Қолмен кодталған ағылшын тілі жүйелері және олардың ерекшеліктері

Кіріспе

Ауызша ағылшын тілімен қолданылатын қолмен жасалған байланыс жүйелері

Қолмен кодталған ағылшын тілі (MCE) – ауызша ағылшын тілінің нақты грамматикасы мен морфологиясын визуально көрсетуге арналған бірнеше ойлап табылған қол кодтарын біріктіретін жалпы термин. MCE кодтарының әртүрлі түрлері ауызша ағылшын тілінің грамматикасына, морфологиясына және синтаксисіне қатысты әртүрлі деңгейде сәйкес келеді. MCE көбінесе тікелей ауызша ағылшын тілімен бірге қолданылады.

Қолмен кодталған ағылшын жүйелері

Қолмен кодталған ағылшын тілі (MCE) – 1970 жылдары көптеген елдерде, әсіресе АҚШ-та тілдік жоспарлаудың нәтижесі. Ағылшын тілін қолмен көрсету үшін төрт жүйе әзірленді: Seeing Essential English (бұл Morphemic Signing System (MSS) немесе SEE 1 деп те аталады), Signing Exact English (SEE 2 немесе SEE), Linguistics of Visual English (LOVE) немесе Signed English (SE). MCE қолданудың тағы бір мүмкін мәселесі – ақпарат ағынының жылдамдығы. MCE қолмен жеткізу жылдамдығын зерттеулер кейбір жүйелердің бірдей ақпаратты сөйлеу тілінде немесе американдық қол тілінде жеткізуге қажетті уақыттан екі жарым есе көп уақыт алатынын көрсетеді. Зерттеушілер бұл жүйелерді пайдалану қарым-қатынасты күрт бұзуы мүмкін деп санайды, себебі бұл табиғи тілдерге қарағанда қысқа мерзімді жадқа артық жүктеме түсіруі мүмкін. Білім беру әлі де қолмен кодталған ағылшын тілін қолданатын ең көп таралған орта болып табылады; тек естімейтін оқушылармен ғана емес, сонымен қатар сөйлеу немесе тілде басқа қиындықтары бар балалармен де. MCE-ні саңыраулар білімінде қолдану мәселелі. Қазіргі заманғы саңыраулар білімі бір немесе бірнеше білім беру философиясы мен реформалық күш-жігерді қамтиды, соның ішінде жергілікті табиғи саңыраулардың қол тілінде білім беру, отарлаушы қол тілінде білім беру, екі тілді екімәдениеттілік, Тотальдық коммуникация, айналадағы сөйлеу тіліне негізделген қолмен кодталған жүйе (мысалы, MCE) немесе ауызша білім беру. MCE-нің тиімділігі мен қолданылуын қамтамасыз етудегі басты кедергілердің бірі – оны бағалау үшін қолданылатын критерийлер. Бірнеше зерттеушілер MCE-ні бірінші тіл ретінде меңгерген саңырау балалардың қолданылуын әдетте сөйлеу тілінің стандартты формаларына сәйкестігі бойынша бағалап, MCE сөздерін сөйлеу тілінің сөздері ретінде қарастырады, оның коммуникация құралы ретіндегі түсініктілігін емес. Сонымен қатар, саңырау мұғалімдердің MCE коммуникациясының шеберлігін бағалайтын көптеген зерттеулер саңырау оқушылардың мұғалімдердің айтқандарын қаншалықты түсінетінін бағаламайды. Бұл мұғалімдер MCE-де қалай айтуға білмейтін сөздерді немесе құрылымдарды қолданудан аулақ болғанын, осылайша жалпы тілдік қолданысты шектегенін хабарлады. Көптеген зерттеулер MCE кодты білетіндерге түсінікті екенін көрсетсе де, морфемаларды жою немесе эллипстің жиілігін ескере отырып, оның бірінші тілді меңгеру үшін бірдей қолайлы екенін бағалауға тырысқандар аз. MCE-мен ғана оқытылған тіл біліміне дейінгі саңырау балаларды зерттеу барысында С. Супалла бұл адамдардың алдын ала әсер етпестен, ASL-ге ұқсас жаңалықтарды көрсеткенін анықтады. Атап айтқанда, бұл балалар ағылшын тіліндегі жағдайды, уақытты және жынысты белгілеу үшін жасалған MCE морфемаларын қолданудың орнына, етістіктердің деиктикалық көрсетілуін және кеңістіктік модификациясын қолданды, бұл тілдік ерекшеліктер MCE-нің бөлігі емес, өйткені олар қол тілдеріне тән деп саналады. Сонымен қатар, MCE қолдану этикасы да дау туғызады. ASL Солтүстік Америкада азшылық тіл. Саңырау адамдардың көпшілігі есту қабілеті бар ата-аналардан туады және жас кезінен ASL-ге ұшырамайды. Көптеген саңырау адамдар азшылық топтарының тілін манипуляциялау мәселесін көтеріп, осы азшылық топтың балаларына көпшілік тілді үйретуді күштеп жүзеге асыруға тырысады. Көптеген есту қабілеті бар ата-аналар балаларына ASL орнына MCE-ні үйретуге ынталандырылады, бұл баланың табиғи қол тіліне қол жеткізуін кешіктіреді. Сонымен қатар, танымдық кешігулер мен төменгі академиялық жетістіктер ASL орнына MCE қолданатын мұғалімдердің толық немесе түсінікті ақпаратын бермеуінен туындауы немесе одан да нашарлауы мүмкін. Байланыс үшін тек саусақтап жазу сирек қолданылады. Бұл әлі де кейбір саңырау-соқыр жағдайларда қолданылуы мүмкін (тактильді қол тіліне қараңыз). Саңыраулар білімінің тарихында саусақтап жазудың орны бар; АҚШ-та ол Рочестер әдісі деп аталады (төменде қараңыз). Ұлыбритания мен Австралиядағы егде саңырау адамдар білім алудың нәтижесінде жас әріптестеріне қарағанда саусақтап жазуды көбірек қолданады. Әр аймақ ағылшын тілін көрсету үшін әр түрлі қол әліпбиін қолданатынын ескеріңіз. Ұлыбритания, Австралия және Жаңа Зеландияда екі қолмен жазу жүйесі қолданылады, ал Солтүстік Америкада (ASL әліпбиін қараңыз), Ирландияда (Ирландияның қол тіліне қараңыз), Сингапур мен Филиппинде бір қолмен жазу жүйесі қолданылады. Оңтүстік Африкада бір және екі қолмен жазылған әліпбилер қолданылады. Бұл елдердің бәрінде бірдей қол тілінде сөйлеуге болмайды. Көрдіңіз бе?

