Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Милн шығанағы – Папуа-Жаңа Гвинея провинциясы. Оның астанасы – Алотау. Провинцияның құрлық бөлігі 14 345 км² және теңіз аумағы 252 990 км² жерді қамтиды. Провинция ішінде 600-дан астам арал бар, олардың шамамен 160-ы қоныстанған. Провинцияда 276 000-ға жуық адам тұрады, олар 48-ге жуық тілде сөйлейді, олардың көпшілігі австронезия тілдер отбасының шығыс малайя-полинезиялық тармағына жатады. Экономикалық тұрғыдан провинция туризмге, май пальмасына және Мисима аралындағы алтын өндіруге тәуелді. Осы ірі салаларға қоса, какао және копра өсіруде көптеген шағын ауылдық жобалар бар. Екінші дүниежүзілік соғыстағы Милн шығанағы шайқасы осы провинцияда болған. Мәдени тұрғыдан Милн шығанағы аймағы кейде Массим деп аталады, бұл термин Мисима аралының атынан шыққан. Массим қоғамдары әдетте аналық тектілікпен, күрделі жаназалау рәсімдерімен және Кула сақинасын қамтитын ритуалдық алмасудың күрделі жүйелерімен сипатталады. Аралдық топтар арасында және тіпті жақын орналасқан аралдарда да жергілікті мәдениет айқын өзгерістерге ұшырайды. Бір аралда қабылданған әлеуметтік нормалар басқа аралда қабылдамауы мүмкін.
Milne Bay is a province of Papua New Guinea. Its capital is Alotau. The province covers 14,345 km2 of land and 252,990 km2 of sea, within the province there are more than 600 islands, about 160 of which are inhabited. The province has about 276,000 inhabitants, speaking about 48 languages, most of which belong to the Eastern Malayo Polynesian branch of the Austronesian language family. Economically the province is dependent upon tourism, oil palm, and gold mining on Misima Island; in addition to these larger industries there are many small scale village projects in cocoa and copra cultivation. The World War II Battle of Milne Bay took place in the province. Culturally the Milne Bay region is sometimes referred to as the Massim, a term originating from the name of Misima Island. Massim societies are usually characterized by matrilineal descent, elaborate mortuary sequences and complex systems of ritual exchange including the Kula ring. From island group to island group and even between close lying islands, the local culture changes remarkably. What is socially acceptable on one island may not be so on another.
Тарих
Милн шығанағы облысы Екінші дүниежүзілік соғыста маңызды базаға айналды. Австралия қарулы күштері HMAS Ladava базасы арқылы 1942 жылы Милн шығанағы шайқасында жеңіске жетті. АҚШ Әскери-теңіз күштері Милн шығанағы облысында ірі база, Милн шығанағы Әскери-теңіз базасын салды.
The Milne Bay Province became a major base in World War II. The Australian Armed Forces operated HMAS Ladava base that won the Battle of Milne Bay in 1942. The US Navy built a large base in Milne Bay Province, Naval Base Milne Bay.
География
Мильн шығанағының коралл рифтері әлемдегі ең биологиялық түрлерге бай аймақтардың бірі болып табылады, сондықтан су астына түсу операторлары мен табиғатты қорғау ұйымдарының назарын бірдей аударады. D'Entrecasteaux аралдарында, әсіресе Добу және Фергюссон аралдары маңында, вулкандық белсенділік әлі де сақталып тұр. Амфлетт тобынан Тробриан аралдарына дейінгі су кеңістігі жақсы зерттелмегендіктен, туристер мен кемелер сирек барады. Ал Луизиад архипелагы әлемді шарлап жүрген және Австралиядан келген кемелер үшін тоқтау орны болып табылады. Дегенмен, бұл аймаққа көптеген туристер келмейді. Мисимадағы алтын кені енді істемейді; ондағы кен өндіру 2001 жылы тоқтатылды, ал қорларды өңдеу 2004 жылға дейін жалғасты. Қызмет ету кезеңінде Мисима 3,7 миллион унция алтын және 18 миллион унция күміс өндірді. Қазіргі кездегі жұмыстар негізінен кенді жабу және қоршаған ортаны жақсарту талаптарына бағытталған. Сонымен қатар, Вудларк аралында және Мватебу, Норманби аралында да іздеу жұмыстары жүріп жатыр.
