Кіріспе

Нова Игуасу (Nova Iguaçu) – Бразилиядағы Рио-де-Жанейро штатының муниципалитеті.

Орналасқан жері

Қала, өзінен өтетін және Гуанабара шығанағына құятын Игуасу өзенінің атымен аталады (Парана штатындағы Игуасу өзенімен, ол Игуасу шарлауының құрамында шатастырылмауы керек). Ол Рио-де-Жанейро агломерациясының бір бөлігі. Мескита бөлінгенге дейін штаттың халқы бойынша екінші қала болған, ал қазір Сан-Гонсалу, Дуке-де-Кашиас және штаттың астанасы Рио-де-Жанейродан кейін төртінші орында тұр. Ол Рио-де-Жанейроның солтүстік-батысында, оның агломерациялық аймағының солтүстік бөлігінің орталығында, Баишада Флуминенседе орналасқан. Қазіргі әкімі – Рожерио Лисбоа (PR). Қала Нова-Игуасу Рим-католик діоцезінің орталығы болып табылады. Нова-Игуасудың халқы шамамен 800 000 адамды құрайды. Қала толыққанды қалашық деп айқындалмаса да, ол Рио-де-Жанейроның серіктес қаласы болып есептеледі, астананың ықпалында – ондаған мың жұмысшылар мен студенттер күн сайын жұмысқа барады немесе мәдениет, ойын-сауық, тауарлар, денсаулық сақтау сияқты мүмкіндіктер үшін үнемі келіп тұрады. Бұл орташа, төменгі орта табысты қала. Муниципалитет аумағында бірнеше тарихи және экожүректерге арналған орындар бар. Муниципалитет 2006 жылы құрылған Орталық Рио-де-Жанейро Атлантикалық орман мозаикасының бір бөлігін қамтиды. Онда 1989 жылы құрылған қатаң қорғалатын Атлантикалық орманды сақтау бірлігі – Тингуа биологиялық қорығының бөлігі бар. Сондай-ақ, 2002 жылы құрылған Жасеруба экологиялық қорғау аймағы да орналасқан. Муниципалитет 2013 жылы құрылған Менданха мемлекеттік паркінің бір бөлігін қамтиды.

