Дэвид Сэйнсбери: Саяхатшы, кәсіпкер және қайырымдылық шаруағатының қайырлысы

Кіріспе

Британдық саясаткер, бизнесмен және меценат

Дэвид Джон Сенсбери, Турвилл бароны (24 қазан 1940 жылы туған) – британдық саясаткер, бизнесмен және меценат. 1992 жылдан 1997 жылға дейін ол өзінің арғы атасы Джон Джеймс Сенсбери 1869 жылы құрған «Sainsbury’s» супермаркеттер желісінің төрағасы болды. 1997 жылы Еңбек партиясының мүшесі ретінде өмірлік пэр (теңестірілген) атанды және 2013 жылдың 15 шілдесінен 2021 жылы зейнетке шыққанға дейін Лордтар палатасынан демалысқа кетті. 1998 жылдан 2006 жылға дейін ғылым және инновациялар жөніндегі парламенттік мемлекеттік хатшы қызметін атқарды. Ол Кембридж университетінің ірі демеушісі және 2011 жылы Кембридж университетінің канцлері болып сайланды. Сонымен қатар, ол Ұлыбритания саясаты тарихындағы ең ірі қайырымдылық көмегін көрсетіп, Либерал-демократтар партиясына 8 миллион фунт стерлинг сыйлады.

Ерте өмір және бизнес мансабы

Сэр Роберт Сенсберидің (1906–2000) және Лиза Ингеборгтың (ван ден Берг; 1912–2014) ұлы, Сенсбери Кембридждегі Король колледжінде тарих және психология мамандығы бойынша білім алғанға дейін Итон колледжінде оқыды. Кейін АҚШ-тағы Колумбия бизнес мектебінде MBA дәрежесін алды. Сенсбери 1963 жылы отбасылық фирмаға, сол кезде J. Sainsbury Ltd. деп аталған, кадрлар бөлімінде жұмысқа орналасты. 1966 жылы директор болды. 1971 жылдан 1973 жылға дейін компания акцияларын биржаға енгізуге дейін қаржылық бақылаушы қызметін атқарды. Компания 1973 жылдың 12 шілдесінде Лондон қор биржасына тіркелген кезде, отбасы 85% үлесімен бақылауды сақтап қалды. Әкесі, сэр Роберт Сенсбери, компаниядағы өзінің барлық үлесін жалғыз ұлы Дэвид Сенсбериге сыйлады, ал оның ағасы Алан Сенсбери бизнестегі үлесін ұлдары Джон Дэван Сенсбери, Саймон Сенсбери және Тим Сенсбериге бөліп берді. Джон Дэван Сенсбери 1969 жылы сэр Роберт Сенсбери зейнеткерлікке шыққаннан кейін төраға болды. Ол 1973 жылдан 1990 жылға дейін топтың қаржы директоры болды, осы кезеңде компания қарқынды өсті. 1984 жылдан 1993 жылға дейін Savacentre төрағасы болды, бұл уақытта гипермаркеттер бизнесі баяу дамыды. 1988 жылдан 1992 жылға дейін төрағаның орынбасары болды. 1992 жылдың 2 қарашасында ДжейДи Сенсбери төрағалық және бас атқарушы қызметінен кеткеннен кейін Дэвид Сенсбери төраға болды. 1996 жылы Sainsbury's 22 жыл ішінде алғаш рет табысының төмендеуін хабарлады және оның төрағалық ету кезеңінде пайда туралы үш ескертудің біріншісі жарияланды. Жоғары басқаруда өзгерістер болғанымен, оның ішінде Дэвидтің бас атқарушы рөлінен Дино Адрианоға өткізіп, атқарушы емес төрағаға айналуы, жоғары басқару тобына жаңа директорлар немесе сырттан тағайындалғандар келген жоқ. Келесі жылы табыс төмендеді, бірақ 1998 жылы өсті. Осы кезде 1997 жылдың соңында орнынан түсуді жоспарлаған Дэвид Сенсбери, «32 жыл бойы қызықты және қанағаттандырарлық жұмыс істегеннен кейін» саясатта мансап құру арманының ізімен жүру үшін төрағалықтан кету туралы күтпеген хабарлады. Бұл хабарландыру күні Sainsbury акцияларының құны өсті. Төрағалық қызметінен кеткеннен кейін, мүдделер қақтығысының алдын алу үшін Дэвид Сенсбери өзінің 23% үлесін адвокат Джудит Портрейт басқаратын «жабық» трастқа берді. Дэвид Сенсбери 2005 жылы қайырымдылыққа 1 миллиард фунт стерлинг сыйлық беру ниетін жариялағанда, оның 23% үлесі сатылып, 2007 жылдың басында 12,9%-ға дейін төмендеді. 2006 жылдың қарашасында ғылым және инновациялар жөніндегі парламенттік мемлекеттік хатшы лауазымынан кеткеннен кейін, ол акцияларының бақылауын қайта алғаннан кейін, оның пайдалы үлесі 7,75%-ға дейін төмендеді. 2007 жылдың бірінші жартысында жеке капиталмен сатып алу ұсынысы кезінде Дэвид егер оған акцияның құны 600 пенстен жоғары бағаланса, Sainsbury's кеңесіне тиісті тексеру үшін кітаптарын ашуға дайын екенін мәлімдеді. Дэвид Сенсбери отбасылық супермаркет желісінде үлкен үлес сақтап қалды (шамамен 5,85%). Қайырымдылық қызметін дамыту үшін ол 92 миллион акциясын (Компания акционерлік капиталының 5,28% құрайды) барлық дивидендтерін қайырымдылыққа аударатын Innotech Advisers Ltd инвестициялық компаниясына орналастырды, осылайша оның пайдалы үлесі 0,57%-ға дейін төмендеді (ДжейДи-дің 1,6% пайдалы үлесінен кем). Сайнсбери отбасының барлығы Sainsbury's акцияларының шамамен 15%-ын бақылайды. Sunday Times Rich List 2008 журналында олардың отбасылық байлығы 1,3 миллиард фунт стерлингке бағаланды.

