Кіріспе

Ботсванадағы алмаз өндіру компаниясы

Debswana Diamond Company Limited, немесе жай ғана Debswana, Ботсванада орналасқан тау-кен компаниясы және құндылығы бойынша алмаз өндірушілердің әлемдегі жетекшісі. Debswana – Ботсвана үкіметі мен Оңтүстік Африканың алмаз компаниясы De Beers арасындағы бірлескен кәсіпорын; әр тарап компанияның 50 пайызына ие. 1960 жылдары De Beers геологтары Орапада алмаз кен орындарын анықтағаннан кейін бұл кәсіпорын құрылды. Келесі бес жылда Ботсвана үкіметі бастапқыда 15 пайыз болған үлесін 50 пайызға дейін арттырды. 1992 жылдың 25 наурызында компанияның атауы Debswana Diamond Company (Proprietary) Limited болып өзгертілді. Компанияның басты мақсаты – алмаз өндіру және оған байланысты процестерді жүзеге асыру. Debswana Orapa, Letlhakane, Jwaneng және Damtshaa кен орындарын басқарады. Бұл төрт кен орны алмаздан түсетін түсім арқылы Ботсвананың әлеуметтік-экономикалық дамуына зор үлес қосты, нәтижесінде ел 1960 жылдары ауыл шаруашылығына негізделген экономикадан әлемдегі ең жоғары экономикалық өсімді көрсеткен елдердің біріне айналды. 2021 жылдың маусым айында Debswana Ботсванада 1098 караттық алмаз тапты. Бұл – табылған ең үлкен асыл тастардың үшіншісі деп саналады. (Reuters)

Өндіріс

Дебсвана Ботсванадағы барлық алмаз өндірісін бақылайды; елде жеке алмаз өндіру операциялары жоқ. Компанияның төрт кенінен алынған жалпы өнім 30 миллион каратқа жетеді, бұл әлемдік жылдық өндірістің шамамен төрттен бірін құрайды (шамамен 130 миллион карат). Дебсвана өндірген алмаздардың салмағына шаққандағы жоғары құны компанияны әлемдегі ең ірі алмаз өндірушісі етіп бекітті. Дебсвана көлем бойынша екінші орында тұрады.

Адам құқықтары

Дебсвананы халықаралық жергілікті халықтар құқығын қорғау ұйымы Survival International Ботсванада тұратын бушмендердің адам құқықтарын құрметтемегені үшін сынады. Сегізінші жылдардың ортасынан бері Survival International Ботсвана үкіметі оларды қуып шығу және кен барлауға жол ашу үшін мазалау науқаны жүргізгенін хабарлады. Дебсвананың бұрынғы басқарушы директоры Луи Нчиндо: "Үкімет басарваларды қорықтан шығаруға құқылы болды. Әйтпесе, кімдер басқалар алға жылжып бара жатқанда, қараңғылықта қалуды қалайды?" деді. Survival International ұйымының директоры Стивен Корридің сөзіне қарағанда, бушмендер кері тағдырлы немесе ескіше емес, олардың адам және мәдени құқықтарына құрмет көрсетілуі керек. Ботсвана үкіметі Survival ұйымының мәлімдемелерін үнемі артық айтылған деп жоққа шығарып келеді. Дебсвана компаниясының Орталық Калахари қорығында кен өндіруге қатысқандығын растайтын ешқандай дәлел әліге дейін табылмады, себебі компания Джваненг, Орапа, Летлхакане және Дамтшаадағы кен орындарында жұмыс істейді.