Кіріспе
Саргода (пәнджәби және) – Пәкістанның Пенджаб провинциясында орналасқан Саргода бөлімінің қаласы және астанасы. Бұл Пакистанның халқы бойынша 12-ші ірі қаласы және елдегі ең қарқынды дамитын қалалардың бірі. Саргоданы «Бүркіттер қаласы» деп те атайды.
Тарих
Саргода 1903 жылы британдықтар тарапынан каналдық колония ретінде құрылды, ал бастапқыда Саргода деп жазылған. 1903 жылы Саргодада бубондық обаның кең таралуынан ауыр зардап шегілді, ал 1904 жылы одан әлсіз жағдай тіркелді. Бастапқыда шағын қала болғанымен, британдық Корольдік әуе күштері оның стратегиялық маңыздылығына байланысты мұнда әуежай салды. "Саргода" атауы "сар" ("саровардан") – "көл" және "Года" – "Садху" сөздерінен туындаған, яғни "Годаның көлі" деген мағынаны білдіреді. Бұл қаланы леди Трупер, британдық Үндістанның отарлық әкімшісі және 1902-1907 жылдар аралығында Пәкістанның лейтенант-губернаторы болған сэр Чарльз Монтгомери Риваз KCSI (1845 – 7 қазан 1926) қадағалауымен құрылды.
Климат
Қаланың климаты жаздағысын өте ыстық, қыстағысын қоңыржай суық болады. Жаздағы ең жоғары температура, ал қыстағы ең төменгі температура тіпті нөл градусқа дейін төмендейді.
Демография
1998 жылғы санақ бойынша қаланың жалпы саны 458 440 адамды құрады. Қала тұрғындарының көпшілігі пәнджәби тілінде, шахпури диалектісінде сөйлейді. Саргода облысының халқы 2017 жылғы Пәкістан халық санағы бойынша 8 181 499 адам деп тіркелді. 1911 1941: Саргода қаласының толық деректері, оған Саргода муниципалитеті кірді. 1921 1931 1941 2017 Жыл. (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны. (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны. (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны. (Халық саны) % (пайыздық) Халық саны. (Халық саны) % (пайыздық) Ислам 4,064 45,93 6,967 39,30 9,146 34,18 12,060 33,11 623,293 94,70 Индуизм 3,563 40,26 8,189 46,19 11,709 43,75 17,413 47,81 22 0,00 Сикхизм 964 10,89 2,168 12,23 5,201 19,43 5,920 16,25 Христиан діні 232 2,62 403 2,27 704 2,63 998 2,74 34,053 5,17 Джайнизм 5 0,06 0 0,00 1 0,00 7 0,02 Зороастризм 1 0,01 0 0,00 0 0,00 Буддизм 0 0,00 1 0,01 0 0,00 Әхмадия 817 0,12 Басқалары 0 0,00 0 0,00 0 0,00 22 0,06 23 0,00 Жалпы халық саны 8,849 100,00 17,728 100,00 26,761 100,00 36,420 100,00 658,208 100,00
Қауіпсіз қалалар жөніндегі жоба
Саргода Пәнджабтағы қауіпсіздігі Пәнджаб қауіпсіз қалалар басқармасымен күшейтілетін алты қаланың бірі деп жарияланды. Жобаға 5,5 миллиард рупи бөлінді, ол 8000 CCTV камерасы орнатылған және 12 миллиард рупиге бағаланған Лахор қауіпсіз қала жобасының үлгісінде салынбақ. Камералар қала бойынша орнатылып, түсірілген суреттер мен бейнелер Біріктірілген Командалық және Бақылау орталықтарына жіберіледі.
Білім
1998 жылғы халық санауы бойынша Саргоданың сауаттылық деңгейі 67,8% құрады, ал 2017 жылы 80,5% сауаттылық деңгейі тіркелді. Қала 8,1 миллионға жуық халқы бар Саргода облысының білім беру орталығы болып есептеледі және Саргода облысының барлық аудандарын қамтиды. Ол 1968 жылғы Батыс Пәкістаннің Орта және Жоғары Білім беру Басқармасы (Мултан және Саргода Орта және Жоғары Білім беру Басқармасы) туралы VII № заңмен құрылған, оның құзыреті Саргода және Равалпинди азаматтық бөлімдерін қамтиды.
Автомобиль жолдары мен автомобиль жолдары
Саргода Лахор мен Исламабадты байланыстыратын M2 тас жолынан шамамен қашықтықта орналасқан. N60 ұлттық тас жолы Саргодадан Лахорға Пинди-Бхаттиан және Шейхупура арқылы өтеді. Сонымен қатар, ол тас жол арқылы Фейсалабадқа да қосылған.
Автобустар
Бас автобус аялдамасы Фатима Джинна жолында орналасқан және Саргодадан елдің көптеген аймақтарына автобус қызметін ұсынады. Daewoo Bus Service Саргодадан елдің басқа қалаларына тұрақты бағыттармен қатынайды. Сонымен қатар, Niazi Express, Faisal Movers, Bilal Travels, Islamabad Express және Skyways сияқты компаниялар да қызмет етеді.
Таксилер мен рикшалар
Қалада Uber және Careem онлайн такси қызметтері бар. Сонымен қатар, қаланың барлық жерінде көптеген авторикшаларды табуға болады, оларды көбінесе такси қызметіне шарасы жетпейтіндер пайдаланады.
