Кіріспе

Израиль лиригі, аудармашы, ақын және радио мен теледидар тұлғасы (1941–2005)

Эхуд Манор (Ehud Manor; шын аты Эхуд Вайнер; 13 шілде 1941 – 12 сәуір 2005) – Израиль лиригі, аудармашы, ақын және радио мен теледидар тұлғасы. Ол Израильдің барлық уақыттағы ең өнімді лиригі болып есептеледі, 1000-нан астам ән жазған немесе аударған. 1998 жылы Израиль музыкасына қосқан ерекше үлесі үшін Израиль сыйлығымен марапатталды.

Өмірбаян

Эхуд Вайнер (кейін Манор) қазіргі Израильдегі Биньяминада дүниеге келді. Оның Зеев және Йехуда есімді екі бауыры болған. 1959 жылы Хайфадағы еврей Реали мектебін бітірді. 40 жыл бойы актриса Офра Фуксқа үйленді; олардың үш баласы болды: Гали, Либби және Йехуда (Яди), ол Манордың қайтыс болған бауырының құрметіне аталған. Өмірінің барысында ол 1250-ден астам еврей тіліндегі әндерге сөз жазды, оның ішінде "Эйн Ли Эрец Ахерет" (Менің басқа елім жоқ), "Брит Олам" (Мәңгілік келісім), "Ба Шана ха Баа" (Келесі жыл) – бұл ән халықаралық стандартқа айналды, "Зо Ялдути ХаШния" (Бұл менің екінші балалық шағым) және "Ахи ХаТзаир Йехуда" (Менің кіші бауырым Йехуда) кірді. Соңғысы 1968 жылы әскери қызметте қаза тапқан бауырының естелігіне арналған. Эхуд Манор Израильдің «Евровидение» ән байқауына бірнеше ән жазды, соның ішінде 1978 жылғы жеңімпаз "Абаниби", 1975 жылғы "At Va'Ani (You and Me)" әнін Шломо Арцимен бірге, 1983 жылғы "Khay" (Тірі) және 1992 жылғы "Ze Rak Sport" (Бұл тек спорт) әндері бар. Оның көптеген әндері Биньяминадағы балалық шағы туралы жағымды естеліктерін сақтайды, олардың ең танымалсы – "Емей Биньямина" (Биньямина күндері). Оның туған қаласындағы бірнеше көшелер мен айналма жолдарға оның есімі мен әндері берілген.

Әдеби мансап

Сондай-ақ, табысты аудармашы Манор 600-ден астам туындыны еврей тіліне аударған, оның ішінде "Кабаре", "Шырақ" және "Жақсы адамдар" сияқты Бродвей хиттері бар. Одан бөлек, ол "Хахаверим Шел Барни" израильдік бірлестігі үшін әндерді еврей тіліне аударды. Манордың басқа да танымал аудармаларының қатарында 1977 жылғы "Eretz Tropit Yafa" ("А Beautiful Tropical Country" – "Әдемі тропикалық ел") музыкалық бағдарламасы, оның тақырыбы Хорхе Беннің "País Tropical" аудармасы болды. Бұл бағдарламада Бразилияның танымал әндерінің аудармалары қосылды, олардың бірнешеуі Израильде үлкен сәттілікке ие болды. Сондай-ақ, 1982 жылғы "Red River Valley" израильдік телешоуында ол танымал ел әндерін аударды, олардың бірі – "John Biryon" ("Джон - күшті адам", Джимми Диннің "Big Bad John" әнінен аударылған) – де үлкен хитке айналды.

Марапаттар мен мойындау

1998 жылы Манор еврей әндері үшін Израиль сыйлығымен марапатталды. Сыйлық комитеті: «Соңғы 30 жыл бойы ол ең талантты композиторлармен бірлесіп жазған жүздеген әні арқылы біздің сезімдерімізді жеткізді. Өзінің басқа елі жоқ екенін айтқан адам Израиль сыйлығының иегері болды». Комитеттің бұл сөздері оның ең танымал әндерінің бірі – «Эйн Ли Эрец Ахерет» («Менің басқа елім жоқ») әніне сілтеме жасайды, ол Израильде патриоттық классика саналады. Әннің мәтіні Израиль мен иврит тілін сүйетін, бірақ өз еліне сынды да айта алатын адамды бейнелейді. Манор өмірінің соңына таяу еврей музыкасы саласындағы өнімді қызметі үшін Бар-Илан университетінен құрметті доктор ғылымының дәрежесін алды. 2021 жылдың 13 қаңтарында ол әннің жолдарын тағы да айтып, «республикалық әріптестерін президент Дональд Трампқа қатысты ақыры көздерін ашуға» шақырды. 2022 жылдың 24 маусымында ол тағы да әннің жолдарын оқыды, бұл жолы АҚШ-тағы аборт мәселесіне қатысты екі маңызды істі (Роу мен Уэйд және Planned Parenthood v. Casey) жоққа шығарған Жоғарғы Соттың Доббс пен Джексон әйелдер денсаулық сақтау ұйымы ісі бойынша шешімінен кейін. Ол бұл ән туралы 2016 жылдың желтоқсанында Израильдің Еңбек партиясының сол кездегі жетекшісі Исаак Герцогтан білген.