Юрий Луценко: Саяси өмір және Украина соғысындағы рөлі

Кіріспе

Украиналық саясаткер (1964 жылы туған)

Ресей-Украина соғысы
2022 жылы Украинаға Ресейдің басып кіруі
Киев шабуылы (2022)
Миколаев шайқасы
2022 жылы Херсон қарсы шабуылы
Донбас шайқасы (2022)
Соледар шайқасы
Бахмут шайқасы (29 тамыз 2019 жылға дейін), Украинаның ішкі істер министрі және Ресейдің Украинаға басып кіруі кезінде Украина Қарулы Күштерінің мүшесі. Луценко сонымен қатар Петро Порошенко блогының бұрынғы жетекшісі және оның Верховна Рададағы (Украина Парламенті) фракциясының бұрынғы жетекшісі. Бұл төрт жыл бұрын Януковичтің кабинетінің бір мүшесін тергегені үшін саяси қудалау деп қарастырылды. 2016 жылы ол Президент Петр Порошенконың бас прокуроры болды және Украинаның жаңа құрылған Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы бюросын әлсіретуі үшін сынға ілікті. Лауазымда болған кезінде Луценко Трамп-Украина жанжалының орталық тұлғасына айналды, онда ол АҚШ Президенті Дональд Трамппен бірге 2020 жылғы АҚШ президенттік сайлауындағы Трамптың күдікті қарсыласы Джо Байденге қатысты қылмыстық ақпарат табуға тырысты. 2019 жылы оны Президент Владимир Зеленский қызметтен босатып, ал Трамп кейін Зеленскийге оны қайта орналастыруға қысым жасауға тырысты. 2022 жылдың ақпанында Ресейдің Украинаға басып кіруінен кейін Луценко Украина Қарулы Күштеріне қосылды және содан бері бірнеше шайқастарға қатысты. Луценконың анасы – Вира Михайловна (1936 жылы туған), ветеринар. Луценко 1989 жылы Львов политехникалық институтында электрондық инженерия мамандығы бойынша білім алды. Луценко Еуропаның басқа елдеріндегі социал-демократиялық партияларға ұқсас, проевропалық бағытты ұстанатын топқа жатты, посткеңестік дәуірдегі ескі социализмге емес. Луценко 2005 жылдың 4 ақпанында тағайындалған Юлия Тимошенконың бірінші үкіметінде Ішкі істер министрі болды. Сол айда Луценко «Халықтың өзін-өзі қорғауы» азаматтық қозғалысын құрды. 2007 жылдың қыркүйегінде өткен Украина парламенті сайлауында Луценко партиядан тыс мүше ретінде «Біздің Украина – Халықтың өзін-өзі қорғауы» блогының тізімінде бірінші нөмірмен Жоғарғы Радаға қайта сайланды. 2009 жылдың 15 мамырында Жоғарғы Рада «маскүнемдік оқиғасы» тергеліп біткенше Юрий Луценконы Украинаның Ішкі істер министрі лауазымынан шеттету туралы үкіметке талап қою туралы қаулы қабылдады. Кейін 2009 жылдың 12 мамырында Луценко Bild газетіне сотқа жүгінетінін мәлімдеді. Луценконың сөзінше, басылымда «ешқандай шындық, ешқандай құжатқа немесе нақты лауазымды тұлғаларға сілтеме жоқ». Президент Виктор Ющенко оның отставкаға кету туралы өтінішін «логикалық қадам, жасалуы керек» деп есептеді. Премьер-министр Юлия Тимошенко оқиға туралы ақпарат күмәнді деп санайтын. 2009 жылдың 15 мамырында Жоғарғы Рада Франкфурт әуежайындағы оқиғаны жетексз зерттеу үшін үкіметке жеті күндік ресми тергеу жүргізуді тапсырды (сол кезеңде [ішкі істер] министрінің бірінші орынбасары Михайло Клюев министр міндетін атқарды). Содан кейін Луценко лауазымына оралды. 2011 жылдың 10 маусымында Bild газеті Берлиннің аймақтық сотының бұйрығымен Франкфурт әуежайындағы оқиға туралы хабарламаны қайтарып алды.

