Темір ғасырындағы тас шеңберлер: Скандинавия және Финляндиядағы ежелгі дәстүрлер
Stone circle (Iron Age)
Темір ғасырындағы тас шеңберлер: Оңтүстік Скандинавия, Финляндиядағы (Eura, Ulvila, Kokemäki) ежелгі жерлеу рәсімі. "Кәріжакивет" тастары туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Темір дәуіріндегі тас шеңберлер (б.з.д. 500 ж. – б.з. 400 ж.) Оңтүстік Скандинавия және Оңтүстік-Батыс Финляндияның, әсіресе Готланд пен Гёталандтың ерекше жерлеу салты болды. Финляндиядағы сот тастары Эура, Ульвила және Кокемакиде табылады. Олар көбінесе Римге дейінгі Темір дәуірі мен Рим Темір дәуіріне жатады. Швецияда оларды Domarringar (судьялар шеңбері), Domkretsar (судьялар аймағы) немесе Domarsäten (судьялар отырысы) деп атайды. Финляндияда оларды Käräjäkivet (сот тастары) дейді. Солтүстік елдердің кейбірінде олар 17 ғасырға дейін қолданылған. Оларды Ұлыбритания аралдары мен Бретаньдегі ерте қола дәуірі мен неолиттік тас шеңберлермен шатастырмау керек.
The stone circles of the Iron Age (c. 500 BC – c. 400 AD) were a characteristic burial custom of southern Scandinavia and Southwestern Finland, especially on Gotland and in Götaland. Finland court stones are found in Eura, Ulvila and Kokemäki. They date typically during the Pre Roman Iron Age and the Roman Iron Age. In Sweden, they are called Domarringar (judge circles), Domkretsar (judge circles) or Domarsäten (judge seats). In Finland they are called Käräjäkivet (court stones). In some places in Nordic countries they were used until 17th century. They should not be confused with earlier bronze age and neolithic Stone circles in the British Isles and Brittany.
Тарих
Бірінші ғасырда Висла өзенінің сағасына жақын орналасқан Вильбарк мәдениетінде Еуропа құрлығында тас шеңберлер жасау дәстүрі болған. Бұл практика скандинавиялық ықпалды көрсетеді, бірақ готтар келгенге дейін бұл аймақта қалыптасқан болуы мүмкін. Тас шеңберлер кейде жерлеу орындары ретінде қолданылған.
A tradition of making stone circles existed on the European continent in Wielbark culture near the mouth of the Vistula River in the first century. The practice suggests Norse influence but may have been established in the area before the arrival of the Goths. The stone circles were sometimes used as burial grounds.
Пішіндері
Дөңгелектер әдетте дөңгелек немесе созылған эллипс пішіндес болады. Тастар өте үлкен болуы мүмкін, және әдетте 9 мен 12 аралығында кездеседі. Кейде 6–8 ғана болады. Бір тас шеңбері, Nässja шеңбері (Вадстенаның жанындағы), 24 тастан тұрады. Қазба жұмыстары шеңберлердің ортасынан күйген көмір табылды және қазіргі кезде олар өртеу арқылы жасалған қабірлер деп есептеледі.
The circles are usually round, or elongated ellipses. The stones may be very large and they are usually between 9 and 12. Sometimes there are as few as 6–8. One stone circle, the circle of Nässja (near Vadstena), comprises as many as 24 stones. Excavations have shown burnt coal in the centre of the circles and they are nowadays considered to be incineration graves.
Істер
Кең тараған дәстүр бойынша, бұл шеңберлер түрлі мақсаттарға, немесе жалпы жиналыстарға пайдаланылған. Дәл осындай шеңберлер Данияда 16 ғасырға дейін халық жиналыстарында қолданылған, ал Вестергётландтың Вад қауымында ауылдық жиналыстар 19 ғасырға дейін тас шеңберде өткізілген.
There is a widespread tradition that the circles were used for things, or general assemblies. Similar circles were used for popular assemblies in Denmark until the 16th century, and in Vad parish in Västergötland, the village assemblies were held in a stone circle until the 19th century.