Маурис Хиллеман: Қазіргі заманғы вакциналардың әкесі
Maurice Hilleman
Морис Хиллеман (1919-2005) – американдық вакцинолог, 40-тан астам вакцина жасаған. «Заманауи вакциналардың әкесі» деп аталады, миллиондаған өмірді сақтап қалды.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Американдық вакциналог (1919–2005)
American vaccinologist (1919–2005)
Морис Ральф Хиллеман (30 тамыз 1919 – 11 сәуір 2005) – вакцинология саласында маманданған және 40-тан астам вакцинаны жасаған, өнімділігімен теңдесі жоқ жетекші американдық микробиолог. Ол «қазіргі заманғы вакциналардың әкесі» деп аталады. Роберт Галло Хиллеманды «тарихтағы ең табысты вакциналог» деп атады. Кейбір зерттеушілер оның 20 ғасырдағы басқа ғалымдарға қарағанда, көбірек адам өмірін сақтап қалғанын айтады. «1957–1958 жылдардағы Азия грипі пандемиясы» кезінде оның вакцинасы жүздеген мың адамның өмірін құтқарып қалды деп саналады. Сондай-ақ ол «1968–1969 жылдардағы Гонконг грипі пандемиясына» қарсы вакцинаны әзірлеуде маңызды рөл атқарды.
Maurice Ralph Hilleman (August 30, 1919 – April 11, 2005) was a leading American microbiologist who specialized in vaccinology and developed over 40 vaccines, an unparalleled record of productivity. He has been called the "father of modern vaccines". Robert Gallo called Hilleman "the most successful vaccinologist in history". He has been noted by some researchers as having saved more lives than any other scientist in the 20th century. During the "1957 1958 Asian flu pandemic", his vaccine is believed to have saved hundreds of thousands of lives. He also played a key role in developing the vaccine for the "1968 1969 Hong Kong flu pandemic".
Ерте өмір және білім
Хиллеман Монтана штатының Майлс-Сити қаласының жанындағы фермада дүниеге келді. Оның ата-анасы Анна (Уэлсман) мен Густав Хиллеман болды, ол олардың сегізінші баласы еді. Оның егіз әпкесі туған кезде қайтыс болды, ал анасы екі күннен кейін дүние салды. Ол жақын жердегі ағасы Боб Хиллеманның үйінде өсті және жастық шағында отбасылық фермада жұмыс істеді. Бала кезінде тауықтармен жұмыс істегенінің өзінің жетістіктеріне үлкен үлес қосқанын айтты, өйткені 1930 жылдардан бері құрт жұмыртқалары вакциналар үшін вирустарды өсіруге жиі қолданылып келді. Қаржының жетіспеуіне байланысты ол колледжге түсуге шамасы келмеді. Ағасы араласып, Хиллеман 1941 жылы Монтана мемлекеттік университетін отбасының көмегімен және стипендиялардың арқасында сыныбындағы үздік бітіруші болып аяқтады. Ол Чикаго университетіне стипендия жеңіп алып, 1944 жылы микробиология ғылымдарының докторы дәрежесін алды. Оның докторлық диссертациясы хламидия инфекцияларына арналған, сол кезде олардың вирустардан туындайтынына сенеді. Хиллеман бұл инфекциялардың іс жүзінде жасушалардың ішінде ғана өсетін Chlamydia trachomatis бактериясының бір түрінен пайда болатынын көрсетті. 1957 жылы Хиллеман Мерк & Co. (Кенилворт, Нью-Джерси) компаниясына Вест-Пойнт, Пенсильваниядағы жаңа вирустар мен жасуша биологиясы зерттеу бөлімінің басшысы болып қосылды. Хиллеман Меркте жұмыс істеген кезде 40 эксперименттік және лицензияланған жануарлар мен адамдарға арналған вакциналардың көп бөлігін жасады, зертханада жұмыс істеп қана қоймай, ғылыми жетекшілік те көрсетті. Хиллеман көптеген ұлттық және халықаралық кеңесші кеңестер мен комитеттерде, академиялық, үкіметтік және жекеменшік ұйымдарда қызмет етті, соның ішінде Ұлттық денсаулық сақтау институтының ЖИТС зерттеу бағдарламасын бағалау кеңсесі мен Ұлттық иммундау бағдарламасының иммундау практикасы жөніндегі консультативтік комитетінде де болды.