Russo Ukrainian War
2022 Russian invasion of Ukraine
Kyiv offensive (2022)
Battle of Mykolaiv
2022 Kherson counteroffensive
Battle of Donbas (2022)
Battle of Soledar
Battle of Bakhmut until 29 August 2019), Ukrainian Interior Minister and member in the Armed Forces of Ukraine during the Russian invasion of Ukraine. Lutsenko is also a former leader of the Petro Poroshenko Bloc, and a former leader of its faction in the Verkhovna Rada (Ukrainian parliament). in what was widely viewed as political retaliation for having investigated one of Yanukovych's cabinet members four years earlier. In 2016, he became Ukraine's chief prosecutor under President Petro Poroshenko, during which time he was criticized for undermining Ukraine's newly established National Anti Corruption Bureau. While in office, Lutsenko became a central figure in the Trump–Ukraine scandal, in which he worked with U. S. President Donald Trump to try to find incriminating information on Trump's then presumed opponent in the 2020 United States presidential election, Joe Biden. He was dismissed by President Volodymyr Zelenskyy in 2019; Trump later tried unsuccessfully to pressure Zelenskyy to reinstate him. Following the February 2022 Russian invasion of Ukraine Lutsenko joined the Armed Forces of Ukraine and has taken part in several battles since. Lutsenko's mother is Vira Mikhailivna (born 1936), a veterinarian. Lutsenko earned his degree in electronic engineering in 1989 from Lviv Polytechnical Institute. Lutsenko belonged to the pro European faction akin to social democratic parties in the rest of Europe, rather than a post Soviet oldfashioned socialism. Lutsenko became Minister of Internal Affairs in the first Tymoshenko Government of Yulia Tymoshenko appointed on 4 February 2005. The same month, Lutsenko created the Civil Movement "People's Self Defense". In the September 2007 Ukrainian parliamentary election Lutsenko was reelected to the Verkhovna Rada as the number 1 on the list of the Our Ukraine–People's Self Defense Bloc as a non party member. On 15 May 2009, the Verkhovna Rada passed a resolution, stipulating to address the government with a request to suspend Yuriy Lutsenko from the post of the Interior Minister of Ukraine until the "drunken incident" is investigated. Later, on 12 May 2009, Lutsenko claimed that he would sue Bild. According to Lutsenko, the publication does not contain "any true things, any references to documents or real officials". President Viktor Yushchenko considered his appeal for resignation "a logical step, which should be made " Prime Minister Yulia Tymoshenko believed that the information about the incident was doubtful. On 15 May 2009, the Verkhovna Rada passed a resolution asking the government to hold a seven day official investigation into the events at Frankfurt Airport (first deputy [interior] minister Mykhailo Kliuyev served as acting Minister that period). After that Lutsenko resumed at his post. On 10 June 2011, Bild retracted the report about the events at Frankfurt Airport after being ordered so by the Landgericht Berlin.

Министрлік қызметінен босату

Луценко 2010 жылдың 28 қаңтарында Жоғарғы Рада тарапынан қызметтен босатылды. Сол күні ол Министрлер кабинеті тарапынан ішкі істер министрінің бірінші орынбасары және ішкі істер министрінің міндетін атқарушысы болып тағайындалды. Киев аудандық әкімшілік соты оның тағайындалуына қатысты тергеу аяқталғанға дейін үкіметтің шешімін күштен шығарды, бірақ Министрлер кабинеті бұл мәселе бойынша ешқандай сот шешімі түспегенін мәлімдеді. Тимошенконың екінші үкіметі құлағаннан кейін, Луценко 2010 жылдың 11 наурызында Ішкі істер министрі лауазымынан түсірілді. 2010 жылы Луценко Халықтың өзін-өзі қорғау саяси партиясының төрағасы болды.

