Самуэль Бурн: Үндістандағы британ фотографының өмірі мен шығармашылығы

Кіріспе

Британдық фотограф

Сэмюэл Борн (30 қазан 1834 – 24 сәуір 1912) – 1863 жылдан 1870 жылға дейін Үндістанда жемісті жеті жылдық еңбек еткен британдық фотограф. Чарльз Шепардпен бірге ол 1863 жылы Шимлада, ал кейін Калькуттада (Калькутта) Bourne & Shepherd компаниясын құрды; компания 2016 жылдың маусымында жабылды.

Ерте өмір және білім

Сэмюэл Борн 1834 жылғы 30 қазанда Стаффордшир мен Шропшир шекарасындағы Маклстоунға жақын Непли-Хитте Томас Борн (1804 ж.т.) және оның әйелі Харриет Добсон (1802 ж.т.) отбасында дүниеге келді. Фэрберн маңындағы дін қызметкерінен білім алғаннан кейін, 1855 жылы Нотингемдегі Мур және Робинсон банкіне жұмысқа орналасты. Осы шамада оның фотосуретке деген қызығушылығы басталып, ол тез арада шебер ландшафт фотографына айналды, жақын арада фотосурет туралы лекциялар оқып, бірнеше фотожурналдарға техникалық мақалалар жариялады. 1858 жылы Борн көлдер аймағына фотосурет саяхаты жасады, ал 1859 жылы Ноттингем фотосурет қоғамының жылдық көрмесінде фотосуреттерін көрсетті. Келесі жылы оның суреттері Лондонға, 1862 жылғы Лондон халықаралық көрмесіне де қойылды. Осы қабылдау оны банктегі қызметінен бас тартып, Үндістанға кәсіби фотограф ретінде жұмыс істеу үшін аттандыруға ынталандырды. Ол 1863 жылдың басында Калькуттаға келді.

