Кіріспе
Вашингтон штатындағы 410-шы тас жол (SR 410, ішінара Чинук көрікті жолы деп аталады, сондай-ақ Стивен Мэтер еске алу саябағы жолы деп те аталады) – АҚШ-тың Вашингтон штатындағы Пирс, Кинг және Якима округтері арқылы өтетін 173 километрлік (107.44 миль) мемлекеттік тас жол. Ол Самнердегі SR 167 тас жолымен қиылысынан басталып, Каскад таулары арқылы оңтүстік-шығысқа қарай Начестегі 12-ші АҚШ тас жолымен (US 12) қиылысқанға дейін созылады. SR 410-ның батыс бөлігі қалалық аймақтарға қызмет ететін бақылаулы жол, ал қалған бөлігі таулар арқылы өтетін, көбінесе ауылдық жерлерді қамтитын қарапайым тас жол. Бұл маршрут Самнер қаласының оңтүстігінде кіреберіс шектеулі айналым жолы ретінде басталады, бірақ қаланың шығысында қарапайым тас жолға айналады. Шығысқа қарай жүргенде, тас жол Бонни-Лейк және Бакли қалаларына қызмет көрсетеді, Ақ өзенді кесіп өтеді және соңында Энумклау мен Гринвотер қалаларымен қатар жүреді. SR 410 Бейкер-Снокуалми ұлттық орманға кіріп, кейін Рейниер тауы ұлттық паркіне жетеді, Кейюс және Чинук өткелдерін басып өтеді, содан кейін Американ өзені бойымен оңтүстік-шығысқа қарай парктен шығып, Веначи ұлттық орманға кіреді. SR 410 ұлттық орманнан шығып, Начес өзенімен қатар жүріп, Якима қаласының батысында орналасқан Начес қаласында аяқталады. Чинук көрікті жолы Энумклау қаласынан басталып, екі ұлттық орман мен Рейниер тауы ұлттық паркі арқылы US 12 тас жолына дейін, Начес қаласына дейін созылады. Қазіргі SR 410 1926 жылға дейін әртүрлі мемлекеттік вагондық жолдардың бөлігі болды, сол кезде US 410 тас жолы құрылды, ол Абердиннен Айдахо штатының Льюистон қаласына дейін созылды. US 410 1967 жылы US 12 тас жолының көп бөлігіне дейін кеңейтілгеннен кейін, Олимпия және Чинук өткелін айналып өтіп, пайдаланудан шығарылды. Бұрынғы US 410 тас жолының Эльмадан Олимпияға дейінгі бөлігі SR 8 тас жолы болды, ал Такомадан Наческе дейінгі бөлігі SR 410 тас жолы болды. Кейін тас жол Самнер қаласында аяқталу үшін қысқартылды және Такомадан Самнерге дейінгі SR 167 тас жолымен ауыстырылды.
State Route 410 (SR 410, partially named the Chinook Scenic Byway, and also named the Stephen Mather Memorial Parkway) is a 107.44 mile (173 km) long state highway that traverses Pierce, King, and Yakima counties in the US state of Washington. It begins at an interchange with SR 167 in Sumner and travels southeast across the Cascade Range to a junction with U. S. Route 12 (US 12) in Naches. While the western part of SR 410 is a freeway that serves built up, urban areas, the remainder of the route is a surface road that traverses mostly rural areas as it passes through the mountains. The route starts as a limited access southerly bypass of Downtown Sumner, but becomes a surface road east of the city. Traveling eastward, the roadway serves Bonney Lake and Buckley, and crosses and eventually parallels the White River into Enumclaw and Greenwater. SR 410 enters the Mount Baker Snoqualmie National Forest and later heads into Mount Rainier National Park, crossing the Cayuse and Chinook passes, and leaves the park southeast along the American River into Wenatchee National Forest. SR 410 leaves the national forest and travels parallel to the Naches River to end in Naches, a city located west of Yakima. The Chinook Scenic Byway begins in Enumclaw and follows the highway through the two national forests and Mount Rainier National Park to US 12 in Naches. Modern SR 410 was parts of various state wagon roads until 1926 when US 410 was established, extending from Aberdeen to Lewiston, Idaho. US 410 was decommissioned after US 12 was extended over the majority of the highway in 1967, bypassing Olympia and Chinook Pass. A segment of former US 410 from Elma to Olympia became SR 8 and the Tacoma to Naches segment became SR 410. The highway was later shortened to end in Sumner and was replaced by SR 167 from Tacoma to Sumner.
