Кіріспе

Сэр Ричард Гринбери (31 шілде 1936 – 27 қыркүйек 2017) – ағылшын бизнесмені, 1988 жылдан 1999 жылға дейін британдық Marks and Spencer сауда желісінің төрағасы және бас директоры. Оның басшылығымен компания 1997 және 1998 жылдары рекордты табысқа жетіп, Wal-Mart-тан кейін әлемдегі екінші ең табысты сауда желісі және Ұлыбританиядағы тоғызыншы ірі компания атанды. Бас атқарушы төрағалықтан қатар кеткен соң, оның орнын Питер Солсбери басты.

Ерте өмір

Гринбери Карлайлда дүниеге келді және Лондонның Элинг округтік грамматикалық мектебінде білім алды. Жастығында ол "мектептегі ең көп жазаланған оқушы" болғанын айтқан, ал ол бұл "тәртіптің маңыздылығын" үйреткендігін мәлімдеді. Ол академиялық тұрғыдан қабілетті болғанымен, Гринберидің шын қызығушылығы спортпен айналысу болды, онда ол өте табысты болды. Ол мектептік футбол командасының негізгі құрамында ойнады, кейін округтік деңгейде, сонымен қатар тенниспен де айналысты. Бірақ анасы қатерлі ісікке шалдыққаннан кейін, Гринбери мектепті алты О деңгейімен тастап, спорттан бас тартуға мәжбүр болды; он алты жасында жұмыс істеп ақша табуды және университетте оқу мүмкіндігінен айырылуды жөн көрді. Гринбери он жеті жасқа толуға аздай қалғанда Lillywhites дүкенінде жұмыс істеді.

Маркс пен Спенсер

Гринберидің Lillywhites-тегі қызметі қысқа ғана болды. Кейін ол Marks and Spencer компаниясында басқарушы стажер ретінде жұмысқа қабылданды, әлдебір қуанышқа орай, олардың бағдарламасына A деңгейлері талап етілмеді. Оның тың күш жұмысын лорд Саймон Маркс көп кешікпей мойындады және оны негізін қалаушы әкенің ұлы қолдады. Маркс Гринбериді «Үлкен жігіт» деп атады және оны тез арада штаб-пәтеріне стажер-мерчендайзер және күйеуінің жеке хатшысы ретінде ауыстырды. Гринбери 1960 жылдардың басында, 1959 жылы алғашқы әйелі Сиан Хьюзға үйленгеннен кейін ерлер тоқыма киімдері саласында танымал болды. Маркс айтқандай, «Рик», оның жақын арада белгілі болған аты, шынайы саудагер еді. Ерлер киімдеріндегі жаңа үрдісті байқаған Гринбери, Nottingham Manufacturing тоқыма компаниясын басқарған Гарри Дьяноголимен жақын достық қарым-қатынас орнатты және әр Marks and Spencer дүкеніндегі сол кездегі беймәлім бөлімді компанияның табысы үшін күшті орталыққа айналдырды. Бұл Дьяноголиге рыцарьдық атақ алуына, ал Гринбериге жоғарылауына себеп болды. 1972 жылы Гринбери компания тарихындағы ең жас директор атанды, бизнеске қабылданғанынан кейін жиырма жыл өткен соң. Содан кейін, қырық бір жасында Гринбери басқарушы директор болып тағайындалды, ал 1978 жылға дейін ол бизнестің барлық салаларында жұмыс істеді, соның ішінде азық-түлік, жылжымайтын мүлік және киім-кешек салаларында. 1984 жылы, төраға болғаннан кейін көп ұзамай, Дерек Рейнер өзінің тікелей ізбасары туралы мәлімдеме жасауға шешім қабылдады, ал 1988 жылы Гринбери оның орнына бас атқарушы директор болып тағайындалды. 1991 жылы ол Marks and Spencer-дің бизнес дәстүріне сәйкес, тағы да жоғарылатылып, атқарушы төраға атанды. Кейінірек сынға ұшырағанына қарамастан, компания 1997 жылы 1 миллиард фунт стерлинг табысқа жеткенде, қала Гринбериді мақтады, бірақ оның қызметінің нәтижесі дағдарыстан кейін қызығушылық тудырды. Гринбери басқару кезеңінде Marks and Spencer әрқашан басқа кез келген жетекші бөлшек сауда желісінен екі есе көп киім нарығына ие болды, тіпті құлдыраудан кейін де және Гринбери кеткеннен кейін де олар нарықтың 10% -дан астамын ұстаған жалғыз бөлшек саудагер болып қала берді. 1997 жылы Гринбери Heriot-Watt университетінен құрметті докторлық диплом алды.

Гринбери комитеті

1995 жылы Гринбери CBI комитетін басқарды, ол атқарушы органдардың еңбекақысы бойынша ұсынымдар жасады. «Гринбери есебі» деп кеңінен танылған бұл есеп, Ұлыбритания акционерлік қоғамдарындағы сыйақы саясатының әдістемесі мен көлеміне ұзақ мерзімді әсер етті. Комитет құрамына сол кездегі басқа да көрнекті өнеркәсіп өкілдері кірді, мысалы, сэр Дени Хендерсон, сэр Иэн Валланс және сэр Майкл Ангус.

Жаңа басшы

1999 жылы Гринберидің бас директор және төрағалық лауазымы аяқталды. Ол қызметтен кеткен кезде сынға ұшырады. Кейін бір журналист былай деді: "Өмір сэр Ричардқа әділетсіз болды, оның қырық жыл бойы үзіліссіз табысы болды, содан кейін бір ғана нашар жыл болды; және оны соңғысы үшін еске алады". Осыған қарамастан, Гринбери бөлшек саудадағы құлдырауға әкелген басшылықтың алмасуындағы мәселелер туралы ашық айтты, себебі жұмысқа үміткер төрт адам билік үшін ащы күреске түсті, нәтижесінде Channel 4 телеарнасының документалды фильмінде "Marks компаниясында ұшқындар шашырады" сияқты тақырыптар пайда болды. Marks and Spencer компаниясының қарқынының төмендеуі, ішінара, бірнеше миллион фунт стерлинг тұрады деген мәліметтерге сәйкес, Littlewoods компаниясын сатып алуымен де байланысты болды. Қызметтен кеткеннен кейін Гринбери ICI, Zeneca, C&G, Game, British Gas, Lloyds TSB компанияларында директор болып, Philips компаниясының қадағалау кеңесінің мүшесі болып жұмыс істеді. Ол 2010 жылы зейнетке шықты. Оның лауазымында болған кезінен кейін пайда мен акция бағасының төмендеуімен еске түскенімен, Гринбери басқарған кезде Marks and Spencer ең ірі халықаралық кеңеюді жүзеге асырды, ең көп қызметкері, дүкендері және сату алаңы болды, сондай-ақ Еуропадағы кез келген бөлшек саудагердің ең жоғары акция бағасы, нарық үлесі және салықтан бұрынғы және кейінгі пайдасы болды; ал бірнеше атаумен жұмыс істейтін компанияларды есептемегенде, әлемде де осындай көрсеткіштерге ие болды.