Кіріспе
АҚШ-та алкогольді ішімдіктер сатуға тыйым салатын округтер – алкогольді ішімдіктердің кез келген түрін сатуға үкімет тыйым салған округтер. Кейбіреулері сатуды мекемеден тыс, кейбіреулері мекеме ішінде сатуға тыйым салады, ал кейбіреулері екеуіне де тыйым салады. Қазіргі таңда округтердің көпшілігі алкогольді кем дегенде кейбір жағдайларда сатуға рұқсат береді, бірақ құрғақ округтердің саны әлі де бар, көбінесе АҚШ-тың оңтүстігінде. Ең көп саны Арканзас штатында, онда 34 округ құрғақ. Сонымен қатар, алкогольді ішімдіктер сатуға тыйым салатын, құрғақ қалалар, кенттер және аудандар сияқты кішігірім аумақтық бірліктер де бар. Құрғақ аумақтарды «ылғалды» (алкогольді сатуға рұқсат етіліп, реттелетін) және «жартылай құрғақ» (алкогольдің кейбір түрлерін сатуға рұқсат етілетін немесе құрғақ округтерде ылғалды қалалар бар) аумақтармен салыстыруға болады.
counties in the U. S. that prohibit alcoholic beverage sales
In the United States, a dry county is a county whose government forbids the sale of any kind of alcoholic beverages. Some prohibit off premises sale, some prohibit on premises sale, and some prohibit both. The vast majority of counties now permit the sale of alcohol in at least some circumstances, but some dry counties remain, mostly in the Southern United States; the largest number are in Arkansas, where 34 counties are dry. A number of smaller jurisdictions also exist, such as cities, towns, and townships, which prohibit the sale of alcoholic beverages and are known as dry cities, dry towns, or dry townships. Dry jurisdictions can be contrasted with "wet" (in which alcohol sales are allowed and regulated) and "moist" (in which some sales of alcohol are permitted, or a dry county containing wet cities).
Тарих
1906 жылы АҚШ округтерінің жартысынан астам бөлігі құрғақ болды. Кейбір штаттарда бұл көрсеткіш жоғарырақ болды; мысалы, 1906 жылы Арканзастың 75 округінің 54-і баптистердің (Оңтүстік және Миссионерлік) және методистердің арақ-шарапқа қарсы науқандарының ықпалымен толығымен құрғақ болды. АҚШ-та 21-ші түзету бүкіл ел бойынша тыйым салуды жойғанмен, штаттық немесе жергілікті заңдармен тыйым салуға рұқсат беріледі. Ұлттық тыйым салуды жоюға дейін және кейін, кейбір штаттар жергілікті таңдау заңдарын қабылдады, олар округтерге және муниципалитеттерге халықтың референдумы немесе жергілікті жарлық арқылы өз юрисдикциясында алкогольдік сусындарға рұқсат беру туралы шешім қабылдау мүмкіндігін берді. Көптеген құрғақ қауымдастықтар алкогольді тұтынуға тыйым салмайды, бұл олардың тұрғындарына алкоголь сатудан түсетін пайда мен салықтардың жоғалуына әкелуі мүмкін (ылғалды, яғни тыйым салынбаған аймақтарда). Жергілікті деңгейде тыйым салудың себебі көбінесе діни сипатта болады, өйткені көптеген евангелистік протестанттық христиан дінтері өз жандарында алкогольді тұтынуға қарсы шығады (Христиандық және алкоголь, тұтыну заңдары, және «Бутлегерлер мен баптистер» тақырыптарын қараңыз). 2018 жылы АҚШ-тағы ылғалды және құрғақ округтерде жүргізілген зерттеуде «Қазіргі діни байланыстарды ескере отырып, ұлттық тыйым салу аяқталғаннан кейін діни құрамы қазіргі алкогольдік шектеулерді күшті болжайды» деген қорытынды жасалды. Алясканың ауылдық аймақтарында алкогольді сатуға қойылған шектеулер алкогольге тәуелділік және алкогольге байланысты қылмыстармен байланысты.
Көлік
21-ші түзету АҚШ-та жалпыұлттық тыйым салуды жойғаннан бері алкогольге тыйым салу заңнамасы әр штаттың еркіне берілді, бірақ бұл билік шексіз емес. АҚШ және басқа тәуелсіз территориялардағы штаттардың бұрын өз юрисдикциясына кіретін, не одан шығатын, не одан өтетін алкоголь саудасын реттеу құқығы бар деп саналған. Дегенмен, бір штаттың алкогольге тыйым салуы, оған рұқсат берген штаттар арасындағы штаттар аралық сауда-саттыққа кедергі келтірмеуі керек.