The son of Sir Robert Sainsbury (1906–2000) and Lisa Ingeborg ( van den Bergh; 1912–2014), Sainsbury attended Eton College before going on to earn a degree in History and Psychology at King's College, Cambridge. He then completed an MBA at Columbia Business School in the United States. Sainsbury joined the family firm, then known as J. Sainsbury Ltd., in 1963, working in the personnel department. He became a director in 1966. He was Financial Controller from 1971 to 1973, just before the company's flotation. When the company listed on the London Stock Exchange on 12 July 1973, at the time the largest flotation ever, his family retained control with an 85% stake. His father, Sir Robert Sainsbury, gave almost his entire stake in the company to David Sainsbury, his only son, whereas his uncle Alan Sainsbury split his stake in the business between his sons John Davan Sainsbury, Simon Sainsbury, and Tim Sainsbury. John Davan Sainsbury became chairman in 1969 on Sir Robert Sainsbury's retirement. He was the group's Finance Director from 1973 to 1990, during which time the company grew rapidly. He was chairman of Savacentre from 1984 to 1993, during which time the hypermarkets business grew slowly. He was deputy chairman from 1988 to 1992. On JD Sainsbury's retirement as chairman and chief executive on 2 November 1992, David Sainsbury became chairman. In 1996, Sainsbury's announced its first drop in profits in 22 years, and the first of three profits warnings during his chairmanship was issued. Although there were senior management changes, which included David relinquishing the chief executive's role to Dino Adriano and becoming non executive chairman, there were no new directors or outsiders appointed to the senior management team. Profits fell the next year, but rose in 1998. At this point, David Sainsbury, who had wanted to step down at the end of 1997, made a surprise announcement of his retirement as chairman to pursue his long held ambition to have a career in politics, after "32 enjoyable and fulfilling years" working for Sainsbury's. Sainsbury's share price increased on the day of this announcement. On his retirement as chairman, to avoid any conflict of interest, David Sainsbury placed his then 23% stake in Sainsbury's into a "blind" trust, to be administered by lawyer Judith Portrait. When David Sainsbury announced his intention to give away £1 billion to charity in 2005, his 23% stake was sold down, eventually to 12.9% by early 2007. His beneficial holding became just 7.75% when he regained control of his shares in February 2007 following his decision to step down as Parliamentary Under Secretary of State for Science and Innovation in November 2006. During the private equity takeover bid in the first half of 2007, David indicated he was willing to let the Sainsbury's board open its books for due diligence if someone offered him a price of 600 pence per share or more. David Sainsbury retains a sizeable shareholding in his family's supermarket chain (around 5.85%). To further his philanthropy interests, he placed 92million of his shares (representing 5.28% of the Company's share capital), into his investment vehicle, Innotech Advisers Ltd (which donates all its dividends to charity), meaning his beneficial stake is just 0.57% (lower than JD's 1.6% beneficial interest). The Sainsbury family as a whole control approximately 15% of Sainsbury's. In the Sunday Times Rich List 2008 his family fortune was estimated at £1.3 billion.

