаикалық Андрей Шнядецкий; 30 қараша 1768 – 11 мамыр 1838)
Jędrzej Śniadecki (archaic Andrew Sniadecki; ; 30 November 1768 – 11 May 1838
Өмір және жұмыс
Снядецкий Польша-Литва одақтастығының Жнин қаласында (Ұлы Польша аймағы) дүниеге келді, онда оның әкесі Енджей және анасы Франциска, Гжищински фамилиясынан, шаруа қожалығын жүргізді. Ол Трезмешнодағы монастырлық мектепке оқыды, ал әкесі қайтыс болғаннан кейін оны әкесінің інісі Ян, Краков академиясының профессоры, тәрбиеледі. Ол Новодворский гимназиясына түсіп, еңбекқорлығы үшін патша Станиславтың салтанатты рәсімінде алтын медальмен бітірді. Алғашқыда инженерлік мамандық туралы ойланғанмен (ағасы Ян Снядецкийдің ықпалымен), ол шешімін өзгертті және Краков университетінде медицинаны оқуға түсті. Оның ұстаздары Винценті Шастер және Ян Шастер болды. Университеттегі оқуын Краковтағы Бас Корольдік мектепте аяқтағаннан кейін ол біраз уақыт Италияның Павия қаласында және Шотландияда тұрды. Ол әсіресе Гальвани, Вольта, Спалланзани және Антонио Скарпаның еңбектеріне қызығушылық танытты. Эдинбургте оған Джон Дункан, Джеймс Грегори және Александр Монро Секундус әсер етті. 1797 жылы ол Вильнюс (Вильно, Вильна) негізгі мектебінің Медицина факультетіндегі Химия кафедрасына тағайындалды. Снядецкийдің ең маңызды кітабы – Początki chemii (Химияның бастамалары), Ұлттық білім беру комиссиясы үшін дайындалған алғашқы поляк тіліндегі химия оқулығы. Ол сол кездегі ең жақсы поляк ғылыми оқулықтарының бірі саналды және 1930 жылдарға дейін Польша университеттерінде қолданылды. Снядецкий сонымен қатар жеңіл әдебиеттердің авторы ретінде де танымал болды; Towarzystwo Szubrawców (Босқындар қоғамы) құрылтайшыларының бірі ретінде, ол оның сатирикалық апталығына Wiadomości Brukowe (Тротуар жаңалықтары) мақалалар жазды. Сонымен қатар, Вильнюстің ең ірі және беделді күнделікті газеті Wiadomości Wileńskie (Вильнюс жаңалықтары) газетінде көп жазды. 1807 жылы Снядецкий платинада жаңа металл ашқанын жариялап, оны "vestium" деп атады. Үш жылдан кейін Франция академиясы экспериментті қайта жасау мүмкін емес екенін хабарлады. Бұл оны көңілсіздікке түсірді, Снядецкий барлық талаптарынан бас тартты және енді vestium туралы сөйлемеді. Дегенмен, бұл жаңа элемент рутений екендігі туралы болжамдар айтылды, оны 37 жылдан кейін Карл Клаус тапты. Алайда, қазіргі дереккөздер бұл болжамды қабылдамайды. Енджей Людвика Снядецкаяның әкесі болды. Ол Вильнюста қайтыс болды және Беларусьтегі Ашмяны ауданындағы Городники зиратында жерленген.
Śniadecki's most important book was Początki chemii (The Beginnings of Chemistry), the first Polish language chemistry textbook, prepared for the Commission of National Education. It was considered one of the best Polish scientific textbooks of the age and was used in Polish universities well into the 1930s. Śniadecki was also known as a writer of less serious works; a co founder of Towarzystwo Szubrawców (The Wastrel Society), he contributed articles to its satirical weekly, Wiadomości Brukowe (The Pavement News). He also wrote copiously in Wiadomości Wileńskie (The Vilnius' News), the largest and most prestigious daily in Vilnius. In 1807, Śniadecki announced he had discovered a new metal in platinum and called it "vestium". Three years later, Académie de France published a note saying that the experiment could not be reproduced. Discouraged by this, Śniadecki dropped all his claims and did not talk about vestium anymore. Nevertheless, there have been speculations that this new element was ruthenium, found 37 years later by Karl Klaus. However, they are not accepted by modern sources. Jędrzej was the father of Ludwika Śniadecka. He died in Vilnius and is buried at the Horodnyki Cemetery in Ashmyany district in Belarus.