Кіріспе

Британдық бизнесмен және саясаткер Арчибальд Джон Норман (1 мамыр 1954 жылы туған) – британдық бизнесмен және саясаткер. Ол бір уақытта FTSE 100 компаниясының төрағасы және Ұлыбритания парламентінің депутаты (MP) болған жалғыз адам. Арчи Норман Charterhouse мектебінде, Миннесота университетінде, Кембридж университетінің Эммануэль колледжінде және (Citigroup-та қысқа уақыт жұмыс істегеннен кейін) Гарвард бизнес мектебінде оқыды, онда ол MBA дәрежесін алды.

Іскерлік мансап

Норман бітіргеннен кейін McKinsey & Company компаниясына қосылды, онда болашақ британдық сыртқы істер министрі Уильям Хейг оның шәкірті болды. Ол 28 жасында McKinsey-дегі ең жас серіктес атанды. Содан кейін Geest және Railtrack компанияларында директорлық қызметтер атқарды, 32 жасында Ұлыбританияның сол кездегі ең ірі сауда желісі Kingfisher plc-де топтық қаржы директоры болды. 1991 жылдан 1999 жылға дейін Норман бас атқарушы директор, кейіннен ірі супермаркеттер желісі Asda-ның төрағасы болды. Аллан Лейтонмен бірге ол оны қайта жаңғыртуға және 1999 жылдың шілдесінде Wal-Mart компаниясына сатылғанға дейін Ұлыбританиядағы екінші ірі супермаркетке айналдыруға үлкен үлес қосты. 1999 жылдың қарашасында ол осы қызметтен бас тартты. 1990-жылдардың басында Норман The Children's Trust қорының төрағасы болды, ал 1998 жылы оның орнына сэр Брайан Хилл келді.

Саяси мансап

1980 жылдары Норман Лондонның Саутварк қаласындағы кеңес сайлауында консерваторлар партиясынан кандидат ретінде сәтті болмады. 1996 жылы Фрэнсис Модтың кеңесімен Норман сэр Патрик Мейхью босататын Тунбридж Уэллстің консерваторлардың сенімді мандатын алуға өтініш берді. Норман 1997 жылғы жалпы сайлауда Англиядағы Тунбридж Уэллс округінен консерваторлар партиясының парламент мүшесі болып сайланды, ол үшін 7,506 дауыспен көпшілік дауыс берді. 1996 жылдың желтоқсанында Лейбористер партиясы Норманға дауыс бергендердің күтілгендей пайда көре алмайтынын ескертті, себебі ол депутаттық қызметті толық жұмыс деп санамады. 1997 жылғы сайлауда консерваторлардың ауыр жеңілісінен кейін Норман Уильям Хейгтің лидерлікке үміткерлігін қолдады және 1998 жылдың шілдесінен 1999 жылдың маусымына дейін Консерваторлар партиясының бас атқарушы директоры болды. Бас атқарушы ретінде ол Смит-сквердегі Консерваторлар партиясының орталық кеңсесіндегі штатты ұйымдастырып, штаттың үштен бірін жұмыстан босатты. Сондай-ақ ол «Өзгерістер жоспары» жоспарында партия басшысын сайлауды депутаттар емес, партия мүшелері шешуі керек екенін және партия мүшелігін екі есеге арттыру мақсаты қойылуы керек екенін ұсынды. 1999 жылы ол қоршаған ортаны қорғау жөніндегі көлеңке министр болып қызмет етті. 2000 жылдың ақпанынан 2001 жылдың қыркүйегіне дейін ол Қоршаған орта, көлік және аймақтар жөніндегі мемлекеттік хатшының көлеңкелік өкілі болды, онда ол Лейбористер партиясының алдыңғы қатарында Джон Прескоттпен күш сынасты. 2004 жылдың желтоқсанында Грег Кларк Консерваторлар партиясымен оның орнын басуға кандидат ретінде таңдалды. 2005 жылдың мамырында Норман жалпы сайлауға дейін депутаттық өкілдіктен ресми түрде бас тартты. 2016 жылдың қазанында Норман Бизнес, Энергетика және Өнеркәсіптік стратегия департаменті тарапынан Кларкпен бірге Мемлекеттік хатшы ретінде Бас емес атқарушы кеңес мүшесі болып тағайындалды.

Іске кірісу

Парламенттен кеткеннен кейін Норман Aurigo Management жеке капитал фирмасын құрды, ол негізінен бөлшек сауда және тұтыну тауарлары салаларына бағытталған. 2004 жылдың ақпан айында ол Sainsbury's компаниясының төрағасы болуға ниет білдірді. 2005 жылдың маусым айында ол Morrisons компаниясын басқару жоспарларын жоққа шығарды. 2007 жылдың шілдесінде Aurigo 3i фирмасынан HSS Hire құралдарын жалға беру желісін 310 миллион фунт стерлингке сатып алды. 2007 жылдың қарашасында Норман Wesfarmers компаниясына Coles Group компаниясын сатып алу мәселесінде кеңес берді және содан бері Австралиядағы Coles компаниясының жаңаруына жетекшілік етіп келеді. 2009 жылдың 18 қарашасында Норман ITV plc компаниясының жаңа төрағасы болып тағайындалды. 2016 жылдың қаңтар айында ол алты жыл қызметтен кейін төрағалықтан кететінін мәлімдеді. 2013 жылдың шілдесінде Lazard оны Лондон төрағасы етіп тағайындады, себебі фирма Royal Mail компаниясын жекешелендіру жұмыстарын жүргізіп жатқан болатын. 2013 жылдың желтоқсанында ол Саймон Берктің орнына Hobbycraft компаниясының төрағасы болып тағайындалды. 2017 жылдың 5 мамырында Норманның 2017 жылдың қыркүйегінде Роберт Сваннеллді алмастырып, Marks & Spencer компаниясының төрағасы болатыны хабарланды.

Басқа

Ол NIESR кеңесінің мүшесі, Лидс Метрополитен университетінің құрметті дәрежесіне ие, Соттау институтының директоры қызметін атқарды, Маркетинг қоғамының даңқ залына сайланды және «Жылдың бөлшек саудагері» мен «Йоркширдің жыл адамы» атағын жеңіп алды. 2010 жылдың желтоқсан айында ол «Терісқару кәсібилері институтының» өмірлік жетістіктері үшін сыйлығымен марапатталды. 2015 жылдың маусым айында ол «The X Factor» жүргізушісі Саймон Коуэллмен бірлесіп «The F Factor» атты жаңа шоуды ұсынды.

Жеке өмір

Үйленген, бір қызы бар, Йоркширде, Лондонда және Шотландияның батыс жағалауындағы Лизмор кішкентай аралында үйлері бар. Оның хоббилері: шаруашылық, опера, балық аулау және теннис. Парламент депутаты болған кезінде Тунбридж-Уэллсте шағын пәтер сатып алған. 2004 жылдың шілдесінде The Independent газеті ол Лондон қаласында REVA G Wiz көлігімен жүретінін, ал Лондоннан тыс жерлерде Volkswagen Golf көлігін жүргізетінін хабарлаған.