Колониялық Бразилия

Португалдар Рио-де-Жанейроға (1503 жылы) келгенге дейін, Якутинга тайпасы Игуасу өзенінің батыс жағалауында қоныстанған. Бұл үнді тайпасы аймаққа келген француздерге көмектескен. 1565 жылы француздер Гуанабара шығанағынан қуылғаннан кейін Сан-Себастьяно-ду-Рио-де-Жанейро ауылы құрылды. Жаңа португал отарлауының жағалауында француз, британ және голланд қарақшыларының белсенділігі күшті болды. 1575 жылы Рио-де-Жанейро капитандығының губернаторы Антонио Салема, капитандықтың шығыс жағалауында жиырма жылға созылған француздер мен тамоио тайпаларын жою мақсатымен, америкалықтардан құралған әскермен бірге португал армиясына қосылды. Жерлерін жоғалтудан қорқып, тамоио тайпасы француздермен одақтасты, бірақ Кабо-Фрио соғысы деп аталатын көтеріліс салдарынан дерлік толығымен қырылды. Жеңімпаз әскерлер шамамен 500 жергілікті тұрғынды өлтіріп, 1500-ін құлдыққа салды. Екі француз, бір ағылшын және бір тупинамба бақсысы аспанға тігілуге үкім шығарылды. Бірақ әскерлер ішкі аймаққа еніп, ауылдарды өртеп, мыңдаған тамоиоларды өлтірді. Кабо-Фрио соғысы қырғыннан басқа, француздердің аймақтан толықтай қууына әкелді. Дегенмен, басқа еуропалық қарақшылар, негізінен британдықтар мен голландтар, бразилия ағашын ұрлауды жалғастырды, бұл соғысты көбінесе нәтижесіз етті, себебі Рио-де-Жанейро жағалауындағы отарлаудың болмауы еуропалық қарақшыларға пайда әкелді. Бұл қырғыннан кейін Кабо-Фрио аймағын отарлауға қызығушылық болмады, бірақ отарлаушылар Реконкаво Флуминенсе (Гуанабара шығанағы маңындағы аймақ) жерін мекендеуге бекінді. Олар аймақтағы ірі өзендердің жағалауларына, әсіресе Игуасу, Мерити, Саратога, Саракуруна, Ягуар, Пилар, Марапику, Жакутинга, Мантикира және Инхомирим өзендеріне қоныстанды. 1575 жылы капитан-генерал Белхиор Азередо, Жакутинга жерінде, Санто-Антонио өзенінің үлкен иілімінен 750 метр қашықтықтағы төбенің етегінде киелі Антонийге арналған шағын шіркеу салдырды. Саз балшықтан салынған бұл ғимарат Белхиор Азередоның Жакутинга тайпасының жерін губернатор Кристовао де Баррос берген жер гранттары арқылы басып алуына ықпал етті, оларды Engenho Santo Antônio da Aldeia dos Jacutingas деп тойыстырды. Капитан-генерал өзіне Рио-Магеге жақын жерде жер телімін алды, онда диірмен салдырды (координаттары: 22°45'38"S, 43°23'23"W). Келесі онжылдықтарда шағын шіркеу маңыздылығы артып, аймақтың шіркеу иерархиясындағы басқа да маңызды мәртебелерге көтерілді. Игуасу, Саратога және Мерити өзендерінің бассейнін мекендеу басталғаннан бері, 16 ғасырдың соңынан бастап, дәстүрлі үнді сауда жолдары жолдарға айналды. Бірі, Жакутинга тайпасының ұзақ жолы, Эстрада Гералға айналдырылды, ол Фрегезия де Носса Сеньора да Консейса де Марапику (қазіргі Марапику) мен Фрегезия де Санто Антонио да Алдея дос Жакутинга (қазіргі Белфорд Роксо) арасын байланыстырды. Жол төсеніші қазіргі уақытта RJ 105 тас жолымен кесілген. Саратога өзенінің үстіндегі ескі көпір Эстрада Герал мен Эстрада Реалдың (қазіргі Пастор Мартин Лютер Кинг-младший даңғылы) қиылысу нүктесі болды. Патшалық жол Рио-де-Жанейроның орталық қаласындағы Nossa Senhora da Candelária шіркеуіне қарай, Павуна порты арқылы, Инхаума және Freguesia de Nossa Senhora da Apresentação do Irajá арқылы Сан-Жуао-ду-Ораго-ду-Рио-Мерити Freguesia-дан өтті. Бұл жолдар ұзақ уақыт бойы Recôncavo Fluminense жеріне кірудің ең қолайлы жолы болды, себебі ылғалды жерлер мен кең өзендердің көптігіне байланысты қол жеткізу қиын болды. Эстрада Реалдың бағытын белгілеу үшін Саратога мен Мерити өзендерін кесіп өтуге ең қолайлы жерлер анықталды, олардың барлар құрайтыны назарға алынды. Аймақты отарлау өндіріс ағынын бағыттауды қажет етті. Бастапқыда бұл су жолдары арқасында мүмкін болды, өзендер автомобиль жолдары ретінде пайдаланылды, ал үнді сауда жолдары (және олардан туындаған жолдар) қиын болды, сондықтан өзендер Recôncavo аймағын отарлаудың ең оңай жолы болды.

Қысылу

Бұрынғы Нова Игуасу қазіргі қаладан әлдеқайда үлкен қала болған. Қала тарихы әкімшілік тәуелсіздікке ұмтылған бірнеше аудандардың азаттық алуымен белгіленеді. Алғашқы бөлініс 1943 жылдың 31 желтоқсанында болды, сол кезде қалалық кеңес Дуке де Кашиас ауданының азаттығын бекітті. 1947 жылы Нилополис та азаттыққа ие болды. Дегенмен, ең маңызды азаттықтар 1990 жылдары орын алды. 1990 жылдары Нова Игуасу индустрияланғанға дейін Рио-де-Жанейро қаласының серіктес қаласы (жатақ) болды. Қаланың өзінде дерлік қалалық инфрақұрылым болған жоқ, себебі бұрынғы басымдық цитрус агроөнеркәсібіне берілген. 1989 жылға қарай қала халқы 1,7 миллионға жетіп, сол кезде Бразилиядағы халық саны бойынша алтыншы орынға ие болды. 1990 жылы Белфорд Роксо ауданы азаттық алды, одан кейін Нова Игуасудың өнеркәсіптік ауданының көп бөлігін қамтыған Квеймадос ауданы да азаттық алды. 1991 жылы Жапери, ал 1999 жылы Мескита азаттыққа ие болды. Бұл азаттықтар Нова Игуасу үшін экономикалық соққыға айналды, оның халқы (демек, кірісі) күрт азайды, бірақ мемлекеттік шығындар сәйкес түрде азаймады.

Спорт

Nova Iguaçu Futebol Clube – қаланың басты футбол клубы, жергілікті қарсыласы Artsul Futebol Clube. Байксада Флуминенсе аймағында құрылған алғашқы регби командасы – Maxambomba Rugby Club та бар.

Темір жол апаттары

1951 жылдың 7 маусымында қалада теміржол өткелінде апат болды, нәтижесінде пойыз бензин тасымалдайтын жүк көлігіне шағылысып, 54 адам қаза тапты. 2007 жылдың 30 тамызында қалада екі пойыз соқтығысып, кем дегенде сегіз адам мерт болды.