Кіріспе
Металлактала (,/m//ɛ//t//l//ə/'/k//æ//t//l//ə/; Цимшиан: Maxłakxaała немесе Wil uks t’aa mediik; Лингит: Tàakw.àani) – Аляска штатының Принс Уэльс Хайдер санақ аймағындағы Анет аралында орналасқан халық санағы бойынша белгіленген жер (CDP). 2010 жылғы санақ бойынша халық саны 1405 адамды құрады, ал 2020 жылғы санақ бойынша 1454 адамға дейін өсті. 19 ғасырдың соңынан бері ол Аляскадағы жалғыз қалған қорық – федералды түрде мойындалған Анет аралы қорығының Металлактала үнді қауымының басты елді мекені болып табылады. Металлактала халқы 1970 жылдардағы Алясканың жергілікті талаптарды реттеу заңынан бас тартты және өздерінің жерлері мен суларына құқықтарын сақтап қалды. Қауымға мүшелік негізінен тектік байланыс арқылы жүзеге асырылады; ол негізінен Цимшиан халқынан тұрады, сондай-ақ Металлактала үнді қауымдастығының толық құқықты мүшесі болуға ниет білдірген басқа да Алясканың жергілікті тайпаларынан шыққан адамдарды да қамтиды. Толық құқықты мүшелік Металлактала тайпалық кеңесі мен басшыларының бекітуімен беріледі.
Metlakatla (,/m//ɛ//t//l//ə/'/k//æ//t//l//ə/; Tsimshian: Maxłakxaała or Wil uks t’aa mediik; Lingít: Tàakw.àani) is a census designated place (CDP) on Annette Island in Prince of Wales Hyder Census Area, Alaska, United States. At the 2010 census the population was 1,405; this had grown to 1,454 by the 2020 census. Since the late 19th century, it has been the major settlement of the Metlakatla Indian Community of the federally recognized Annette Island Reserve, the only remaining reserve in Alaska. The Metlakatla voted to opt out of the Alaska Native Claims Settlement Act of the 1970s and retained rights to their land and waters. Membership in the community is primarily by lineage; it consists primarily of Tsimshian people and also includes those from other Alaskan Native tribes who wish to join the Metlakatla Indian Community as a bona fide member. Bona fide membership is granted upon approval of the Metlakatla Tribal Council and Executives.
Тарих
Металлактала атауы Макслакшаала сөзінен шыққан, ол цимшиан тілінде «тұзды су жолы» деген мағынаны білдіреді. Металлактала, Британдық Колумбиядағы, Принс-Руперт маңындағы Металлактала өткелінде орналасқан, сол аттас басқа бір ауылдың («Ескі Металлактала») есімімен аталады. Ежелгі заманда бұл аймақ тлингиттердің аң аулау алқабы болған. Цимшиан тайпасына жерді иеленуге тлингит тайпасының басшысы Джонсон рұқсат берген. 1886 жылы Уильям Дункан, ағылшын тері өңдеуші және шіркеу миссионерлік қоғамының мүшесі, Металлакталадағы шіркеу басшыларымен доктриналық дауға түседі. Дункан АҚШ-тың Вашингтон қаласына барып, Аляскадағы жер беруді АҚШ үкіметінен сұрайды. АҚШ президенті Кливленд цимшиан іздеу комиссиясы теңіз каноэларымен тыныш шығанақ, қолжетімді жағалау, жақын жердегі сарқырама және мол балыққа толы аймақты тапқаннан кейін оларға Аннет аралын сыйлайды. 1887 жылы топ аралға келіп, Порт-Честер аймағында қоныс тебеді. Олар қаланы еуропалық үлгідегі торлы жоспармен салады. Онда шіркеу, мектеп, консерв зауыты және ағаш кесу фабрикасы бар. Олар қалаға өздері тастап кеткен қаланың құрметіне Жаңа Металлактала деп ат қояды, бірақ кейіннен «Жаңа» деген сөзді жояды. 1888 жылы Уильям Дункан Аннет аралындағы үнді резерваты үшін АҚШ Конгресіне лобби жасау үшін Вашингтонға оралады. Аляскада резервация жүйесі қолданылмаса да, Конгресс 1891 жылы оның өтінімін қабылдайды. Дункан 1918 жылы қайтыс болғанға дейін Металлакталада қалады. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде АҚШ Металлактала үнді қауымдастығымен Аннет аралында әскери әуе базасын салуға және пайдалануға рұқсат беру туралы келісімге келеді. Қарсылық ретінде АҚШ мұхит жағындағы қаланы Алясканың Ішкі Су жолымен байланыстыратын жол салуға уәде береді (Кетчиканға жыл бойы пароммен қатынау үшін). Соғыс кезінде Аннет аралындағы әуе базасын канадалықтар күзетті. Бұл әуе база «Американың қорғанысына тікелей көмек көрсету үшін АҚШ аумағында орналасқан алғашқы канадалық күш» атанды. Соғыстан кейін бұл нысан АҚШ Жағалау күзетінің іздеу және құтқару базасы ретінде қайта жабдықталады. Бұл әуе база 1970 жылға дейін, Ішкі Су жолындағы Гравина аралында жаңа Кетчикан әуежайы салынғанға дейін, аймаққа коммерциялық қызмет көрсетті. Бүгінде Аннет аралдары қорығы, оның ішінде айналасындағы аралдар, Аляскадағы жалғыз үнді резерваты болып табылады. 1970 жылдары Металлактала Алясканың туысқандық шаруашылықтарын реттеу туралы заңын қабылдамады, осылайша Резерват мәртебесін сақтап, егемендік иммунитетін сақтады. «Аннет аралдары қорығы 132 000 акр жер мен судан тұрады. Металлактала үнді қауымдастығы аралдардың су жолдарындағы 3000 футтен төменгі жабық толқын деңгейінде эксклюзивті коммерциялық және балық аулау құқығына ие».