Қылмыстық істер және бас бостандығынан айыру

2010 жылдың 13 желтоқсанында Луценконы Украинаның Бас прокуроры Виктор Пшонка лауазымдық өкілеттіктерін жеміссіз пайдаланғаны және жалған мәлімдеме жасағаны үшін айыптады. Луценконың сөзінше, оған қарсы қозғалған қылмыстық іс – саяси қуғын-сүргін. Пшонка мұны жоққа шығарды. Луценко демалыста жүргенде бұйрыққа қол қойғаны және сол кездегі Премьер-министрдің бюджеттік қаражатты үнемдеу жөніндегі жалпы тапсырмасына қарамастан, дәстүрлі "Ұлттық милиция күнін" тоқтатпағаны үшін де айыпталды. Луценко 2010 жылдың 26 желтоқсанынан бері Киевтің Лукьяновка түрмесінде қамауда отыр. Луценко 26 желтоқсанда үйінің жанынан тұтқындалды; 27 желтоқсанда сот оны Киевтен кетуге уәде бергеніне қарамастан, сауалға жауап беруден жалтарғаны үшін тұтқындауға бұйырды. Луценко 2011 жылдың 22 сәуірінен 24 мамырына дейін "алдын ала жазалауға" наразылық ретінде аштық жариялады. Луценко 2011 жылдың 14 желтоқсанында АҚШ сотына өзінің (украиналық) прокурорларына қарсы "заңсыз тұтқындау және ұзақ мерзімге еріксіз қамау" үшін шағымданып, Alien Tort Statute арқылы арыз берді. 2012 жылдың 27 ақпанында 14 айға сотқа дейін қамауда болғаннан кейін Луценко мемлекеттік мүлікті жымқыру және лауазымдық өкілеттіктерін жеміссіз пайдаланғаны үшін төрт жылға бас бостандығынан айырылды (мүлкі тәркіленді). Еуропалық комиссия оның үкім шығарылған күні "Украинадағы сот процестерінің әділ, ашық және тәуелсіз құқықтық процеске қатысты халықаралық стандарттарды сақтамайтынын көрсетуде" деп мәлімдеді. АҚШ Мемлекеттік департаментінің өкілі Виктория Нуланд бұл істер "Украина үкіметінің демократия мен заң үстемдігіне адалдығына қатысты үлкен алаңдаушылық тудыратынын" айтты. Еуропа Кеңесінің Парламенттік Ассамблеясы (ПАСЕ) 2012 жылғы 27 ақпандағы үкімнен кейін Луценконы "саяси кек алудың құрбаны" деп атады; Адам құқықтары жөніндегі ұйымдар Украинаның жоғары соттарын Луценкоға қатысты үкімді жоюға шақырды. 2012 жылдың 29 ақпанында Еуропалық халық партиясы "Юлия Тимошенко, Юрий Луценко және басқа да саяси тұтқындарды дереу босатуды" талап етті; сондай-ақ Украина мен Еуропалық Одақ арасындағы Ассоциация туралы келісімге осы талаптар орындалмайынша қол қойылмауы және ратификацияланбауы керектігін мәлімдеді. 2012 жылдың 7 наурызында үкімге шағым берілді. ЕО Украинамен Еуропалық Одақпен Ассоциация туралы келісімді және терең және жан-жақты еркін сауда туралы келісімді оның және Тимошенконың түрмеге қамалуына байланысты тоқтатты. Адам құқықтары жөніндегі Еуропалық сот (АЕҚ) Луценконың 2012 жылғы 17 сәуірде берген шағымын қарады, онда Луценко өзінің тұтқындалуы мен қамауға алу туралы шешімнің ерікті және заңсыз екенін мәлімдеді. 2012 жылдың 3 шілдесінде ЕҚҚК Луценконың тұтқындалуы оның адам құқықтарын бұзғанын мәлімдеді және Украина үкіметін моральдық зиянды өтеу ретінде Луценкоға 15 000 евро төлеуге міндеттеді. 2012 жылдың 17 тамызында Луценко Украинаның Қауіпсіздік қызметінің бұрынғы бірінші орынбасары Владимир Сацюктың жүргізушісі Валентин Давыденкоға қатысты қылмыстық іс бойынша тергеуді ұзартқаны үшін екі жылға бас бостандығынан айырылды. Түрмеде болған кезінде Луценко бірнеше рет емделу үшін ауруханаға жатқызылды. 2013 жылдың 3 сәуірінде Луценконың апелляциялық шағымы қабылданбады; Жоғары соттың бұл шешімі кез келген басқа украин сотында дауланылуы мүмкін. Азаматтық және қылмыстық істер жөніндегі Жоғары мамандандырылған соттың судьялары 2013 жылдың 10 сәуірінде Украинаның бұрынғы Президенті Виктор Ющенконы уландыруға қатысты Луценконың екінші сотталуына қатысты апелляциялық шағым бойынша шешім шығарады; бұл Луценконың бас бостандығынан айыру мерзіміне әсер етпейді.