Үндістанда жұмыс

Ол бастапқыда Калькуттадағы белгілі фотограф Уильям Ховардпен серіктестік құрды. Олар Симлаға көшіп, онда жаңа студия "Ховард & Борн" құрды, оған 1864 жылы Чарльз Шепард қосылып, "Ховард, Борн & Шепард" құрды. 1866 жылы Ховардтың кетуінен кейін ол "Бурн және Шепард" болып, Үндістандағы ең үздік фотостудияға айналды. 2016 жылы маусымда жабылғанға дейін бұл әлемдегі ең көне фотобизнес болды. Чарльз Шепард Симлада қалып, сауда және портрет студиясын жүргізу үшін және Борн субконтинентте саяхаттап жүргенде, Борнның пейзаждық және сәулеттік зерттеулерінің басып шығарылуы мен маркетингін қадағалау үшін қалды. Борн Үндістанда алты жыл өте нәтижелі жұмыс істеді. Ол 1871 жылдың қаңтарында Англияға оралған кезде Үндістан мен Гималайының пейзаждары мен сәулетінің шамамен 2200 көркем суретін түсірді. Негізінен 10x12 дюймдік пластиналы камерамен жұмыс істеп, күрделі және ауыр Wet Plate Collodion процесін пайдаланып, ол жасаған әсерлі жұмыс әрқашан керемет техникалық сапаға ие болды және көбінесе көркемдік шеберлікке ие болды. Гималайдың ең шалғай аймақтарында саяхаттап, ең қиын физикалық жағдайларда жұмыс істеген кезде керемет суреттер түсіру қабілеті оны тоғызыншы ғасырдағы саяхаттық фотографтардың ішіндегі ең үздіктердің қатарына қойды. 1863 жылы 29 шілдеде ол Симладан үш ірі Гималай фотоэкспедициясының біріншісіне аттанды. 30 жүк тасушыны алып, ол Симланың солтүстік-шығысында 160 миль жердегі Сатледж өзенінің аңғарында орналасқан Синиге дейін сапар шекті. Спитаның шекарасына дейін барып, 1863 жылы 12 қазанда 147 жақсы негативтермен Симлаға оралғаннан кейін, Сатледж өзенінің аймағында біраз уақыт фотоға түсірді. Келесі жылы Борн тағы бір үлкен саяхатқа шықты, бұл жолы тоғыз айлық сапармен Кашмирге барды. 17 наурызда Лахордан шығып, солтүстік-шығысқа, Канграға, одан Биджнат, Холта, Дәрмсала және Далхаузи арқылы Чамбаға жол тартты. Сол жерден ол Кашмирге қарай жүріп, 8 маусымда шекараға жетеді; айдың ортасына қарай Ченаб аңғарына жетеді. Кейінгі апталарда Сринагарға барар алдында Кашмирдің табиғатын суретке түсіріп, бірнеше апта бойы тоқтап, 15 қыркүйекте сапарын жалғастырғаннан кейін суретке түсірді. Қайту сапары Синд аңғарында, Барамула, Мурри, Дели мен Каунпурдан (қазіргі Канпур) өтіп, 1864 жылы Рождество қарсаңында Лакхнауға жетті. Борнның үшінші және соңғы үлкен сапары, мүмкін, оның ең амбициялық сапары болды; Ганг қайнар көзін тауып, суретке түсіру мақсатымен Гималайдағы алты айлық саяхаттан тұрады. Ол 1866 жылы 3 шілдеде Симладан доктор Г.Р. Плейфэйрдің (танымал ағылшын саясаткері доктор Лион Плейфэйрдің ағасы) компаниясында шығып, онымен Кулу мен Лахаул арқылы, Кунзум асуынан Спитай аңғарына дейін сапар шекті, кейін олар екі жаққа бөлінді. Содан кейін Борн жалғыз өзі жалғасты (оның қырық жүк тасушыларынан басқа! ); Манирунг асуы арқылы 18 600 фут биіктіктегі суреттер түсірді. Сол жерден Спита мен Сатледж өзендерінің қосылған жеріне дейін, Сонгнам мен Буспа аңғарына дейін. Содан кейін ол Нила асуынан өтіп, Жоғарғы Ганг аңғарына түсіп, одан әрі Ганготри мұздығына дейін жол жүрді. Сол жерде ол Гаумухта мұздық мұз үңгірінің аузынан шыққан Гангтың негізгі көздерінің бірін суретке түсірді. Қайтып оралғанда Агра, Муссури, Рурки, Мереут және Нани Тал қалаларын аралап, Шимлаға келді. Ол Гималайдағы саяхаттары туралы көп жазды (Үндістандағы өте аз фотографтардың бірі), ұзақ хаттар сериясында, олар 1863 және 1870 жылдар аралығында "Британдық фотосурет журналында" жарық көрді. Студия бизнесі өркендеп, 1866 жылы Калькуттада екінші филиал ашылды, онда портрет студиясы жұмыс істеді. Олардың жұмыстары агенттер арқылы бүкіл субконтинентте және Британияда көтерме сауда дистрибьюторлары арқылы кеңінен сатылды. 1867 жылы ол Англияға қысқа уақытқа қайтып, Ноттингемдік бай кәсіпкердің қызы Мэри Толлиге үйленуге кетті. Сол жылы екеуі Үндістанға қайта оралды. 1870 жылы қарашада ол Бомбейден Англияға тұрақты түрде кетті. Оның Bourne & Shepherd студиясының саяхаттаушы ландшафт және сәулет фотографы қызметін Колин Мюррей қолға алды. Ол Үндістанның әдемі суреттерін өте ұқсас стильде түсіруді жалғастырды, кейіннен бизнесті басқаруды қолға алды. Англияға оралғаннан кейін көп ұзамай ол Борн және Шепард студиясындағы үлесін сатып жіберді және содан кейін коммерциялық фотосуретке ешқандай қатысы жоқ; алайда оның 2200 шыны пластиналы негативтерден тұратын мұрағаты студияда қалды және келесі 140 жыл бойы үнемі қайта басып шығарылып, сатылып жатты, содан кейін 1991 жылдың 6 ақпанында Калькуттадағы өртте жойылды.