География және климат
Металлактала (55.126916, −131.576393) координаталарында орналасқан. Ол Кетчиканның оңтүстігінде, Анет аралында, Порт-Честер шығанағында жатыр. АҚШ Халық санағы бюросы мәліметтері бойынша, CDP-нің жалпы ауданы 6 шаршы шақырым (6 км2) құрайды, оның 6 шаршы шақырымы (6 км2) құрлық және 0,04 шаршы шақырымы (0 км2) (0,85%) су. Металлактала теңіздік батыс жағажай климатына (Köppen Cfb) ие, жыл бойы желді және ылғалды ауа райы, салқын қыстар және жұмсақ жаздар тән. Ол USDA өсімдік өсіру аймақтарының 7 және 8 арасында орналасқан. Оңтүстік және теңіздік орналасуының арқасында, жылдық орташа температурасы бар қала штаттағы ең жылы жерлердің бірі болып табылады. Қыс айларының көп бөлігінде жауын-шашын жауады, ал маусымдық қар жауу көбінесе қарашадан наурызға дейін болады, сәуір айында да кейде жинақталады; жылы күндер айына бірнеше күнге дейін температураны көтеріп тұрады. Жазда орташа есеппен 23 күн + температурамен өтеді, ал жаңбыр күндердің шамамен жартысында жауады. Жылдық жауын-шашын мөлшерінен асып түседі, маусым мен шілде айлары ең құрғақ, ал қазан және қараша айлары ең ылғалды. Ең жоғары температура 1947 жылдың 30 қаңтарында тіркелді, ал ең төменгі температура 2004 жылдың 19 маусымында тіркелді, температура тек бірнеше рет нөлден төмен түсті. Сонымен қатар, Анет аралы әуежайы Аляска штатының сәуір айындағы (1976 жылдың 29 сәуірінде) және қараша айындағы (1970 жылдың 1 қарашасында) айлық ең жоғары температура рекордтарын сақтайды.
Демография
Металлахтала алғаш рет 1890 жылғы АҚШ халық санағында «Металлахтала» деп аталатын, құрамына кірмейтін (Цимшиан) ауылы ретінде тіркелді. 1900 жылдан 1930 жылға дейін ол Металкахтла деп қайта аталды. 1940-1960 жылдары тағы да «Метлахатла» деп жазылды. 1970 жылдан бері және барлық келесі халық санақтарында ол Металкахта деп жазылады. 1980 жылдан бастап ол халық санағымен белгіленген елді мекен (CDP) мәртебесін алды. 2000 жылғы халық санағы бойынша CDP-де 1375 адам, 469 шаруашылық және 338 отбасы тұрды. Халық тығыздығы – 531 тұрғын үй, орташа тығыздық – . CDP-нің нәсілдік құрамы: 9,53% ақ, 0,22% қара немесе афроамерикалық, 81,82% американдық индейлер, 0,07% азиялық, 0,51% басқа нәсілдер және 7,85% екі немесе одан көп нәсілдердің өкілдері. Халықтың 1,82% -ы кез келген нәсілге жататын испаниялық немесе латын америкалықтары. 469 шаруашылықтың 38,8% -ында 18 жасқа дейінгі балалар тұрады, 48,0% -ы бірге тұратын некедегі жұбайлар, 15,6% -ында күйеуі жоқ әйел үй иесі, ал 27,9% -ы отбасы емес. Барлық шаруашылықтың 23,5% -ы жеке адамдардан тұрады, ал 6,6% -ында 65 жасқа толған немесе одан асып кеткен жалғыз тұратын адамдар бар. Шаруашылықтың орташа мөлшері 2,93 адамды, ал отбасының орташа мөлшері 3,50 адамды құрайды. CDP-де халық жас бойынша келесідей таралады: 18 жасқа дейінгілер – 33,1%, 18-24 жас аралығы – 9,4%, 25-44 жас аралығы – 28,7%, 45-64 жас аралығы – 21,6% және 65 жасқа жоғары – 7,2%. Медианалық жас 31 жас. Әр 100 әйелге 108,3 еркек келеді. 18 және одан жоғары жастағы әр 100 әйелге 115,0 еркек келеді. CDP-дегі шаруашылықтың медианалық табысы 43 516 доллар, ал отбасының медианалық табысы 49 671 доллар. Ер адамдардың медианалық табысы 36 696 доллар, ал әйелдердің медианалық табысы 22 292 доллар. CDP-нің жан басына шаққандағы табысы 16 140 долларды құрайды. Отбасылардың 7,7% және халықтың 8,0% кедейлік шегінен төмен тұрады, оның ішінде 18 жасқа дейінгілердің 9,7% және 65 жастан асқандардың 6,3% кедейлікте өмір сүреді.
Білім
Металлактала Анет аралы мектеп округімен қамтамасыз етіледі. Қоғамға тегін ересектерге арналған білім беру және GED бағдарламасы қолжетімді. Ол Джуноу қаласында орналасқан Оңтүстік-Шығыс аймақтық ресурстық орталық арқылы жүзеге асырылады.