On 13 December 2010, Lutsenko was charged with abuse of office and forgery by Prosecutor General of Ukraine Viktor Pshonka. According to Lutsenko the criminal case against him is political persecution. Pshonka has denied this. Lutsenko was also charged with having signed an order whilst on holiday and not having cancelled the traditional "National Militia Day" despite a general instruction from the then Prime Minister to make budgetary savings where possible. Lutsenko has been jailed since 26 December 2010 in Kyiv's Lukyanivka Prison. Lutsenko was arrested near his home on 26 December; on 27 December a court ordered his arrest on the grounds that he had been dodging questioning in violation of his written pledge not to leave Kyiv. Lutsenko went on a hunger strike from 22 April till 24 May 2011 in protest against his "preventive punishment". Lutsenko filed a complaint in a U. S. court on 14 December 2011 against his (Ukrainian) prosecutors, made possible by the Alien Tort Statute, for "illegal arrest and arbitrarily prolonged detention". On 27 February 2012, after a pre trial detention of 14 months, Lutsenko was sentenced to fours year in jail (with confiscation of his property) for embezzlement and abuse of office. The European Commission stated the day of his sentence "signals the continuation of trials in Ukraine which do not respect international standards as regards fair, transparent and independent legal process"; Spokesperson for the United States Department of State Victoria Nuland stated the cases raised "serious concerns about the government of Ukraine's commitment to democracy and the rule of law"; other Council of Europe member have criticised the sentence in similar wording. In a statement issued by the Parliamentary Assembly of the Council of Europe (PACE) right after the verdict of 27 February 2012 Lutsenko was named "the victim of a political vendetta"; Human rights organizations have urged the high courts in Ukraine to overturn the verdict against Lutsenko. On 29 February 2012, the European People's Party demanded "immediate release of Yulia Tymoshenko, Yuriy Lutsenko and other political prisoners; it also insisted the Association Agreement between Ukraine and the European Union should not be signed and ratified until these demands were met. An appeal to the sentence was filed 7 March 2012. Since the EU has shelved the European Union Association Agreement and Deep and Comprehensive Free Trade Agreement with Ukraine because of the imprisonment of him and Tymoshenko. The European Court of Human Rights (ECHR) considered a complaint lodged by Lutsenko on 17 April 2012, in which Lutsenko claimed his arrest and the decision on his detention were arbitrary and unlawful. On 3 July 2012, the ECHR stated that the arrest of Lutsenko violated his human rights and the court ordered the government of Ukraine to pay €15,000 to Lutsenko as compensation for moral damages. On 17 August 2012, Lutsenko was sentenced to two years in prison for the extension of an investigative case concerning Valentyn Davydenko, the driver of former Security Service of Ukraine First Deputy Chief Volodymyr Satsiuk, as part of an investigation into the poisoning of then presidential candidate Viktor Yuschenko. During his imprisonment Lutsenko was moved several times to hospital to receive medical treatment. Lutsenko lost his appeal on 3 April 2013; this High Court ruling could be challenged in any other Ukrainian court. The judges of the Higher Specialized Court on Civil and Criminal Cases will on 10 April 2013 announce a ruling on the appeal against the second conviction of Lutsenko regarding the poisoning of former Ukrainian President Viktor Yushchenko; this will not influence the term of Lutsenko's imprisonment.

Кешірім беру

Бұрын да ұсынылғаннан кейін, Луценконы кешіру туралы өтінішті украин парламентінің депутаты Лутковская, Еуропалық Парламенттің бұрынғы президенті Пэт Кокс және Польшаның бұрынғы президенті Александр Квасьневский жасады. 2013 жылдың 7 сәуірінде Януковичтің жарлығымен Луценко денсаулығына байланысты және "украин заңнамасын қылмыстық сипаттан арылту және гуманизациялау" мақсатында кешірілді, сонымен бірге ол сол күні түрмеден босатылды. Луценко мен оның отбасы бұрын бірнеше рет кешірім сұрамақ емес екенін айтқан, себебі олар айыптаудың негізсіз және саяси қуғын екеніне сенген. Дегенмен, Луценконың әйелі Ирина Луценко бұл шешімді қолдады.