Hilleman was born on a farm near the high plains town of Miles City, Montana. His parents were Anna (Uelsmann) and Gustav Hillemann, and he was their eighth child. His twin sister died when he was born, and his mother died two days later. He was raised in the nearby household of his uncle, Bob Hilleman, and worked in his youth on the family farm. He credited much of his success to his work with chickens as a boy; since the 1930s, fertile chicken eggs had often been used to grow viruses for vaccines. Due to lack of funds, he almost failed to attend college. His eldest brother interceded, and Hilleman graduated first in his class in 1941 from Montana State University with family help and scholarships. He won a fellowship to the University of Chicago and received his doctoral degree in microbiology in 1944. His doctoral thesis was on chlamydia infections, which were then thought to be caused by a virus. Hilleman showed that these infections were actually caused by a species of bacterium, Chlamydia trachomatis, that grows only inside of cells. In 1957, Hilleman joined Merck & Co. (Kenilworth, New Jersey), as head of its new virus and cell biology research department in West Point, Pennsylvania. It was at Merck that Hilleman developed most of the forty experimental and licensed animal and human vaccines for which he is credited, working both at the laboratory bench as well as providing scientific leadership. Hilleman served on many national and international advisory boards and committees, academic, governmental and private, including the National Institutes of Health's Office of AIDS Research Program Evaluation and the Advisory Committee on Immunization Practices of the National Immunization Program.
Азия тұмауының пандемиясы
Хиллеман 1957 жылы Гонконгтағы грипптің кең таралған ошағы ірі пандемияға айналуы мүмкін екенін бірінші болып сезді. Ол бір болжаммен, әріптесімен бірге 14 сағаттық тоғыз күн бойы жұмыс істеп, миллиондаған адамның өмірін құрбан ете алатын жаңа тұмау вирусы екенін анықтады. 40 миллион доза вакцина дайындалып, таратылды. 69 000 америкалық қаза болса да, пандемия АҚШ-та одан да көп адамның өліміне себеп болуы мүмкін еді. Хиллеман өз жұмысы үшін американдық әскерилерден "Ерен қызмет медалін" алды. Оның вакцинасы жүз мыңдаған адамның өмірін сақтап қалған деп саналады.
Hilleman was among the first to recognize that a 1957 outbreak of influenza in Hong Kong could become a huge pandemic. Working on a hunch, after nine 14 hour days he and a colleague determined that it was a new strain of flu that could kill millions. Forty million doses of vaccines were prepared and distributed. Although 69,000 Americans died, the pandemic could have resulted in many more deaths in the United States. Hilleman was awarded the Distinguished Service Medal from the American military for his work. His vaccine is believed to have saved hundreds of thousands of lives.
SV40
Хиллеман вакциналарды маймыл вирустарының ластауы мүмкін екендігі туралы ескерткен вакцина жасаушылардың алғашқыларының бірі болды. Осы вирустардың ең белгілісі – SV40, ол полиомиелит вакцинасында кездесетін вирустық ластаушы, оның табылуы 1961 жылы Салк вакцинасын қайтарып алуға және Альберт Сэбиннің ауызға қабылданатын вакцинасымен алмастыруға себеп болды. Ластану екі вакцинада да өте төмен деңгейде болды, бірақ ауызға қабылданатын вакцина инъекция емес, жұтылып алынғандықтан, ешқандай зиян тигізбеді.
Hilleman was one of the vaccine pioneers to warn about the possibility that simian viruses might contaminate vaccines. The best known of these viruses is SV40, a viral contaminant of the polio vaccine, whose discovery led to the recall of Salk's vaccine in 1961 and its replacement with Albert Sabin's oral vaccine. The contamination occurred in both vaccines at very low levels, but because the oral vaccine was ingested rather than injected, it did not result in any harm.
