Кіріспе

Тимоти Томас Фортуна (3 қазан 1856 – 2 маусым 1928) – американдық оратор, азаматтық құқықтар қозғалысының қайраткері, журналист, жазушы, редактор және баспагер. Ол елдегі ең беделді афроамерикандық газеттің – «The New York Age» газетінің редакторы болды және афроамерикандық қауымдастықтағы жетекші экономист еді. Ол Букер Т. Вашингтонның көп жылдық кеңесшісі болды және Вашингтонның алғашқы автобиографиясы – «Менің өмірім мен еңбегім туралы» кітабының редакторы болды. Фортунаның афроамерикандықтардың құқықтары үшін белсенді күрес философиясы Азаматтық құқықтар қозғалысының негіздерінің бірін қалады.

Ерте өмір

Тимоти Томас Фортуна Флорида штатының Джексон округіне қарасты Марианна қаласында құлдықта туды. Оның ата-анасы Эммануэль Фортуна мен Сара Джейн Фортуна болды. Азамат соғысынан кейін ол Марианнадағы афроамерикандықтарға арналған алғашқы мектепте білімін бастады. Оның отбасы Джексонвиллге көшіп барды, онда ол Эдвин М. Стэнтон мектебінде оқыды (кейіннен Стэнтон колледжіне дайындық мектебі болды). Ол штат сенатында бетке айтушы ретінде және Джексонвилл газетінде шәкірт баспашысы ретінде жұмыс істеді, осы уақытта оның әкесі Эммануэль Флоридада қайта құру саясаткері болды. Бір кезде Фортуна сонымен қатар «Marianna Courier» газетінде, кейін «Jacksonville Daily Times Union» газетінде жұмыс істеді. Бұл тәжірибелер оның жиырмадан астам кітаптар мен мақалаларда және үш жүзден астам редакциялық мақалаларда жарияланған мансабының бастамасы болды. 1874 жылы ол пошта маршрутының агенті болды, содан кейін Делавэр штатының шығыс округінің кеден инспекторы болып тағайындалды, бірақ бұл лауазымда бірнеше ай ғана тұрды, кейін Хауард университетінде оқуға түсу үшін отставкаға кетті. 1875 жылы колледжге түсуге дейін ол негізінен өзін-өзі оқытса да, Фортуна заңгерлік мамандығына қабылданды. Екі семестрден кейін ол журналистика мамандығына ауысты, ал 1876 жылы Вашингтондағы «People's Advocate» газетінде жұмыс істеу үшін мектепті мүлдем тастап кетті. 1878 жылдың 21 ақпанында Фортуна Кэрри С. Смайлиге (Кэролайн Шарлотта Смайли; 1860–1940) Вашингтонда үйленді.

Нью-Йорк журналисі

Фортуна 1879 жылы Нью-Йорк қаласына көшіп келіп, келесі екі онжылдық ішінде Globe, содан кейін Freeman және, ақырында, New York Age деп аталған газеттің редакторы және иесі ретінде танымал болды. Бір апта өткен соң, 22 қарашада Фортуна өзінің New York Freeman газетінің бірінші нөмірін жариялады. 1880-жылдардың соңында ол Америкадағы ең көрнекті афроамерикандық газетші деп есептелді. Лига мен кеңес Ниагара қозғалысы, NAACP және басқа да азаматтық құқықтар ұйымдарының құрылуына жол ашуда маңызды рөл атқарды. Фортуна өз халқының атауын анықтау үшін "афроамерикандық" терминін қолдануды ынталандырды. Олардың "африкалық тегі мен американдық тууы" ескеріліп, осылай атау оларды ең дұрыс сипаттайды деп ол санады. Emanuel Fortune Jr. және Jerome B. Peterson-мен серіктес болған Фортуна басшылығымен New York Age барлық афроамерикандық газеттердің арасында ең көп оқылатынына айналды. Ол кемсітушілік, линчтеу, ұсақтап төңкеру және сайлау құқығынан айыру сияқты зұлымдықтарға қарсы күресте белсенді дауыс болды. Газеттің танымалдығының бір себебі Фортунаның барлық түрдегі кемсітушілікті айыптайтын және барлық афроамерикандықтар үшін толық әділдік талап ететін редакциялық мақалалары болды. Айда Б. Уэллстің "Memphis Free Speech and Headlight" газеті 1892 жылғы 25 мамырда жарияланған мақаласынан кейін баспаханасы қиратылып, ғимараты өртенді. Фортуна оған жұмыс ұсынып, линчтеуді толыққанды аялдау және айыптау үшін жаңа платформа берді. Оның "Афроамерикандықтарға ең қажетті білім" атты кітабы 1898 жылы, ал "Өмір армандары: әртүрлі өлеңдер" 1905 жылы жарық көрді. Нервтік ауруға шалынғаннан кейін Фортуна 1907 жылы New York Age газетін Фред Р. Мурға сатты, ол оны 1960 жылға дейін жариялауды жалғастырды. Фортуна 1915 жылы "Нью-Йорк негрі журналистикада" атты тағы бір кітап жариялады. 1900 жылғы президенттік сайлауда ол Уильям МакКинлиді қолдады және Республикалық партияда белсенді саяси қызмет атқарды. 1976 жылғы 8 желтоқсанда үй Ұлттық тарихи орындар тізіміне, ал 1979 жылғы 16 тамызда Нью-Джерсидің тарихи орындар тізіміне енгізілді. Фортуна 1928 жылы 71 жасында Филадельфияда қайтыс болды және Пенсильвания штатындағы Коллингдейл қаласындағы Едем зиратына жерленді.

Негізгі дереккөздер

Александр, Шон, ред. Т. Томас Фортуна, афроамерикандық агитатор: Еңбектер жинағы, 1880-1928 (2010)