Маршрут сипаттамасы
SR 410 автокөлік жолы ретінде басталады, ол SR 167 автокөлік жолымен тоғысқан жерден Даунтаун Самнердің жанында басталады. Автомобиль жолы қала маңындағы аудандар арқылы оңтүстік-шығысқа қарай өтеді, Стук өзенін кесіп өтіп, Лиден Драйвпен жартылай үш жапырақты тоғысқан жерден өтеді, сонымен қатар Трафик даңғылы деп аталады. Томпсон даңғылымен екінші жартылай үш жапырақты тоғысқан жерден кейін, SR 410 BNSF темір жолына тиесілі темір жолдың астына өтеді және Amtrak-тың Cascades пойыз қызметін пайдаланады, Пуялуп өзенінің солтүстік жағалауына жақын жерде. 2008 жылы SR 410 автокөлік жолының тоғысқан бөлігінен күніне орташа есеппен 59 000 жүргізуші өтіп, SR 410 автокөлік жолының ең көп қозғалыс тіркелген бөлігі болды. Солтүстік-шығысқа қарай жалғасып, SR 410 166-шы даңғылмен қосылады және Бонни Лейк қауымдастығына бөлінбеген тас жол ретінде оңтүстік-шығысқа бұрылады. Бонни көлінің шығысында, жол шығысқа қарай екі сауда орталығынан өтіп, Баклиге кіргізіліп, SR 165 қиылысады. Баклиде көше солтүстік-шығысқа қарай қала орталығы арқылы өтеді және солтүстікке бұрылып, Уайт-Риверден өтіп, Кинг округіне кіреді. Пирс округінен шыққаннан кейін, тас жол солтүстік-шығысқа қарай ауылдық аймақтар арқылы Энумклауға барады және шығысқа бұрылып, Рузвельт даңғылы деп аталады. King County Fairgrounds және Enumclaw King County Park арқылы өтеді. Энумклаудан шығып, оңтүстік-шығыс бағытта, SR 410 Уайт өзенімен қатар Федерация орман мемлекеттік паркіне, ескі мәңгі жасыл ормандардан тұратын мемлекеттік паркке барады. Автожол Гринвотер өзенін, оның Уайт өзенімен тоғысқан жерінен солтүстік-шығыста өтіп, Пирс округіне қайта кіреді. Гринвотерден жол оңтүстікке қарай Уайт-Ривер бойымен Бейкер Снокуалми ұлттық орманына дейін, Рейджер-Крик мемлекеттік әуежайынан өтеді, ол жаз және күздің басында ашық. Жол оңтүстікке қарай Рейнер тауының ұлттық саябағына қарай созылады. 410-шы жол қыста және көктемнің басында қатты жел, ұялы байланыс және қар көшкіні қаупіне байланысты Чинук асуы шыңына қарай 5 мильдей шығыста орналасқан Морс Крикке кіреберісінде жабылады. Ол Каюзе асуында 123-ші автожолмен қиылысады. 410-шы жол қиылысында шығысқа бұрылады және Типсу көлінен өтіп, Чинук асуына дейін бірнеше шашты бұрылыстар арқылы өтеді. Бұл асу сонымен қатар 1993 жылы аяқталған Ұлттық көрікті жол - Тынық мұхит жағалауы жолының тас жолы арқылы өтеді. Чинук асуынан шығысқа қарай, жол Солтүстік-шығысқа қарай Америка өзеніне параллельдей бастайды, кейін Начес өзеніне айналады. 1905 жылы жол 1-ші мемлекеттік жол деп аталып, алғашқы мемлекеттік автомобиль жолдары жүйесіне қосылды. 1907 жылы жол White River – Natches Road деп аталып, Cedar Springs-те аяқталу үшін қысқартылды. Қалған жол 5-ші мемлекеттік жолға көшірілді, ол Коулиц-Натчес жолы деп аталды, ол Напавайннан Наческе дейін созылып кетті. 1913 жылы мемлекеттік автомобиль жолдары жүйесі қайтадан реттелді және жүйеге бірнеше жаңа жолдар қосылды, соның ішінде АҚШ 410-ның бөлігі болды. Олимпиада тас жолы Олимпиада түбегінен өтіп, кейіннен Абердиннен Олимпиаға дейінгі бөлімді АҚШ 410 бөлігі ретінде қолданды. Тынық мұхиты тас жолы кейіннен 410 АҚШ-пен Олимпиядан Такомаға дейін қысқаша қатар жүреді, ал 410 АҚШ-ы кейіннен Такомадағы Ұлттық парк тас жолына қосылады және оны Баклиге дейін жалғастырады, онда қазір 5-ші мемлекеттік жол, қазір округтермен басқарылатын екінші дәрежелі автомобиль жолы басталды. Макклеллан асуы тас жолының атауы 1919 жылы қайта сәйкестендіруді көрсету үшін 1921 жылы Начес асуы