Мампаға қарсы вакцина
1963 жылы оның қызы Джерил Линн қабыршаққа шалдықты. Ол одан материал алып, оны қабыршаққа қарсы вакцина жасау үшін пайдаланды. Джерил Линн штаммы қабыршаққа қарсы вакцина ретінде бүгінге дейін қолданылуда. Бұл штамм оның дамытқан үш компонентті (қызылша, қабыршақ және қызылша) MMR вакцинасында қолданылады, ол бірнеше тірі вирус штамдарын біріктірген алғашқы мақұлданған вакцина. Сол дәуірдегі көптеген вакциналар мен дәрілер сияқты, бұл вакцина да топтамаларда тұратын, зиякерлік мүмкіндіктері шектеулі балаларға сыналып көрілді; себебі олардың тұрғын үйлерінің нашар санитариялық жағдайы мен тығыздығы оларды жұқпалы ауруларға ұқтыру қаупін едәуір арттырды.
In 1963, his daughter Jeryl Lynn came down with the mumps. He cultivated material from her, and used it as the basis of a mumps vaccine. The Jeryl Lynn strain of the mumps vaccine is still used. The strain is used in the trivalent (measles, mumps and rubella) MMR vaccine that he also developed, the first approved vaccine to incorporate multiple live virus strains. Like many other vaccines and medications of that time period, the vaccine was tested in children with intellectual disabilities who lived in group homes; this was because, given the poor hygiene and cramped quarters of their accommodations, they were at much higher risk of infectious disease.
Кейінгі еңбектері мен өмірі
Өмірінің соңғы жылдары Хиллеман Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымына кеңес берді. Ол 1984 жылы Мерк зерттеу зертханаларының аға вице-президенті қызметінен 65 жасқа толғандықтан зейнетке шықты. Кейін ол жаңадан құрылған Мерк вакцинология институтын басқарды және 2005 жылы қайтыс болғанға дейін онда жиырма жыл жұмыс істеді. 2005 жылғы 11 сәуірде Филадельфияда қайтыс болған кезде ол Медицина институтының, Америка өнер және ғылым академиясының және Америка философиялық қоғамының мүшесі болды. 1988 жылы президент Рональд Рейган оған елдің ең жоғары ғылыми наградасы саналатын Ұлттық ғылым медалін табыс етті. Ол сонымен қатар қоғамдық денсаулық сақтауды дамытуға қосқан үлесі үшін Тайланд королінен Принс Махидол сыйлығын, Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымынан өмірлік жетістіктері үшін арнайы сыйлықты, Мэри Вудард Ласкердің қоғамдық қызметі үшін сыйлығын және Сэбин алтын медалін және өмірлік жетістіктері үшін сыйлықтарды алды. 1975 жылы Хиллеман Америка жетістіктері академиясының Алтын тақта сыйлығымен марапатталды.
In his later life, Hilleman advised the World Health Organization. He retired as senior vice president of the Merck Research Labs in 1984 at its mandatory retirement age of 65. He then directed the newly created Merck Institute for Vaccinology where he worked for the next twenty years until his death in 2005. At the time of his death in Philadelphia on April 11, 2005, the Institute of Medicine, the American Academy of Arts and Sciences, and the American Philosophical Society. In 1988, President Ronald Reagan presented him with the National Medal of Science, the nation's highest scientific honor. He received the Prince Mahidol Award from the King of Thailand for the advancement of public health, as well as a special lifetime achievement award from the World Health Organization, the Mary Woodard Lasker Award for Public Service and the Sabin Gold Medal and Lifetime Achievement Awards. In 1975, Hilleman received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement.