Саяси мансап

Сайнсбери 1960 жылдары Еңбек партиясына қосылды, бірақ 1981 жылғы 5 ақпанда «Гардиан» газетінде жарияланған «Лаймхаус декларациясына» қол қойған 100 адамның бірі болды. Ол декларацияның авторлары құрған Социал-демократиялық партияның (СДП) мүшесі болды. 1983 жылғы сайлаудан кейін ол партияға мүшелерді тартуға және берік қаржылық негіз табуға итермеледі; ол партияға ең үлкен донор және 1981 мен 1987 жылдар аралығында шамамен 750 000 фунт стерлинг берген сенімгер болды. Оның қайырымдылықтары күнделікті операцияларға емес, нақты жобаларға бағытталды. Дэвид Оуэнмен бірге Сайнсбери 1987 жылғы сайлаудан кейін СДП-ны Либералдық партиямен біріктіруге қарсы болды және Оуэнге 1988 жылы құрылған жеке саяси партияны қайта құруға көмектесу үшін кеңсе кеңістігін ұсынды. «Жалғасатын» СДП 1990 жылы таратылды, ал Сайнсбери Еңбек партиясына қайта қосылды, 1996 жылы олардың қатарына қайта оралды. Бір жылдан кейін, Еңбек партиясының сайлаудағы жеңісінен кейін, ол Лордтар палатасына Еңбек партиясының теңеуі ретінде кірді, 1997 жылғы 3 қазанда Барон Сайнсбери Турвиллдің бароны атанды. 1996 жылы ол Еңбек партиясына қайта қосылды, ал 2006 жылы министрлік қызметтен кеткен кезде партияға 16 миллион фунт стерлинг салды, әдетте жыл сайын 1 миллион немесе 2 миллион фунт стерлинг көлемінде. Ол 2007 жылғы 7 қыркүйекте тағы 2 миллион фунт стерлинг берді, Гордон Браунның басшылығына әсерленгенін және «Еңбек партиясы әлеуметтік әділдік пен экономикалық өркендеуді қамтамасыз етуге міндеттенген жалғыз партия» деп сенетінін айтты. 2008 жылғы 15 желтоқсанда тағы 500 000 фунт стерлинг салды, барлығы 18,5 миллион фунт стерлингке жетті. Ол Израильдің Еңбек достарымен байланыста. 2006 жылғы сәуірде Сайнсбери «Еңбек партиясына берген 2 миллион фунт стерлингтік қарызын жарияламағанын мойындағаннан кейін министрлік кодексті бұзғаны туралы тергеуге тап болуы мүмкін» болды. Кейін ол «көңілінен тыс» жұртшылықты жаңылыстырғаны үшін кешірім сұрады, 2 миллион фунт стерлингтік қарыз бен бұрын берген 2 миллион фунт стерлингтік қайырымдылықты шатастырғанын айтты. 2006 жылғы шілдеде ол «Ақша үшін ақша» тергеуінде полициядан сұраққа алынған алғашқы үкімет министрі болды. 