2013 жылдың сәуірінен кейін саяси мансап

2013 жылдың көктемінде Луценко «Үшінші республика» парламенттік емес қозғалысын құрды. Ол кезде ол саяси партияның мүшесі емес еді, себебі ол «оппозициялық партиялар мен халық арасында байланыс орнату арқылы «Отан» төменнен жоғарыға және халықтан бастау алған мақсатқа жету жолында» еді. 2013 жылдың қарашасында Луценко Еуромайданды ұйымдастырушылардың бірі болды. 2011 жылы Васильковтағы террористік әрекетке қатысты сот үкімінен кейін, полиция ұрып-соққаннан соң Луценко 2014 жылдың 11 қаңтарында жансақтау бөліміне түсті. Сотталғандарды алып кеткеннен кейін бірнеше көлік тәртіпсіздікке қарсы полиция автобусының қуып желіп, Святошино полиция бөліміне жақын Перемоги даңғылында тоқтатып қалды. Ұзақ өтпей көпшілік жиналды, полиция қызметкерлерінен беттерін ашып, куәліктерін көрсетуді талап етті. Луценконың әйелі Иринаның айтуынша, күйеуі зорлық-зомбылықты тоқтатуға тырысқанда полиция шабуыл жасаған. Луценко қылмыс құрбаны ретінде ресми мәртебе алды. 2014 жылдың 17 маусымында Луценко президент Петр Порошенконың штаттан тыс кеңесшісі болып тағайындалды; ол сондай-ақ Порошенконың ілгерідегі президенті Александр Турчиновтың кеңесшісі де болды. Луценконың бұрынғы партиясы – Халықтың өзін-өзі қорғау саяси партиясы 2014 жылдың шілдесінде «Үшінші Украина Республикасы» деп өзгертілді; алайда Луценко осы жаңартылған Халықтың өзін-өзі қорғау саяси партиясының мүшесі болған жоқ. 2014 жылдың 27 тамызында Луценко Петр Порошенко блогының жетекшісі болып сайланды. Одан кейін ол партияның Жоғарғы Рададағы фракциясының жетекшісі болды. 2015 жылдың 28 тамызында Украинаның реформалар үшін демократиялық альянсы Петр Порошенко блогымен бірікті. UDAR жетекшісі Виталий Кличко сол партия съезінде Луценконы жаңа партия жетекшісі етіп алмастырды. Ол сонымен қатар халық депутаты өкілеттігінен айырылды. 2016 жылдың тамызынан желтоқсан айына дейін Луценко Украинада туған ресейлік ГРУ агенті Константин Килимникке қатысты тергеу жүргізді, бірақ Килимник тұтқындалған жоқ. Бұрын Килимник Киевтегі Davis Manafort International компаниясын басқарған. Мюллер Килимник 2016 жылғы АҚШ сайлауына ресейліктердің араласуын тергенде маңызды куә деп есептеді. 2017 жылы басталған Пол Манафортқа қатысты төрт тергеуді Украина Бас прокуратурасының арнайы тергеу департаментінің басшысы Сергей Хорбатьюк 2018 жылдың сәуірінде тоқтатты. Виктор Янукович пен «Өңірлер партиясының» құпия есептері Манафортқа қатысты тағы бір тергеуді қамтыды, онда Манафортқа жасалған 22 төлемнің қолжазбалары болды, олардың тоғызына Жоғарғы Раданың сыртқы қатынастар комитетінің төрағасы Виталий Калюжный қол қойған. Ұлттық сыбайлас жемқорлыққа қарсы бюро АҚШ Мемлекеттік департаментіне Луценконың Манафортқа қатысты Украинаның тергеуіне де, Мюллердің тергеуіне де кедергі келтіргенін хабарлады. 2018 жылдың 9 қарашасында президент Петр Порошенко Луценконың отставкасын мақұлдаудан бас тартты. Лев Парнас АҚШ Палатасының Ақпараттық комитетіне ұсынған құжаттарда Луценконың Украинадағы АҚШ елшісі Мари Йовановичті жұмыстан шығаруды талап еткен және бұрынғы АҚШ вице-президенті Джо Байденге қатысты ақпарат ұсынған хат алмасулары көрсетілген. Луценконың Украинадағы сыбайлас жемқорлыққа қарсы күресіне байланысты Йовановичті нысанаға алғаны болжануда. 2019 жылғы украиндық парламент сайлауынан кейін Луценко 2019 жылдың 29 тамызында Жоғарғы Рададан босатылып, оның орнына Руслан Рябошапка тағайындалды. Әйелі Иринаның айтуынша, Луценко Киев шабуылы кезінде Киевтің аумақтық қорғаныс күштерінде болған, содан кейін Николаев шайқасына, 2022 жылғы Херсон қарсы шабуылына, Соледар шайқасына және Бахмут шайқасына қатысқан. 2023 жылдың басында Луценко капитан шеніне көтерілді. Ол 2019 жылға дейін парламентте қызмет етті. Петр Порошенко блогының мүшелері Жоғарғы Рададан кеткеннен кейін, ол 2015 жылдың 27 қаңтарында халық депутаты болып қайта сайланды. 2019 жылғы украиндық парламент сайлауында ол «Еуропалық ынтымақ» партиясынан сайлау тізімінде 25-ші орынды иеленді, бірақ 2019 жылдың қарашасында денсаулығына байланысты отставкаға кетті. Оның өкілеттігі 2019 жылдың 12 қарашасында ресми түрде тоқтатылды.