He initially set up in partnership with an already established Calcutta photographer, William Howard. They moved up to Simla, where they established a new studio 'Howard & Bourne', to be joined in 1864 by Charles Shepherd, to form 'Howard, Bourne & Shepherd'. By 1866, after the departure of Howard, it became 'Bourne & Shepherd', which became the premier photographic studio in India, and until it closed in June 2016 was perhaps the world's oldest photographic business. Charles Shepherd evidently remained in Simla, to carry out the commercial and portrait studio work, and to supervise the printing and marketing of Bourne's landscape and architectural studies, whilst Bourne was away travelling around the sub continent. Bourne spent six extremely productive years in India, and by the time he returned to England in January 1871, he had made approximately 2,200 fine images of the landscape and architecture of India and the Himalayas. Working primarily with a 10x12 inch plate camera, and using the complicated and laborious Wet Plate Collodion process, the impressive body of work he produced was always of superb technical quality and often of artistic brilliance. His ability to create superb photographs whilst travelling in the remotest areas of the Himalayas and working under the most exacting physical conditions, places him firmly amongst the very finest of nineteenth century travel photographers. On 29 July 1863, he left Simla on the first of his three major Himalayan photographic expeditions. With a retinue of some 30 porters to carry his equipment, he travelled across the Simla Hills to Chini, in the Valley of the Sutlej River, 160 miles north east of Simla, and spent some time photographing in the Chini Sutlej River area, before heading up to the borders of Spiti, and returning to Simla on 12 October 1863, with 147 fine negatives. In the following year, Bourne set out on another major trip, this time a nine month trip to Kashmir. Leaving Lahore on 17 March, he journeyed north east to Kangra and from there, via Byjnath, Holta, Dharmsala and Dalhousie, to Chamba. From there, he went on to Kashmir, arriving on the borders on 8 June; by the middle of the month had reached the Chenab Valley. The following weeks were spent photographing the scenery of Kashmir before proceeding to Srinagar, where he stopped for some weeks, sight seeing and photographing before continuing his journey on 15 September. The return journey took in the Sind Valley, Baramula, Murree, Delhi and Cawnpore (now Kanpur) before arriving in Lucknow on Christmas Eve 1864. Bourne's third and last major trip was perhaps his most ambitious; consisting of a six month journey in the Himalayas with the goal of reaching and photographing the source of the Ganges. He left Simla on 3 July 1866, in the company of Dr. G. R. Playfair (brother of the famous English politician Dr. Lyon Playfair), and travelled with him through Kulu and Lahaul, over the Kunzum Pass into the Spiti valley, where they later parted company. Bourne then continued on alone (except for his forty porters! ); over the Manirung Pass, where he took spectacular views of the 18,600 foot high pass; which held the record for the highest altitude photographs that had yet been taken for twenty years. Thence, down to the junction of the Spiti and Sutlej Rivers and on to Sungnam and the Buspa Valley. He then climbed up over the Neela Pass, and down into the Upper Ganges Valley, where he journeyed on up to the Gangotri Glacier. There he went on to photograph one of the prime sources of the Ganges, as it issued from the mouth of the glacial ice cave at Gaumukh. His return journey took in Agra, Mussoorie, Roorkee, Meerut and Naini Tal, and he arrived back in Simla, again in time for Christmas! He wrote extensively about his travels in the Himalayas (one of the very few photographers in India to do so), in a long series of letters, which appeared in The British Journal of Photography, between 1863 and 1870. The studio business prospered, and in 1866, they opened a second branch in Calcutta, where they ran a portrait studio, and their work was widely retailed throughout the subcontinent by agents and in Britain through wholesale distributors. In 1867 he went briefly back to England, in order to marry Mary Tolley, daughter of a wealthy Nottingham businessman; and they both returned to India again later that year, where he continued to travel around the country, producing some 500 more fine images. He departed Bombay for England permanently in November 1870. His work as travelling landscape and architectural photographer for Bourne & Shepherd studios was taken over by Colin Murray, who continued taking fine images of India, in a very similar style, and later went on to take over the management of the business. Some time shortly after his return to England, he sold off his interests in Bourne and Shepherd studios, and from then on, had nothing more to do with commercial photography; however his archive of some 2,200 glass plate negatives remained with the studio, and were constantly re printed and sold over the following 140 years, until their eventual destruction in a Calcutta fire on 6 February 1991.

Англияға оралу

Борн Ноттингемге қайтып келді, онда оның қарындасының күйеуі Дж. Б. Толлимен серіктестікте мақта иіру бизнесін құрды. Бизнес гүлденді, ал Борн жергілікті әкімші болып тағайындалды. Ол әрі-бері фотосуретке түсіріп, жергілікті Фотографиялық қоғам мүшесі болғанмен, осы кезден бастап оның шығармашылық қуатының көп бөлігі акварельге арналды. Ол 1912 жылдың 24 сәуірінде Ноттингемде қайтыс болды. Борн 19 ғасырдағы Үндістанның ең көрнекті пейзаж және саяхат фотографтарының бірі деп есептеледі, ол композицияға шеберлікпен қарай білуін жоғары техникалық біліктілікпен үйлестірген.

Жинақтар

Борнның туындылары бірнеше мұражайлардың тұрақты коллекцияларында сақталады, оның ішінде Принстон университетінің өнер мұражайы, Гарвард өнер мұражайлары, Вашингтондағы Ұлттық өнер галереясы, Детройт өнер институты, Кларк өнер институты, Жаңа Зеландияның Те Папа Тонгарева мұражайы, Заманауи өнер мұражайы, Бруклин мұражайы, Виктория және Альберт мұражайы, Метрополитен өнер мұражайы, Мичиган университетінің өнер мұражайы, Хьюстон қаласындағы Көркем өнер мұражайы, Шотландияның ұлттық галереялары және Сан-Францискодағы заманауи өнер мұражайы бар.