Manually Coded English (MCE) is the result of language planning efforts in multiple countries, especially the United States in the 1970s. Four systems were developed in attempts to represent spoken English manually; Seeing Essential English (also referred to as Morphemic Signing System (MSS) or SEE 1), Signing Exact English (SEE 2 or SEE), Linguistics of Visual English (LOVE), or Signed English (SE). Another potential issue with MCE use is the rate of information flow. Studies on rate of signing MCE suggest that some systems may take up to two and a half times the amount of time necessary to transmit the same information in either spoken English or American Sign Language. Researchers suggest that this may significantly disrupt communication using these systems, as it may lead to an excessive load on the short term memory compared to natural languages. Education is still the most common setting where manually coded English is used; not only with deaf students, but also children with other kinds of speech or language difficulties. The use of MCE in deaf education is controversial. Contemporary deaf education can follow one or a number of educational philosophies and reform efforts, including education in the local natural deaf sign language, education in a colonial sign language, bilingual bicultural, Total Communication, a manually coded system based on the ambient spoken language (such as MCE), or oralism. One major obstacle to the utility and enforcement of the use of MCE is the criteria used to evaluate it. Multiple researchers note that MCE use by deaf children acquiring it as a first language is typically evaluated according to its adherence to citation forms of spoken English (i. e., MCE utterances are evaluated as if they were spoken English utterances) rather than its intelligibility as a form of communication or a language. Moreover, many studies which evaluate the competence of hearing teachers of the deaf in MCE communication do not evaluate the extent to which deaf students understand what their teachers are expressing. These teachers reported avoiding using spoken English words or constructions that they did not know how to express in MCE, limiting their overall language use. While many studies have found MCE to be comprehensible to those familiar with the code, fewer have attempted to evaluate whether it is equivalently suitable for first language acquisition, given the frequency of morpheme deletion or ellipsis. In a study of prelingually deaf children taught exclusively using MCE, S. Supalla documented that these individuals displayed spontaneous (without prior exposure), ASL like innovations. Specifically, rather than using the MCE morphemes designed to mark case, tense, and gender as they are in English, these children demonstrated the use of deictic pointing and spatial modification of verbs, linguistic features not part of MCE because they are considered unique to signed languages. Finally, the ethics of MCE use is also a matter of contention. ASL is a minority language in North America. The majority of deaf individuals are born to hearing parents, and are not exposed to ASL from a young age. Many Deaf adults raise issues with the manipulation of a minority groups' language in order to enforce learning of the majority language onto children from that minority group. Many hearing parents are encouraged to expose their child to MCE instead of ASL, which delays a child's access to a natural sign language. Additionally, cognitive delays and lower academic achievement may result from or be exacerbated by a lack of complete or comprehensible input by teachers using MCE instead of ASL. Exclusive fingerspelling is rarely used for communication. It still has some possible currency in some deafblind settings (see tactile signing). Exclusive fingerspelling has a place in the history of deaf education; in the US it is known as the Rochester method (see below). Elderly deaf people in the UK and Australia may also use a lot of fingerspelling relative to their younger counterparts as a result of their education. Note that different regions use different manual alphabets to represent English – a two handed system is used in the UK, Australia, and New Zealand, and one handed systems are used in North America (see ASL alphabet), Ireland (see Irish Sign Language), Singapore and the Philippines. Both one and two handed alphabets are used in South Africa. These English speaking countries do not all have the same sign language either. See .