тас жолы деп өзгертілді. Атауына қарамастан, жол Начес асуын кесіп өтпеді, өйткені ешқандай тас жол ешқашан болған емес. 1923 жылы мемлекеттік автомобиль жолдары жүйесі толықтай қайта құрылды, атаулардың орнына сандар енгізілді. Олимпиада тас жолы 9-шы мемлекеттік жолға айналды, Тынық мұхит тас жолы 1-ші мемлекеттік жолға айналды, Ұлттық саябақ тас жолы Начесс пас тас жолын сіңіріп, 5-ші мемлекеттік жол болып қалды, ал Ішкі империя тас жолы 3-ші мемлекеттік жолға айналды, бірақ оның Дейтоннан Кларкстонга дейінгі тармағы қазіргі кезде жоқ Ішкі империя тас жолының тармағы болып қалды. 1925 жылдың соңында автожолдар тұжырымдамасын жетілдірген ұлттық автомобиль жолдары жүйесі құрылды. АҚШ-тың маршруттары болып табылатын жүйеге арналған соңғы жоспар 1926 жылдың 11 қарашасында бекітілді. Жоспарға кірген бағыттардың бірі - US 410, ол Абердиндегі US 101 -ден Айдахо штатының Льюистон қаласындағы US 95 -ге дейін созылды. 410-шы АҚШ-тың бөліктері басқа жаңа автомобиль жолдармен, соның ішінде Олимпиядан Такомаға дейінгі US 99 және Якимадағы US 97 қатар жүрді. Чинук асуы арқылы өтетін автомобиль жолы 1931 жылы аяқталды және консерватор Стивен Матердің құрметіне 1932 жылдың 2 шілдесінде өткен арнайы салтанатта Матер еске алу тас жолы деп аталды. 1937 жылы мемлекеттік автомобиль жолдары жүйесі негізгі және екінші жүйеге өзгертілді. US 410 өзгеріссіз қалды, бірақ оның қатар жүретін мемлекеттік автомобиль жолдары мемлекет тарапынан өз тағайындамаларын өзгертті. 9-шы мемлекеттік жол Басты мемлекеттік автомобиль жолы 9 (PSH 9) болды, 1-ші мемлекеттік жол және US 99 PSH 1 болды, 5-ші мемлекеттік жол PSH 5 болды, 3-ші мемлекеттік жол PSH 3 болды, ал Дейтоннан Кларкстонға дейінгі Ішкі империя тас жолының тармағы PSH 3 тармағы болды. 1964 жылы Вашингтон автомобиль жолдарына жаңа нөмірлеу жүйесін ұсынды. Мемлекеттік негізгі мемлекеттік автомобиль жолдарымен қатар жүру 1970 жылы жойылды және US 410 қатар жүрмейтін автомобиль жолы болды. 1967 жылдың 20 маусымында US 12 Айдахо штатының Льюистон қаласынан Абердинге дейін Ақ өткел арқылы батысқа қарай кеңейтілді, бұл автомобиль жолының бастапқы маршрутының көп бөлігін жойды. Қалған бөлімдер басқа маршруттар арасында бөлінді. Элмадан Олимпияға дейінгі бөлім 8-ші мемлекеттік маршрут (SR 8) болды. Interstate 5 (I 5) Олимпия-Такома бөлімін алды, ал Такома-Начес бөлімі SR 410 болды. Бастапқыда SR 410 Пьюаллап пен Самнердің қалалық орталықтарынан өтті, екі қала бойынша бірнеше жер беті жолдарынан (Пьюаллаптағы Мейн авенюі және Самнердегі Томпсон көшесі, Элдер авенюі және Мейн көшесі) өтті. 1960 жылдардың соңында екі қаланың орталықтарының айналып өтуіне шектеулі қол жеткізілетін құрылыс басталды. 1972 жылға қарай SR 410 жаңа автомобиль жолына көшірілді. 1973 жылы SR 167 Такомаға дейін кеңейтілгеннен кейін SR 410 өзінің қазіргі ұзындығына дейін қысқартылды. 2009 жылдың 11 қазанында Начестен батысқа қарай Нил аңғарындағы SR 410-ның шамамен 0,5 миль (1 км) үлкен көшкінге ұшырады. Көшкін сонымен қатар Начес өзенінің бөлігін қайта бағыттап, оның жақын жердегі үйлерге ағып кетуіне әкелді. Нил жолында уақытша жол құрылды және бастапқыда тек жергілікті тұрғындарға қолдануға шектелді, бірақ 20 қазанда барлық қозғалысқа ашылды. SR 410 кейін Нил жолына тұрақты түрде бағытталды және Вашингтон штатының көлік департаменті (WSDOT) 20 қарашада SR 410-ның жаңа бөлігін асфальттауды аяқтады. Үш жылдан кейін SR 410 2012 жылдың тамызында көшкіннің ізімен Начес өзенінің шығыс жағына қайта бағытталды, тұрақты маршрут ашылды.