2006 жылғы 10 қарашада ол ғылым министрі лауазымынан кетіп, бизнес пен қайырымдылыққа көбірек назар аударуды қалады. Ол өзінің отставкасының «Ақша үшін ақша» ісіне қатысы жоқ екенін нақты айтты, бірақ бұл «Еңбек партиясының ішкі кісілерінен» алынған кейінгі баспасөз хабарламаларымен қайшы болды, олар оның отставкасы істің тікелей салдары болғанын көрсетті. 1998 жылғы шілдеден 2006 жылғы қарашаға дейін ол Сауда және өнеркәсіп министрлігіндегі ғылым және инновация жөніндегі парламенттік мемлекеттік хатшы болып қызмет етті, Лордтар палатасында жұмыс істеді және жалақы алмады. Еңбек партиясына донор ретінде маңызды болғандықтан, заманауи баспасөз оны «қызметтен босатуға болмайтын» деп сипаттады. Ол «қайта құрулар тым көп» екенін және осы лауазымда ұзақ қызмет етудің үлкен пайдасы бар екенін айтты. Сайнсбери сондай-ақ Қоғамдық саясатты зерттеу және прогресс институтымен де байланысты. 2001 мен 2011 жылдар аралығында ол Прогресске 2 миллион фунт стерлинг қаржы бөлді. 2009 жылы ол Гетсби қайырымдылық қоры арқылы 15 миллион фунт стерлингпен Үкімет институтын құрды, бұл үкімет пен оппозициялық саясаткерлерге саяси өзгерістерге және үкіметке дайындалуға көмектеседі. Ол 2011 жылғы желтоқсан мен 2013 жылғы сәуір аралығында Прогресс пен Өзгеріс қозғалысына 390 000 фунт стерлинг берді, ол Ұлыбританияның сайлау тізілімінде болмаған кезде, бұл сайлау заңына қайшы келеді, нәтижесінде Прогресс пен Өзгеріс қозғалысына Сайлау комиссиясы айыппұл салды. Сайнсбери 2016 жылғы Еуропалық Одаққа мүшелік туралы референдумда «Қалмау» жағын қаржыландырып, Еңбек партиясына 2,150,000 фунт стерлинг, Либералды демократтардың «Қалмау» науқанына 2,125,000 фунт стерлинг берді. 2017 жылғы жалпы сайлаудан кейін Сайнсбери партиялық саяси мақсаттарға қаржылық қолдау көрсетпейтінін, бірақ қайырымдылық мақсаттарға салым қосатынын мәлімдеді. 2016 жылы ол «Қалмау» ұйымдарын қолдаумен қатар Прогресске 260 000 фунт стерлинг берді. Алайда 2018 жылдың соңында ол шотланд консерваторлары депутаты Люк Грэмге 25 000 фунт стерлинг берді. 2019 жылғы Ұлыбританиядағы жалпы сайлау науқанында Сайнсбери Либералды демократтарға 8 миллион фунт стерлинг берді, бұл партияның сайлау қаржысының жартысынан астам бөлігін құрады, нәтижесінде оның сайлау салымдары Еңбек партиясынан көп болды. Сайнсбери ұзақ жылдар бойы «Еңбекке қатысты ғалымдар» социалистік қоғамының меценаты болды. Ол 2020 жылғы ең беделді 50 либералды демократтың тізімінде 14-орынды иеленді – тізімдегі жалғыз либералды демократ емес мүше.