In the spring of 2013, Lutsenko established the non parliamentary movement "Third Republic". At the time he was not member of a political party because he is "on a path to the same goal pursued by "Fatherland" from the bottom up and from the people, by organizing a connection between opposition parties and the populace". In November 2013, Lutsenko became one of the organizers of Euromaidan. Lutsenko was hospitalised on 11 January 2014 in an intensive care ward after being beaten by police in protests following the sentence of verdicts in the 2011 Vasylkiv terror plot. After the convicts had been transported away, several cars followed the riot police bus and blocked it at Peremohy avenue, near Svyatoshino police station. A crowd soon gathered, demanding from policemen to open their faces and to show their IDs. According to Lutsenko's wife Iryna her husband had been attacked by police as he tried to break up the violence. Lutsenko has received an official status of victim of a crime. On 17 June 2014, Lutsenko was appointed as (non staff) adviser to President Petro Poroshenko; he had also been adviser to Poroshenko's predecessor acting President Oleksandr Turchynov. Lutsenko's old party People's Self Defense Political Party was renamed Third Ukrainian Republic in July 2014; however, Lutsenko was not a member of this revamped People's Self Defense Political Party. On 27 August 2014, Lutsenko was elected the leader of the Petro Poroshenko Bloc. He then became leader of the party's faction in the Verkhovna Rada. On 28 August 2015, the Ukrainian Democratic Alliance for Reform merged into Petro Poroshenko Bloc. UDAR leader Vitali Klitschko at the same party congress replaced Lutsenko as new party leader. was also stripped of his mandate as a People's Deputy. From August until December 2016, Lutsenko conducted an investigation into Ukraine born Russian GRU agent Konstantin Kilimnik, but did not arrest Kilimnik. Previously, Kilimnik managed Davis Manafort International in Kyiv. Mueller considered Kilimnik a vital witness in the investigation of Russian interference in the 2016 United States elections. Began in 2017, four investigations into Paul Manafort by the Head of the Special Investigation Department of the Prosecutor General's Office Ukraine Serhiy Horbatyuk were frozen by Lutsenko in April 2018. the secret bookkeeping of Viktor Yanukovych and the Party of Regions' Black Ledger or Barn Book involved another investigation into Manafort in which the handwritten records of 22 payments to Manafort, nine of which had been signed by Vitaly Kalyuzhny who was the Verkhovna Rada's foreign relations committee chairman. The National Anti Corruption Bureau informed the United States Department of State that Lutsenko had thwarted both Ukraine's investigation into Manafort and Mueller's investigations into Manafort. On 9 November 2018, President Petro Poroshenko refused to approve Lutsenko's resignation. Documents, provided by Lev Parnas to the U. S. House Intelligence Committee, outlined text exchanges in which Lutsenko pushed for the ouster of then U. S. Ambassador to Ukraine Marie Yovanovitch and offered information related to former U. S. Vice President Joe Biden in return. It is thought that Lutsenko targeted Yovanovitch due to her anti corruption efforts in Ukraine. Following the 2019 Ukrainian parliamentary election, Lutsenko was dismissed by the Verkhovna Rada on 29 August 2019, and replaced by Ruslan Riaboshapka. According to his wife Iryna, Lutsenko was initially in the Territorial Defence Forces of Kyiv during the Kyiv offensive, and then took part in the Battle of Mykolaiv, 2022 Kherson counteroffensive, Battle of Soledar and the Battle of Bakhmut. In early 2023, Lutsenko was promoted to the rank of Kapitan. She served in parliament until 2019. After fellow Petro Poroshenko Bloc members left the Verkhovna Rada, she returned as a People's Deputy on 27 January 2015. In the 2019 Ukrainian parliamentary election, she was re elected for European Solidarity as 25th on the electoral list, but resigned in November 2019 due to health reasons. Her mandate was officially terminated on 12 November 2019.

Марапаттар

ІІІ дәрежелі «Патша Ярослав даналығы» орденінің командирі – демократиялық идеалдарды қорғауға, азаматтардың конституциялық құқықтары мен бостандықтарын сақтауға және мемлекет құруға сіңірген зор жеке үлесі үшін 2006 жылғы 14 желтоқсанда марапатталды.