Кіріспе

Ньюфаундленд пен Лабрадордағы Черчилль өзеніндегі шарлауық. Черчилль шарлауығы – Канаданың Лабрадор аймағындағы Черчилль өзеніндегі биік шарлауық. Бұрын Канаданың ең әсерлі табиғи ескерткіштерінің бірі саналған, алайда Черчилль су электр станциясы үшін өзен арнасының өзгертілуі шарлауықтың бұрынғы ағынын дерлік толығымен тоқтатты. Қазір оның бұрынғы арнасымен кішкентай өзен ирек-ирек ағып, тастардан тамшылап төмен құлайды.

Аттар

Джон Маклин бұл сарқырамаларды Ұлы Сарқырама деп атады, себебі сол кезде Черчилль өзені көбінесе Индігендердің атауынан аударма ретінде Ұлы Өзен деп белгілі болған. Инну тайпасының бұл сарқырамаға арнап жеке атауы болған – Патшишецуану ("Ағынның бұлт жасап тұратын жері"). 1965 жылдың 1 ақпанында провинция премьер-министрі Джоуи Смолвуд өзен мен сарқыраманың атын бұрынғы британ премьер-министрі Уинстон Черчилльдің құрметіне өзгертті, бұл үлкен су электр стансасы жобасын бекітуге дайындық шарасы болды.

Тарих

Бұл сарқырама жергілікті халықтар үшін маңызды белгілі бір орын болды. Инну тайпасы осы әсерлі сарқырамаға қараудың өлімге алып келетініне сенген және 20-ғасырдың басына дейін сарқырамаға бармауға қатаң тыйым салды. Елу жыл өткен соң, картаға түсірілмеген сарқырама 1891 жылы Мэн штатындағы Боудоин колледжінің түлектері мен профессорларынан құралған Лабрадорға жасалған ғылыми экспедицияның бір бөлігі ретінде іздестірілді. 26 шілдеде экспедицияның «Джулия Декер» шхунасынан батысқа қарай каноэмен төрт адамдық топ жолға шықты, бірақ екеуі жарақат алғандықтан кері қайтуға мәжбүр болды. Остин Кэри мен Деннис Коул саяхатын жалғастырды; 300 миль (483 км) қашықтықты жүріп өтіп, 13 тамызда сарқырамаға жетті. Олар сарқыраманың етегіндегі каньонды өз оқу орнының құрметіне «Боудоин каньоны» деп атады. Сондай-ақ, жақын жердегі тау шыңына Боудоин колледжінің президенті Уильям ДеУитт Хайдтың есімімен «Хайд тауы» деп ат қойды. 1894 жылы Канаданың геологиялық қызметінің қызметкері Альберт Питер Лоу сарқырамаға жетті. Күштік энергия өндіру үшін сарқыраманың үстіндегі өзенді бұру жоспарлары 1915 жылға дейін жасалды, бірақ сол кезде олардың орындалуы мүмкін емес деп танылды. 1954 жылы Лабрадордың батысындағы темір кенін игеру және Квебек Солтүстік жағалауы мен Лабрадор темір жолын салу аяқталғаннан кейін жоба іске асырыла бастады және зерттеулер мен жоспарлау жұмыстары басталды. Черчилль сарқырамасының электр станциясының құрылысы 1967 жылы басталды, ал 1970 жылы Черчилль өзенінің суының көбі сарқыраманың үстіндегі су қоймасына аударылды. Қазір тек шағын арна ғана қалды; тіпті су қоймасы ең жоғары деңгейге жеткенде (әдетте он жылда бір рет болатын жағдай), сарқырамадан бақыланатын су жіберу бұрынғы ағыстың шамамен 10% құрайды.

Мұра

Жұрттан жақын орналасқан Черчилль шарлауығы кенті осы сарқыраманың атымен аталған.