Sainsbury joined the Labour Party in the 1960s, but was one of the 100 signatories of the 'Limehouse Declaration' in an advertisement in The Guardian on 5 February 1981; he went on to be a member of the Social Democratic Party (SDP) formed by the authors of the Declaration. After the 1983 election, he prompted the party to give more priority to recruiting members and finding a firm financial base; he was by far the biggest donor to the party, and a trustee, giving about £750,000 between 1981 and 1987. His donations were typically earmarked to specific projects rather than general day to day operations. Along with David Owen, Sainsbury opposed merging the SDP with the Liberal Party after the 1987 election, and provided office space for Owen to help him re establish a separate political party, which was created in 1988. The 'continuing' SDP was wound up in 1990, and Sainsbury changed allegiance back to the Labour Party, rejoining them in 1996. A year later, following the Labour Party's election victory, he entered the House of Lords as a Labour peer, being created Baron Sainsbury of Turville, of Turville in the County of Buckinghamshire, on 3 October 1997. Between 1996, the year he rejoined Labour, and 2006, when he stood down as a government minister, Sainsbury donated £16 million to the Labour Party, usually in batches of £1 million or £2 million each year. He donated a further £2 million on 7 September 2007, stating that he was impressed by Gordon Brown's leadership and believed "that Labour is the only party which is committed to delivering both social justice and economic prosperity". He gave another £500,000 on 15 December 2008, making a total of £18.5 million. He is associated with the Labour Friends of Israel. In April 2006, it was reported Sainsbury "faced a possible probe into an alleged breach of the ministerial code after admitting he had failed to disclose a £2 million loan he had made to the Labour Party – despite publicly stating that he had." He subsequently apologised for "unintentionally" misleading the public, blaming a mix up between the £2 million loan and a £2 million donation he had made earlier. In July 2006, he became the first government minister to be questioned by police in the "Cash for Peerages" inquiry. On 10 November 2006, he resigned as Science Minister, stating that he wanted to focus on business and charity work. He categorically denied that his resignation had anything to do with the "Cash for Peerages" affair, although this was contradicted by subsequent press reports attributed to "Labour insiders" which suggested that his resignation was indeed a direct consequence of the affair. From July 1998 to November 2006, he held the office of Parliamentary Under Secretary of State for Science and Innovation at the Department of Trade and Industry, serving in the House of Lords and accepting no salary. Because of his importance to the Labour Party as a donor, contemporary press reports described him as "unsackable". He has argued that there are "far too many reshuffles", and that there were considerable benefits to his remaining in post for so long. Sainsbury has also been associated with the Institute for Public Policy Research and Progress. Between 2001 and 2011 he provided £2 million of funding for Progress. In 2009, he created the Institute for Government with £15 million of funding through the Gatsby Charitable Foundation to help government and opposition politicians to prepare for political transitions and government. He donated £390,000 to Progress and the Movement for Change between December 2011 and April 2013, while he was not on a UK electoral register, which is contrary to electoral law, leading to Progress and the Movement for Change being fined by the Electoral Commission. Sainsbury funded the "Remain" side of the 2016 European Union membership referendum campaign, giving £2,150,000 to the Labour and £2,125,000 to the Liberal Democrats "Remain" campaigns. After the 2017 general election, Sainsbury announced he would no longer provide financial backing to party political causes, but will donate to charitable causes. During 2016 he had donated £260,000 to Progress in addition to backing "Remain" organisations. However in late 2018 he donated £25,000 to Scottish Conservatives MP Luke Graham. During the 2019 United Kingdom general election campaign Sainsbury donated £8 million to the Liberal Democrats, over half the party's election funding, making its election donations larger than the Labour Party's. Sainsbury has been a long time patron of the socialist society Scientists for Labour. He ranked 14 out of 50 on the Top 50 Influential Lib Dems of 2020 list – the only non Lib Dem member to feature.