Темір жол
Саргода елдің қалған бөліктерімен теміржол арқылы да байланысты. Саргода теміржол станциясы Шоркот-Лала Муса тармақты теміржол желісінде орналасқан. Хазара, Миллат, Сандал және Саргода экспрестері Равалпинди, Лахор, Фейсалабад, Мултан, Карачи және басқа да ірі қалаларға күнделікті қатынайды.
Әуе базасы
Пакистанның ең ірі әуе базасы, ПАФ базасы Мушаф (бұрынғы ПАФ базасы Саргода), Саргода қаласында орналасқан және Пәкістан Әуе күштерінің Орталық әуе қолбасшылығы штаб-пәтеріне ие. Бұл әуе базасында сондай-ақ, бұрынғы Жауынгер ұшқыштары мектебі болған, Жауынгерлік қолбасшылар мектебі (CCS) де орналасқан.
Кирана төбелері
Кирана таулары – Саргодада орналасқан шағын, бірақ кең жартасты таулы аймақ. Олар Саргода қаласындағы танымал туристік орындардың бірі. Жергілікті халықтың пікірінше, қоңыр түсті пейзаждары үшін Қара таулар деп аталған, олардың ең жоғары нүктесі шамамен 299 метрді (980 фут) құрайды.
Джинна залы
Жина залы – Саргода қаласындағы тарихи ескерткіш. Жина залы 1949 жылы салынған. Ол Пәкістанның негізін қалаушы Мұхаммед Әли Жинаның құрметіне аталған. Жина залы бастапқыда Саргодадағы Компания Бағында қалалық әкімшілік ғимараты және кітапхана ретінде салынған; қазір ол көрме залы, шаралар өткізілетін орын және кітапхана болып пайдаланылуда.
Спорт
Саргодада Саргода крикет стадионы орналасқан. Саргоданың крикет командасы – Саргода облысын ұсынған бірінші сыныптық крикет командасы. Олар 1961–62 және 2002–03 жылдары Пәкістанның бірінші сыныптық турнирлерінде бақ сынасты. Стадионға жақын спорт кешені бар, онда тренажер залымен қатар баскетбол, бадминтон және үстел теннисі корттары орналасқан. Сонымен қатар, кешенде каратэ сабақтары да тұрақты түрде өтіледі. Мела Манди стадионы – Саргодадағы тарихи, көп мақсатты стадион. Ол негізінен крикет және футболға пайдаланылады. Мела Манди стадионы ашық ауада спортпен айналысу және басқа да іс-шаралар үшін кең алаңды қамтамасыз ету мақсатымен салынған. Наурыз айында (елдің көктем мезгілінде) жыл сайын бірнеше жарыс өткізіледі. Пакистанның барлық халқы дерлік осы жылдық ойындарды тамашалайды. Саргодада Мела Манди стадионының жанында Саргода Астротурф хоккей стадионы да орналасқан. Бұл стадион Саргода аудандық хоккей командасының үйі және қала жастары үшін сенімді платформа болып табылады. "Галакси" спорт кешені – қаланың белгілі спорт академиясы. Саргодадағы Компани Баг паркінде жарықтандырылған футбол алаңы салынуда.
Дәстүрлі тағамдар мен сусындар
Саргодханың асханасы Оңтүстік Азияның басқа да аймақтарына ұқсас, оның бір бөлігі 16 ғасырдағы Моғол императорларының сарайлық асханаларынан бастау алады. Осы тағамдардың көпшілігі британдық, үнді, Орта Азия және Таяу Шығыс асханаларының ықпалында пайда болған. Пакистандық тағамдарда көп мөлшерде дәмдеуіштер, шөптер мен қорымдар қолданылады. Сарымсақ, имбирь, сарыжау, қызыл бұрыш және гарам масала көптеген тағамдарда қолданылады, ал үй шаруасында карри дайындау жиі кездеседі. Бидайдан жасалған жұқа нан – роти, негізгі тағам болып табылады және әдетте карри, ет, көкөніс және бұршақпен бірге беріледі. Күріш те көп қолданылады, оны қарапайым, дәмдеуіштермен қуырылған немесе тәтті тағамдарға қосып дайындайды. Ласси – Пәнджабтың, соның ішінде Саргодханың дәстүрлі сусыны. Сүт пен қант қосылған қара шай да қала бойынша кең таралған және халықтың көп бөлігі оны күнделікті ішеді.
Жедел тамақ
Жылдам тағамдар қала бойынша да өте танымал. Жергілікті жылдам тағам ресторандарымен қатар, қалада KFC, McDonald's, Subway және Domino's сияқты бірнеше халықаралық жылдам тағам желілері де бар. Әлемдегі ең ірі Gloria Jean's дүкені де Саргода қаласында орналасқан.
Марапаттар
1966 жылы Пәкістан Үкіметі 1965 жылғы Үнді-Пәкістан соғысы кезінде жауға қарсы күшті қарсылық көрсеткені үшін Саргодаға (сондай-ақ Лахор мен Сиалкотқа) арнайы ту – Хиллаль-э-Истаклал сыйлады, себебі бұл қалалар Үндістан әскерінің шабуылына ұшыраған. Әр жыл сайын Қорғаныс күні (6 қыркүйек) осы қалаларда осы ту көтеріліп, халықтың ерік-жігерінің, батылдығының және төзімділігінің құрметі білдіріледі.