Ауру таралуы
2004 жылы Ұлттық алкогольдік сусындарды бақылау қауымдастығы жүргізген сауалнама бойынша, АҚШ-та 500-ден астам муниципалитет алкоголь сатуға тыйым салынған аумақтар болып табылады, оның ішінде Аляскадағы 83 муниципалитет. Арканзас штатының 75 округінің 34-і құрғақ. Миссисипи штаты 2021 жылдың 1 қаңтарында алкогольге қатысты тыйымды жойған кезде, оның 82 округінің 36-сы құрғақ немесе жартылай құрғақ болды. Бұл күні заң күшіне еніп, барлық округтерді автоматты түрде "ылғалды" деп жариялады, яғни олар референдум арқылы қайтадан құрғақ болып жарияланбаса, алкоголь сатуға рұқсат берілді. Флорида штатының 67 округінің үшеуі құрғақ, олардың барлығы штаттың солтүстік бөлігінде орналасқан, бұл аймақ Теңіз Оңтүстігімен мәдени байланысқа ие. Вискинің ірі американдық өндірушісі Джек Дэниелс орналасқан Теннесси штатының Мур округі құрғақ округ болып табылады, сондықтан өнім округтегі дүкендерде немесе мейрамханаларда қол жетімді емес. Дегенмен, заводта вискидің естелік бөтелкелері сатылады.
Спирт сатып алу үшін саяхаттау
Кентуккидегі бір зерттеу көрсеткендей, құрғақ округтерде тұратын адамдар алкоголь ішу үшін үйлерінен қашыққа баруға мәжбүр, бұл мас күйде көлік жүргізу қаупін арттырады. Дегенмен, зерттеуде ылғалды және құрғақ округтердегі апаттардың шамамен бірдей үлесі алкогольге байланысты екені анықталды. Басқа зерттеушілер де осыған ұқсас құбылысты атап көрсеткен. Винн мен Джакопасси ылғалды округтердегі тұрғындардың "үйден алкоголь сататын орындарға дейінгі қашықтық әлдеқайда қысқа" болатынын байқады. Олардың зерттеуінен Шулте және әріптестері "бұл кері нәтиже беруі мүмкін, себебі адамдар алкогольдің әсерімен ұзақ жол жүргізеді, осылайша құрғақ округтерде апатқа ұшырау қаупі артады" деген тұжырым жасады. Арканзас штатындағы зерттеу де осыған ұқсас қорытындыға келді: құрғақ округтердегі апаттардың көрсеткіші ылғалды округтерге қарағанда жоғары. Арканзастағы тағы бір зерттеуде ылғалды және құрғақ округтер көбінесе жанында орналасқандығы және алкогольді ішімдіктерді сату орындарының жиі округтің немесе тіпті штат шекарасының ар жағында болатындығы белгіленді.
Салықтық түсімдер
Құрғақ қала немесе округтің тағы бір мәселесі – ішімдік ішуге құмар адамдар алкоголь алу үшін қала, округ немесе штат шекарасын кесіп өтуге дайын болуынан салықтық кірістердің төмендеуі. Техас штатының округтерінде осындай жағдай болған, соның салдарынан кейбір тұрғындары қалаларының экономикалық жағдайы жақсарып, қайта жандануы үшін "суға түсуге" (ішімдік сатуға рұқсат беруге) дауыс берді. Қалаға қосымша кіріс әкелу және мүмкін жаңа жұмыс орындары ашу идеясы экономикалық тұрғыдан тартымды болғанымен, моральдық қарсылық күші әлі де сақталып тұр.
Қылмыс
Бір зерттеу алкогольге тыйым салуды алып тастап, заңдастыру қылмыстың өсуіне себеп болатынын анықтады. Зерттеуде "ішімдік сататын орындардың 10%-ға артуы зорлық қылмыстарын 3-5%-ға арттырады. Ішімдік сататын орындар мен мүліктік қылмыстар арасындағы байланыс та оң, бірақ оның шамасы кішірек" деп көрсетілген. Кентукки штатындағы құрғақ және аралас округтерде ылғалды округтерге қарағанда метлабораторияларды тәркілеу көрсеткіші жоғары болды; 2018 жылы Кентукки округтерінде жүргізілген зерттеуде "барлық округтер ылғалды болған жағдайда Кентуккиде метлабораторияларды тәркілеу 35%-ға төмендейді" деген қорытынды жасалды.