Қайырымдылық жұмыстары

Сэнсбери 1967 жылы «Гетсби қайырымдылық қорын» құрды. 1993 жылы ол Sainsbury акцияларының 200 миллион фунт стерлингін қордың активтеріне аударды. 2009 жылға дейін қор түрлі қайырымдылық мақсаттарына 660 миллион фунт стерлинг жұмсады. 2009 жылы ол қорға тағы 465 миллион фунт стерлинг бөлді, осылайша қайырымдылыққа 1 миллиард фунт стерлингтен астам ақша сыйлаған алғашқы британдық атанды. Сэнсбери соңғы он жылда Кембридж университетіне «Гетсби қайырымдылық қоры» атынан 127 миллион фунт стерлинг көмектесті: ол 2005 жылы Кембридж университетінің ботаникалық бағына 45 миллион фунт стерлинг сыйлады. 2011 жылы Кембридждің Сэнсбери зертханасы ашылды, ол 2008 жылы «Гетсби қоры» берген 82 миллион фунт стерлингтік қайырымдылық есебінен салынды. Financial Times газеті бұл туралы «Британ университетіне жасалған ең ірі сыйлықтардың бірі, одан тек 2000 жылы Билл мен Мелинда Гейтс қорының берген сыйлығы ғана жоғарырақ» деп жазды. 2013 жылы ол әйелі Сюзимен бірге Уоррен Баффетт және Билл мен Мелинда Гейтс бастаған «Giving Pledge» қозғалысына қосылды, өмір бойы бойынша қайырымдылық қорларына өзінің байлығының жартысын сыйлауға уәде берді.

Кембридж университетінің канцлері

2011 жылы Сайнсбери Кембридж университетінің үміткерлер кеңесі тарапынан Кембридж университетінің канцлері лауазымына Эдинбург герцогының орнын басу үшін ресми түрде ұсынылды. Егер оның сайлануы 17 маусымға дейін қарсылыққа ұшырамаса, ол 1 шілдеде қызметке кірісер еді. Төрт күннен кейін Кембридж университетінің түлектері актер Брайан Блессидті балама кандидат ретінде сәтті ұсынды. 20 маусымда социалистік адвокат Майкл Мэнсфилд Сайнсбериге қарсы үшінші кандидат болды. 2011 жылдың 14 және 15 қазанында өткен сайлауда Сайнсбери 52% дауыспен (5558 дауыстың 2893-і) жеңіске жетті, сайлауға қатысқандардың саны 2,5% құрады, және ол 2011 жылдың 16 қазанында лауазымға бекітілді.

Жеке өмір

Сэнсбери мен оның әйелі, Сьюзан Кэрролл (туған есімі Рид), бұрынғы мұғалім, үш қызы бар. Леди Сэнсбери – Корольдік музыка академиясының қамқорлық кеңесінің мүшесі. Ол 2022 жылғы туған күніне орай табыс етілген наградалар бойынша «Өнер саласына, әсіресе COVID-19 пандемиясы кезінде қосқан үлесі үшін» DBE дәрежесіне ие болды және тізімде «меценат» деп сипатталды. Отбасы Букингемширдегі Турвиллдегі Турвилл сарайында тұрады. Сарай бұрын Сент-Олбанс аббаттығына тиесілі болған, бірақ 1547 жылы монастырлардың таратылуы кезінде тәж басып алды. Кейіннен сарай үйі «Турвилл Парк» болып қайта жаңартылды, ол ауылдағы әсем сарайлы үй. Сэнсберидің үлкен әпкесі Элизабет Кларк (19 шілде 1938 ж. – 14 тамыз 1977 ж.), ал кіші әпкелері – Селия мен Аннабель. Ол Алан Сэнсберидің сіңілі баласы. Оның туыстарының арасында Саймон Сэнсбери, консерватор Джон Сэнсбери, Престон Кандовер бароны Сэнсбери, KG, және бұрынғы консерватор депутаты сэр Тим Сэнсбери бар. Оның арғы аталары Джон Джеймс Сэнсбери мен Мэри Энн Стейплс 1869 жылы 173 Дрюри-Лейнде азық-түлік дүкенін ашты, ол кейіннен британдық «Сэнсбери» супермаркеттері желісіне айналды.

Академиялық атақтар

1994 жылы Сайнсбери Корольдік инженерлік академиясының құрметті мүшесі болып тағайындалды. 2003 жылы ол Америка өнер және ғылым академиясының мүшесі болып сайланды. 2007 жылы Лондон университетінің колледжі оған ғылым бойынша құрметті дәреже берді. 2007 жылы ол Хериот-Ватт университетінен құрметті докторлық дәреже алды. 2008 жылы Бат университетінің ғылым бойынша құрметті дәрежесіне ие болды. 2008 жылы ол Корольдік қоғамның құрметті мүшесі аталды.