Байланыс белгісі

Бұл МКТ-ның бір түрі емес, жергілікті саңыраулар тілі мен ағылшын тілінің қосылысы. Бұл байланыс тілі, ағылшын тіліне жақын нұсқадан бастап саңыраулар тіліне жақын нұсқаға дейін, аралық сатылардың кез келген нүктесінде пайда болуы мүмкін; осы екі тілдік ортадан келген адамдар көбінесе орталық нүктеде кездеседі. Контакт тілі екі ерекше тілдің арасындағы көпір ретінде қызмет ететіндіктен, әр адам оны ағылшын тілін және саңыраулар тілін білу деңгейіне қарай әртүрлі қолданады. "Контакт тілі" термині бұрынғы "Pidgin Sign English (PSE)" атауын толығымен ығыстырды, себебі бұл қолмен жазу түрі лингвистер пиджин тілінен күтетін ерекшеліктерді көрсетпейді. Контакт тілі МКТ-ның басқа түрлерінде қолданылатын бастақы әріптер мен грамматикалық маркерлерді жояды, бірақ ағылшын тілінің негізгі сөздерінің ретін сақтайды. АҚШ-та контакт тілінде ASL-дің жиі кездесетін ерекшеліктеріне топтастырылған заттардың тізімі және кейбір есімдірлер мен етістіктердің қайталануы жатады.

Ыммен сөйлесу немесе бір мезгілде сөйлесу

Ыммен сөйлеу (SSS) – ағылшын тіліндегідей барлық нәрсені дауыстап айтумен қатар, қолмен белгілі бір түріндегі МКК-ны қолдануды қамтиды. Ағылшын тілінің сөздік қоры, синтаксисі және прагматикасы қолданылады, ал МКК қолмен көрсету сөйлеуді қабылдауға көмектеседі. Белгілер жергілікті саңыралардың ым тілінен алынған немесе саңыралардың педагогтары жасаған жасанды белгілер болуы мүмкін. SSS және SimCom терминдері қазіргі кезде толық коммуникация (TC) терминімен жиі синоним ретінде қолданылады, бірақ TC-нің бастапқы философиясы мүлдем өзгеше.

Сөйлеуге арналған сөз

Көрсетілген сөйлеу әдетте MCE түрі деп аталмайды, өйткені ол ағылшын тілін жеткізу үшін қарызға алынған немесе ойлап табылған белгілерді пайдаланбайды. Керісінше, көрсетілген сөйлеу «кюэмдерді» (консонант дыбыстарын бейнелеуге арналған сегіз қол пішіні және дауысты дыбыстарды бейнелеуге арналған бетке қатысты төрт орналасу, ауыз қозғалысымен үйлесімде) қолдану арқылы естілетін тіл элементтерін визуальды түрде көрсетеді. Көрсетілген тілдер – визуалды тілдердің жеке класы болып табылады. Көрсетілген сөйлеу әлемнің әртүрлі тілдері мен диалектілеріне бейімделген.