The coral reef systems of Milne Bay are some of the most biodiverse in the world, and as such attract equal attention from dive operators and conservation groups. The D'Entrecasteaux Islands still have volcanic activity, especially around Dobu and Fergusson Islands. The waters from the Amphlett group to the Trobriand Islands are poorly charted, and, as a result, are rarely visited by tourists or yachts passing through. On the other hand, the Louissiade Archipelago is a stopover for yachts travelling around the world and ones visiting from Australia. However, the area sees few general tourists. The gold mine at Misima is no longer operational; mining there ended in 2001, with stockpile milling continuing into 2004. During its life, Misima produced over 3.7Moz of gold and 18Moz of silver. Operations now are mainly focused on mine closure requirements and environmental rehabilitation. There is also on going prospecting in Woodlark Island and Mwatebu, Normanby Island.
Демография
ХХ ғасырдың басында Милн шығанағының халқы шағын қоныстарда өмір сүрді, олардың үстемдігі кландарда болды. Көптеген кландар туыстардан құралды, сондай-ақ басқа кландардан асырап алынғандар мен үйленген адамдар да біріктірілді. Қоныстарды көшіру жиі кездесетін жағдай еді, бір, екі немесе үш қоныс бірігіп, бірге көшіп кетуі мүмкін. Мәдениет аналық желі бойынша дамыған. Әр клан өзінің тотемдік жануарына ие болды. Тотемдерге жыландар, кесіртке, балық немесе құс кіретін. Бір клан, Тюбетубе кланы, жануар емес, өсімдікті тотемі ретінде таңдады. Жылан, құс сияқты, ең күшті тотемдердің бірі саналды. Адамдар кімнің қай кланға жататынын білу үшін "Сенің құсың қандай?" деп сұраушы еді.
As of the early 20th century, Milne Bay peoples lived in small hamlets, which were dominated by clans. Most clans consisted of relatives, with an integration of adopted and individuals who married into the clan from other clans. Relocation of hamlets was commons, where one, two or three hamlets might combine and relocate together. The culture was matrilineal. Each clan had a totem animal it identified as its own. Totems included snakes, a lizard, a fish, or a bird. One clan, the Tubetube clan, had a non animal, with a plant as its totem. The snake was identified as one of the most powerful of the totems, as is the bird. People were known for asking "what is your bird?" in reference to what clan someone was a member of.
Облыс басшылары
1978 жылдан 1995 жылға дейін провинция децентрализацияланған провинциялық басқару арқылы басқарылды, оның төрағасы – премьер-министр. Сол жылы күшіне енген реформалардан кейін ұлттық үкімет бірқатар өкілеттіктерді қайта алды, ал премьер-министр лауазымы Папуа-Жаңа Гвинея Ұлттық Парламентінің провинциялық округінен сайланған губернатор лауазымымен ауыстырылды.
The province was governed by a decentralised provincial administration, headed by a Premier, from 1978 to 1995. Following reforms taking effect that year, the national government reassumed some powers, and the role of Premier was replaced by a position of Governor, to be held by the winner of the province wide seat in the National Parliament of Papua New Guinea.
Танымал мәдениет
Мириам Канның "Мұңайым аш, ешқашан ашкөз емес: Меланезия қоғамында тамақ және гендерлік ролінің көрінісі" кітабы Милн шығанағындағы бір ауылда өрбітеді.
Miriam Kahn's Always Hungry Never Greedy: food and the expression of gender in a Melanesian society is set in a village in Milne Bay.