Мұра
2005 жылдың наурыз айында Пенсильвания университетінің медицина мектебінің педиатрия бөлімі мен Филадельфия балалар ауруханасы, The Merck Company Foundation компаниясымен бірлесіп, Морис Р. Хиллеман вакцинология кафедрасын құру туралы хабарлады. 2005 жылы ЖИТС-ті (ЖИТС қоздырғышын) ашқан Роберт Галло: «Егер адам денсаулығына ең көп үлес қосқан, бірақ ең аз танылған адамды атасам, ол Морис Хиллеман болар еді. Морис тарихымыздағы ең табысты вакцинолог ретінде танылуға лайық» деді. 2005 жылы АҚШ Ұлттық аллергия және инфекциялық аурулар институтының директоры Энтони Фаучи Хиллеманның еңбегін «жалпы халық арасындағы ең жақсы сақталған құпия» деп атады. Ол: «Вакцинология саласын қарастырсаңыз, одан бетер ықпалды адам болған жоқ» деді. 2007 жылы Пол Оффит Хиллеманның өмірбаянын «Вакцинацияланған: Әлемдегі ең қауіпті ауруларды жеңуге бір адамның ізденісі» деп атап жариялады. Морис, егер миллиондаған адамның өмірін сақтап, оның еңбегі арқасында көптеген адамдар азаптан құтылғандарын ескерсек, ХХ ғасырдағы ең ықпалды денсаулық сақтау саласының қайраткері болды. Өмірінің барысында Морис және оның әріптестері қырықтан астам вакцина жасады. Қазіргі уақытта АҚШ-та ұсынылатын он төрт вакцинаның сегізін Морис әзірледі. 2008 жылы Merck компаниясы Солтүстік Каролина штатының Дурхэм қаласында Хиллеманның құрметіне вакцина өндірісінің Морис Р. Хиллеман орталығын ашты. 2009 жылы Американдық микробиология қоғамы (ASM) патогенез, вакцина ашу, вакцина әзірлеу және/немесе вакцинамен алдын алуға болатын ауруларды бақылау саласындағы маңызды үлесі үшін Морис Хиллеман/Merck сыйлығын құрды. Жыл сайынғы сыйлық 2008 жылдан 2018 жылға дейін табысталды. Алғашқы лауреаты Стэнли Плоткин болды. Келесі сыйлық иелері: Сэмюэл Л. Кац (2010), Альберт З. Капикиан (2011), Майрон М. Левин (2012), Эмиль Гоцшлих және Р. Гвин Фоллис Шеврон (2013), Дэн М. Гранофф (2014), Питер Пэлезе (2016) және Стивен Уайтхед (2018).
In March 2005, the University of Pennsylvania School of Medicine's Department of Pediatrics and The Children's Hospital of Philadelphia, in collaboration with The Merck Company Foundation, announced the creation of The Maurice R. Hilleman Chair in Vaccinology. Robert Gallo, co discoverer of HIV (the virus that causes AIDS), said in 2005: "If I had to name a person who has done more for the benefit of human health, with less recognition than anyone else, it would be Maurice Hilleman. Maurice should be recognized as the most successful vaccinologist in history." In 2005, Anthony Fauci, director of the US National Institute of Allergy and Infectious Diseases, said that Hilleman's contributions were "the best kept secret among the lay public. If you look at the whole field of vaccinology, nobody was more influential." In 2007, Paul Offit published a biography of Hilleman, entitled Vaccinated: One Man's Quest to Defeat the World's Deadliest Diseases. Maurice was perhaps the single most influential public health figure of the twentieth century, if one considers the millions of lives saved and the countless people who were spared suffering because of his work. Over the course of his career, Maurice and his colleagues developed more than forty vaccines. Of the fourteen vaccines currently recommended in the United States, Maurice developed eight. In 2008, Merck named its Maurice R. Hilleman Center for Vaccine Manufacturing, in Durham, North Carolina, in memory of Hilleman. In 2009, the American Society of Microbiology (ASM) established the Maurice Hilleman/Merck Award in Vaccinology to honor major contributions to pathogenesis, vaccine discovery, vaccine development, and/or control of vaccine preventable diseases. The annual award was presented from 2008 to 2018. The first laureate was Stanley Plotkin. Subsequent awardees were Samuel L. Katz (2010), Albert Z. Kapikian (2011), Myron M. Levine (2012), Emil Gotschlich and R. Gwin Follis Chevron (2013), Dan M. Granoff (2014), Peter Palese (2016) and Stephen Whitehead (2018)
2016 жылы Medical History Pictures, Inc. компаниясы Хиллеманның өмірі мен мансабын көрсететін «Хиллеман: Әлем балаларын құтқару үшін қауіпті ізденіс» атты деректі фильмін шығарды. 2016 жылы Монтана мемлекеттік университеті түлегі Хиллеманның құрметіне «білім алуға ерекше көңіл бөліп, болашақ ғалымдарға көмектесуге» міндеттенген студенттерге арналған «Хиллеман стипендиясы» бағдарламасын құрды.
In 2016, a documentary film titled Hilleman: A Perilous Quest to Save the World's Children, chronicling Hilleman's life and career, was released by Medical History Pictures, Inc. In 2016, Montana State University dedicated a series of scholarships in memory of its alumnus Hilleman, called the Hilleman Scholars Program, for incoming students who "commit to work at their education beyond ordinary expectations and help future scholars that come after them".