Көріп білу - негізгі ағылшын тіліндегі / морфемикалық белгілер жүйесі

SEE 1 – 1960 және 70-жылдары естімейтін және мүмкіндігі шектеулі балалардың мұғалімі Дэвид Энтони әзірлеген алғашқы американдық қолмен жазылатын ағылшын коді. Энтони негізгі ағылшын тіліндегі сөздердің тізімін анықтады, олардың жартысынан азы американдық қол тілінің (ASL) белгілерімен сәйкес келді, сондай-ақ ASL-де "шамалы" айырмашылықтары бар баса және қозғалыс түрлерін білдіретін бірнеше ағылшын тіліндегі сөздерді анықтады. Керісінше, ағылшын тіліндегі кейбір сөздерді ASL-де бірнеше түрлі белгілермен беруге болады. Сонымен қатар, ASL ағылшын тілінен айырмашылығы, байланыс сөзі жоқ тіл, сондықтан "is" және "are" сияқты ағылшын тіліндегі байланыс сөздеріне сәйкес келетін лексикалық белгілері жоқ. SEE1-де барлық күрделі сөздер жеке белгілер ретінде құрастырылады – ASL белгісін пайдаланудың орнына, SEE1 белгілерді тізбекпен орналастырады. ASL-ден көптеген белгілер SEE1-де бастамаланады – ASL белгісі SEE1-де B қол пішінімен орындалады. Нильсон және авторлар SEE 1/MSS ағылшын тілін нашар бейнелейді дейді, себебі оның бастапқы түрінде тек 14 байланысқан морфема бар, сонымен қатар ол 1990 жылдан бері жақсы зерттелмеген, ал 2016 жылы жарияланған мақала бойынша тек Амарилло, Техас штатында қолданылады. Ағылшын тілі ASL-ден лексикалық тұрғыдан ерекшеленетін жағдайларда (мысалы, ағылшын тілінде бірнеше дерлік синоним сөздер болса, ал ASL-де оларға сәйкес тек бір немесе екі белгі бар ұғымдар) ASL белгісінің қол пішіні көбінесе ағылшын тіліндегі сөздің бірінші әрпін көрсету үшін өзгертіледі. ASL-дегі ұқсас айырмашылықтар (бірнеше ASL белгілері бір ағылшын сөзіне аударылады) SEE-де ерекшеленбейді. Супала мен Макки "оң" деген сөзді мысалға келтіреді. ASL-де үш түрлі белгі әртүрлі мағынаны білдіреді ('дұрыс', 'солға қарама-қарсы' және 'құқық'), ал олардың барлығы ағылшын және SEE тілінде "оң" деген бір сөзбен бейнеленеді.

Белгілік ағылшын тілі (SSE)

Белгілі ағылшын тілі (SSE) кейбір ғалымдардың пікірінше, қолтаңбалы ағылшын тілінен (SE) айырмашылығы, сөйлеу ағылшын тілінде қажетті инфлекциялық морфологияны қамтымайды. Оның орнына, сөйлемдердің "негізгі сөздері" қолтаңбамен көрсетіледі, ал толық сөйлем ауызша айтылады.

Ағылшынша Австралия

Олар Cued Speech-тің қатаң фонетикалық құрылымына қарағанда, дыбыстың еркін логикасын ұстануға бейім. Мысалы, Австралиялық қолмен жазылған ағылшын тілінде "үндемес" сөзі "un", "come", "for" және "table" деген мағынаны білдіретін белгілермен көрсетіледі. Саңыраулардың қол тілінен алынған визуалды белгі, ағылшын сөзінің омонимдерін көрсету үшін қолданылуы мүмкін. Мысалы, Auslan тіліндегі "шыбық" (қоңыз) белгісі, ағылшын тіліндегі "ұшу" (етістік) үшін де қолданылуы мүмкін. Австралияда 1970 жылдардың соңында бір комитет "Қолмен жазылған ағылшын" тілін жасады, ол Auslan тілінен (әсіресе оңтүстік диалектісінен) белгілер алды, жаңа белгілер ойлап тапты және американдық қол тілінен бірнеше белгілерді қабылдады, олар қазір Auslan тілінде күнделікті қолданысқа енді. Ол әлі де көптеген мектептерде қолданылады. Австралиялық-Жаңа Зеландиялық қолмен жазылған ағылшын тілі Жаңа Зеландияда да қолданылады.

Сингапур АЭА2

Сингапурдағы саңыралар мектептерінде "Сенгинг Экзакт Инглиш" (SEE2) жүйесі кеңінен қолданылады және Сингапур саңыралар қауымдастығы оны ым тілінің басты түрі ретінде оқытады. Сингапурда қолданылатын табиғи ым тілі – Сингапур ым тілі, Шанхай ым тілі, Америка ым тілі және SEE2-нің ықпалында болған деп саналады.

Кения қолмен жазылған ағылшынша

Кения үкіметі Кенияның қолмен сөйлейтін ағылшын тілін пайдаланады, алайда Найроби университеті Кенияның қол тілін қолдайды.